Οι έξι αποφάσεις που καθορίζουν το μέλλον μιας επιχείρησης: από το δάνειο μέχρι την επένδυση

Πιο απαιτητικό από ποτέ ΄έχει γίνει τα τελευταία χρόνια το επιχειρηματικό περιβάλλον. Η άνοδος του κόστους χρηματοδότησης, οι γεωπολιτικές και οικονομικές αναταράξεις, οι μεταβολές στην καταναλωτική συμπεριφορά και η ταχύτητα με την οποία αλλάζουν οι αγορές υποχρεώνουν τις επιχειρήσεις να επαναξιολογούν διαρκώς τη στρατηγική τους.

Σήμερα, η ανάπτυξη δεν εξαρτάται μόνο από μια καλή επιχειρηματική ιδέα ή από ένα ισχυρό προϊόν, αλλά και από την ικανότητα μιας διοίκησης να λαμβάνει έγκαιρες, τεκμηριωμένες και ρεαλιστικές αποφάσεις.

Είτε πρόκειται για την αναδιάρθρωση του δανεισμού, είτε για τον σχεδιασμό μιας νέας επένδυσης, είτε για την αποτελεσματικότερη αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας, ο σωστός σχεδιασμός αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία. Οι τράπεζες, οι επενδυτές και οι μέτοχοι ζητούν πλέον συγκεκριμένα στοιχεία, αξιόπιστες προβλέψεις και μετρήσιμους στόχους, ενώ οι διοικήσεις καλούνται να αποδείξουν ότι οι αποφάσεις τους μπορούν να δημιουργήσουν πραγματική αξία.

Ο Senior Partner της εταιρείας συμβούλων OCTANE Management Consulting Δημήτρης Χριστακόπουλος εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ποια είναι τα βασικά εργαλεία που χρησιμοποιούνται σήμερα στη λήψη στρατηγικών αποφάσεων και ποια σημεία καθορίζουν τη βιωσιμότητα και την ανταγωνιστικότητα μιας εταιρείας.

Τι εξετάζουν σήμερα τράπεζες και επενδυτές πριν εγκρίνουν μια χρηματοδότηση

Τα τελευταία χρόνια έχει γίνει σαφές ότι μια καλή επιχειρηματική ιδέα ή μια αισιόδοξη πρόβλεψη δεν αρκεί πλέον ούτε για τους επενδυτές ούτε -πολύ περισσότερο- για τις τράπεζες. Αυτό που αναζητούν είναι ένα τεκμηριωμένο σχέδιο, το οποίο να αποδεικνύει ότι η επιχείρηση γνωρίζει πού βρίσκεται σήμερα, πού θέλει να φτάσει και με ποιον τρόπο θα το πετύχει.

Ένα αξιόπιστο σχέδιο χρηματοδότησης βασίζεται σε ρεαλιστικές οικονομικές προβλέψεις, σαφείς παραδοχές, ολοκληρωμένο χρηματοοικονομικό μοντέλο και, κυρίως, σε μια ξεκάθαρη στρατηγική αξιοποίησης των κεφαλαίων (use of funds). Εξίσου σημαντικό είναι να αποδεικνύεται ότι η εταιρεία μπορεί να εξυπηρετήσει τις υποχρεώσεις της και να διατηρήσει θετικές ταμειακές ροές ακόμη και σε πιο απαιτητικά σενάρια.

Το συνηθέστερο λάθος είναι οι υπεραισιόδοξες προβλέψεις χωρίς επαρκή τεκμηρίωση, business plans που βασίζονται αποκλειστικά στο αισιόδοξο σενάριο, χωρίς να έχουν εξεταστεί οι πιθανοί κίνδυνοι ή οι επιπτώσεις μιας δυσμενούς εξέλιξης. Στην πράξη, η αξιοπιστία ενός σχεδίου προκύπτει περισσότερο από τη ρεαλιστική και τεκμηριωμένη προσέγγιση παρά από τους εντυπωσιακούς αριθμούς.

Καμία επένδυση δεν ξεκινά χωρίς σωστή προετοιμασία

Η επιτυχία μιας επένδυσης ξεκινά πολύ πριν από τη λήψη της τελικής επενδυτικής απόφασης. Στην πράξη, η φάση της προετοιμασίας είναι αυτή που καθορίζει σε μεγάλο βαθμό αν ένα έργο θα είναι βιώσιμο και θα δημιουργήσει αξία μακροπρόθεσμα.

Το πρώτο βήμα είναι η κατανόηση της αγοράς στην οποία πρόκειται να δραστηριοποιηθεί η επιχείρηση. Αυτό σημαίνει ανάλυση του μεγέθους και των προοπτικών της αγοράς, των τάσεων που διαμορφώνονται, των αναγκών των πελατών, αλλά και των παραγόντων που μπορούν να επηρεάσουν τη ζήτηση τα επόμενα χρόνια. Παράλληλα, ιδιαίτερα σημαντική είναι η αξιολόγηση του ανταγωνιστικού περιβάλλοντος, ώστε να εντοπιστούν τα πραγματικά σημεία διαφοροποίησης και τα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα της επιχείρησης.

Στη συνέχεια, όλα αυτά τα δεδομένα μεταφράζονται σε ένα ολοκληρωμένο επιχειρηματικό σχέδιο. Ένα σωστά δομημένο Business Plan δεν περιορίζεται στις οικονομικές προβλέψεις. Περιλαμβάνει τη στρατηγική ανάπτυξης, το επιχειρηματικό μοντέλο, το πλάνο εμπορικής ανάπτυξης, τις επενδυτικές ανάγκες, καθώς και την ανάλυση των βασικών κινδύνων και των παραδοχών πάνω στις οποίες βασίζεται η επένδυση.

Ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο παίζει το financial modelling, καθώς επιτρέπει να αξιολογηθεί κατά πόσο η επένδυση είναι οικονομικά βιώσιμη, ποιο είναι το αναμενόμενο επίπεδο αποδόσεων, ποιες είναι οι χρηματοδοτικές ανάγκες και πώς επηρεάζεται το αποτέλεσμα κάτω από διαφορετικά επιχειρηματικά σενάρια. Στην ουσία, δίνει στη διοίκηση και στους επενδυτές τη δυνατότητα να λάβουν αποφάσεις βασισμένες σε δεδομένα και όχι σε εκτιμήσεις.

Η εμπειρία δείχνει ότι αρκετές φορές, κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας, αναθεωρούνται βασικές παραδοχές του αρχικού σχεδιασμού. Μπορεί να διαφοροποιηθεί το επενδυτικό μέγεθος, να αλλάξει η στρατηγική εισόδου στην αγορά ή ακόμη και να μετατεθεί χρονικά η υλοποίηση της επένδυσης. Αυτή η αναθεώρηση δεν αποτελεί ένδειξη αδυναμίας. Αντίθετα, αποτελεί μέρος μιας ώριμης διαδικασίας λήψης αποφάσεων, η οποία μειώνει σημαντικά τον επενδυτικό κίνδυνο και αυξάνει τις πιθανότητες επιτυχίας.

Γιατί η εξέταση διαφορετικών οικονομικών σεναρίων είναι πλέον απαραίτητη

Τα τελευταία χρόνια έχει γίνει σαφές ότι η αβεβαιότητα δεν αποτελεί πλέον μια έκτακτη συνθήκη, αλλά ένα μόνιμο χαρακτηριστικό του επιχειρηματικού περιβάλλοντος. Οι επιχειρήσεις καλούνται να λειτουργήσουν σε ένα περιβάλλον όπου παράγοντες όπως ο πληθωρισμός, οι γεωπολιτικές εξελίξεις ή ακόμη και οι αλλαγές στη ζήτηση μπορούν να μεταβάλουν σημαντικά τα οικονομικά τους δεδομένα μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Σε αυτό το πλαίσιο, η ανάλυση διαφορετικών οικονομικών σεναρίων αποτελεί ένα ιδιαίτερα χρήσιμο εργαλείο για τη διοίκηση. Μέσα από τη δημιουργία ενός βασικού σεναρίου, αλλά και εναλλακτικών -αισιόδοξων ή δυσμενών- μπορεί να αξιολογηθεί πώς επηρεάζονται βασικοί δείκτες της επιχείρησης, όπως οι ταμειακές ροές, η κερδοφορία, οι χρηματοδοτικές ανάγκες ή η δυνατότητα υλοποίησης μιας επένδυσης.

Ο στόχος αυτής της διαδικασίας δεν είναι να προβλέψουμε το μέλλον. Κανένα οικονομικό μοντέλο δεν μπορεί να προβλέψει με ακρίβεια πώς θα εξελιχθεί η αγορά ή ποιες εξωγενείς συνθήκες θα προκύψουν. Αυτό που μπορεί να κάνει, όμως, είναι να προετοιμάσει τη διοίκηση για διαφορετικές πιθανές εξελίξεις και να αναδείξει έγκαιρα τους παράγοντες που επηρεάζουν περισσότερο την απόδοση της επιχείρησης.

Με άλλα λόγια, το financial modelling και το scenario planning δεν μειώνουν την αβεβαιότητα, αλλά μειώνουν την έκπληξη. Βοηθούν τις επιχειρήσεις να κατανοήσουν τους βασικούς κινδύνους, να αξιολογήσουν τις εναλλακτικές επιλογές τους και να λάβουν πιο τεκμηριωμένες αποφάσεις, διατηρώντας την απαραίτητη ευελιξία ώστε να προσαρμοστούν όταν οι συνθήκες το απαιτήσουν.

Πώς μια επιχείρηση μπορεί να αξιοποιήσει καλύτερα την ακίνητη περιουσία της

Η ακίνητη περιουσία αποτελεί για πολλές επιχειρήσεις ένα σημαντικό περιουσιακό στοιχείο, το οποίο όμως συχνά δεν αξιοποιείται στο μέγιστο των δυνατοτήτων του. Η αξιολόγησή της δεν θα πρέπει να περιορίζεται μόνο στην εμπορική αξία των ακινήτων, αλλά να εξετάζει κατά πόσο αυτά εξυπηρετούν τη συνολική στρατηγική της επιχείρησης και συμβάλλουν στη δημιουργία αξίας.

Το πρώτο βήμα είναι η πλήρης αποτύπωση του χαρτοφυλακίου ακινήτων και η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο χρησιμοποιείται κάθε περιουσιακό στοιχείο. Στη συνέχεια, μέσα από την ανάλυση οικονομικών και λειτουργικών δεδομένων, μπορεί να αξιολογηθεί αν ένα ακίνητο αξιοποιείται αποδοτικά ή αν υπάρχουν δυνατότητες διαφορετικής χρήσης, εκμίσθωσης, αναβάθμισης ή ακόμη και πώλησης.

Σε αυτή τη διαδικασία, οι δείκτες απόδοσης (KPIs) αποτελούν ιδιαίτερα χρήσιμο εργαλείο, καθώς επιτρέπουν στις διοικήσεις να λαμβάνουν αποφάσεις βασισμένες σε αντικειμενικά στοιχεία και όχι σε εκτιμήσεις. Δείκτες όπως η απόδοση της επένδυσης (ROI), το κόστος λειτουργίας και συντήρησης, τα έσοδα που παράγει ένα ακίνητο, τα ποσοστά πληρότητας ή η συνολική συμβολή του στα οικονομικά αποτελέσματα της επιχείρησης προσφέρουν μια σαφή εικόνα της πραγματικής του αξίας.

Στο σημερινό επιχειρηματικό περιβάλλον, όπου οι επιχειρήσεις καλούνται να αξιοποιούν αποτελεσματικά κάθε διαθέσιμο πόρο, η ακίνητη περιουσία δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως ένα στατικό στοιχείο του ισολογισμού, αλλά ως ένα στρατηγικό περιουσιακό στοιχείο που μπορεί να ενισχύσει τη ρευστότητα, να μειώσει το λειτουργικό κόστος και να υποστηρίξει την αναπτυξιακή στρατηγική της επιχείρησης.

Τα δεδομένα και οι δείκτες απόδοσης γίνονται εργαλείο διοίκησης

Εξίσου σημαντικό με τον στρατηγικό σχεδιασμό είναι και το κατά πόσο μια επιχείρηση διαθέτει αξιόπιστη πληροφόρηση για να παρακολουθεί την πορεία της και να παρεμβαίνει εγκαίρως όταν χρειάζεται.

Σήμερα, οι επιχειρήσεις παράγουν τεράστιο όγκο δεδομένων. Το ζητούμενο όμως δεν είναι η ποσότητα της πληροφορίας, αλλά η δυνατότητα να μετατρέπεται σε χρήσιμη γνώση που υποστηρίζει τη λήψη αποφάσεων. Για τον λόγο αυτό, η ύπαρξη οργανωμένων συστημάτων παρακολούθησης της απόδοσης αποτελεί πλέον βασική προϋπόθεση για μια αποτελεσματική διοίκηση.

Στην πράξη, οι επιχειρήσεις που διαθέτουν σαφώς καθορισμένους δείκτες απόδοσης (KPIs), οργανωμένη δομή reporting και dashboards που παρέχουν έγκαιρη εικόνα της λειτουργίας τους μπορούν να εντοπίζουν γρηγορότερα αποκλίσεις, να αξιολογούν την αποτελεσματικότητα των ενεργειών τους και να παρεμβαίνουν πριν ένα πρόβλημα αποκτήσει μεγαλύτερες διαστάσεις.

Ωστόσο, εξίσου σημαντική με την τεχνολογία είναι και η επιλογή των κατάλληλων δεικτών. Δεν χρειάζονται δεκάδες KPIs που τελικά δεν αξιοποιούνται. Αυτό που χρειάζεται είναι ένα σύνολο ουσιαστικών δεικτών, πλήρως συνδεδεμένων με τη στρατηγική και τους επιχειρησιακούς στόχους της εταιρείας. Οι δείκτες πρέπει να είναι σαφείς, μετρήσιμοι και να οδηγούν σε συγκεκριμένες ενέργειες. Διαφορετικά μετατρέπονται απλώς σε αριθμούς μέσα σε μια αναφορά.

Η εμπειρία από έργα σε διαφορετικούς κλάδους δείχνει επίσης ότι η μεγαλύτερη αξία δεν προκύπτει μόνο από τη δημιουργία των dashboards, αλλά από τη διαδικασία που ακολουθεί. Όταν οι δείκτες ενσωματώνονται στις τακτικές συναντήσεις της διοίκησης, χρησιμοποιούνται για την παρακολούθηση της προόδου των έργων και υποστηρίζουν τη λήψη αποφάσεων σε πραγματικό χρόνο, τότε μετατρέπονται σε ουσιαστικό εργαλείο διοίκησης και συνεχούς βελτίωσης.

Τελικά, τα συστήματα παρακολούθησης της απόδοσης δεν αποτελούν αυτοσκοπό. Αποτελούν ένα μέσο που επιτρέπει στις επιχειρήσεις να λειτουργούν με μεγαλύτερη διαφάνεια, ταχύτητα και συνέπεια, διασφαλίζοντας ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται βάσει αξιόπιστων δεδομένων και όχι αποκλειστικά με βάση την εμπειρία ή τη διαίσθηση.

Η επόμενη ημέρα: Οι μεγαλύτερες προκλήσεις για τις ελληνικές επιχειρήσεις

Οι επιχειρήσεις καλούνται πλέον να λαμβάνουν αποφάσεις σε ένα περιβάλλον που αλλάζει διαρκώς. Η αβεβαιότητα δεν αποτελεί έκτακτη συνθήκη, αλλά μέρος της καθημερινότητας. Οι μεταβολές στο κόστος χρηματοδότησης, οι γεωπολιτικές εξελίξεις, οι αλλαγές στις καταναλωτικές συνήθειες, η ταχύτητα με την οποία εξελίσσεται η τεχνολογία και οι αυξανόμενες κανονιστικές απαιτήσεις δημιουργούν ένα ιδιαίτερα απαιτητικό πλαίσιο για κάθε διοίκηση.

Η εμπειρία από τη συνεργασία με επιχειρήσεις διαφορετικών κλάδων δείχνει ότι οι μεγαλύτερες προκλήσεις δεν σχετίζονται μόνο με την ανάπτυξη νέων προϊόντων ή την αύξηση των πωλήσεων. Αφορούν κυρίως την ικανότητα των επιχειρήσεων να προσαρμόζονται γρήγορα, να αξιολογούν έγκαιρα τους κινδύνους και να λαμβάνουν αποφάσεις βασισμένες σε αξιόπιστα δεδομένα. Οι εταιρείες που διαθέτουν ξεκάθαρη στρατηγική, οργανωμένη πληροφόρηση και ευελιξία στον τρόπο λειτουργίας τους είναι εκείνες που ανταποκρίνονται αποτελεσματικότερα στις αλλαγές της αγοράς.

Τα επόμενα χρόνια αναμένεται ακόμη μεγαλύτερη έμφαση στην αξιοποίηση της τεχνολογίας και της τεχνητής νοημοσύνης, όχι ως αυτοσκοπού, αλλά ως εργαλείου βελτίωσης της παραγωγικότητας και της ποιότητας των αποφάσεων. Η τεχνολογία από μόνη της δεν αρκεί. Χρειάζεται να συνοδεύεται από σωστό σχεδιασμό, κατάλληλες διαδικασίες και ανθρώπους που μπορούν να αξιοποιήσουν τις δυνατότητές της.

Την ίδια στιγμή, ακόμη μεγαλύτερη σημασία αποκτά ο στρατηγικός σχεδιασμός και η συνεχής αναθεώρησή του. Αν πριν από λίγα χρόνια ένα επιχειρηματικό σχέδιο μπορούσε να παραμένει σχεδόν αμετάβλητο για μεγάλο χρονικό διάστημα, σήμερα οι διοικήσεις καλούνται να επανεξετάζουν συνεχώς τις παραδοχές τους, να προσαρμόζονται στα νέα δεδομένα και να είναι έτοιμες να αναθεωρήσουν τον σχεδιασμό τους όταν οι συνθήκες το απαιτούν.

Το συμπέρασμα, σύμφωνα με τον Δημήτρη Χριστακόπουλο, της Octane, που μέχρι σήμερα έχει εκτελέσει περισσότερα από 1000 έργα στρατηγικής, βελτιστοποίησης εμπειρίας πελάτη, εταιρικής οργάνωσης, υποστήριξης συναλλαγών και διαχείρισης έργων στην Ελλάδα, είναι ότι στο σημερινό επιχειρηματικό περιβάλλον δεν κερδίζει απαραίτητα η μεγαλύτερη ή η ισχυρότερη επιχείρηση, αλλά εκείνη που μπορεί να προσαρμόζεται γρηγορότερα στις αλλαγές, διατηρώντας παράλληλα ξεκάθαρη στρατηγική κατεύθυνση.