Ο Γιάννης Στουρνάρας λέει ότι η Ελλάδα ανακάμπτει, αλλά το εισόδημα δεν έχει επιστρέψει στα προ κρίσης επίπεδα
Στην κορύφωση της κρίσης, το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών είχε μειωθεί κατά περίπου 36%, ενώ το πραγματικό κατά κεφαλήν ΑΕΠ ήταν περίπου 26% χαμηλότερο

Η ελληνική οικονομία έχει ξεπεράσει την οξεία περίοδο της κρίσης και οι αναπτυξιακές προοπτικές της εμφανίζονται βελτιωμένες, όπως εκτιμά ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας.
Η συσσώρευση κεφαλαίου και η παραγωγικότητα στηρίζουν πλέον την εκτιμώμενη δυνητική ανάπτυξη. Από την άλλη, προς το τέλος της δεκαετίας η γήρανση του πληθυσμού αναμένεται να μειώσει τη συνεισφορά της εργασίας, ενώ οι απώλειες εισοδήματος που προκάλεσε η κρίση δεν έχουν ακόμη ανακτηθεί.
Στην ομιλία του στο Money and Banking Conference που πραγματοποιήθηκε στο Μπουένος Άιρες, ο κ. Στουρνάρας παρουσίασε τις επιπτώσεις της κρίσης: στην κορύφωσή της, το πραγματικό κατά κεφαλήν ΑΕΠ ήταν περίπου 26% χαμηλότερο από τα προ κρίσης επίπεδα, ενώ το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών είχε μειωθεί κατά περίπου 36%.
Τα δύο αυτά μεγέθη δεν έχουν ακόμη επιστρέψει στα επίπεδα που είχαν πριν από την κρίση. Παράλληλα, το κατά κεφαλήν εισόδημα στην Ελλάδα παραμένει χαμηλότερο από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η σύγκλιση θα ξεκινήσει ξανά μόνο εφόσον τα πραγματικά εισοδήματα αυξάνονται για αρκετά χρόνια με ρυθμό υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Σημαντική άνοδο καταγράφουν, ωστόσο, οι επενδύσεις. Από περίπου 11% του ΑΕΠ το 2019, οι επενδύσεις πάγιου κεφαλαίου έφτασαν περίπου στο 18% το 2025.
Έχει μεταβληθεί, παράλληλα, και το πού κατευθύνονται οι επενδυτικοί πόροι, με μεγαλύτερη έμφαση σε εξοπλισμό, έρευνα, λογισμικό και άλλες άυλες υποδομές. Την ίδια ώρα, οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών, που στις αρχές της δεκαετίας του 2000 ήταν περίπου το ένα πέμπτο του ΑΕΠ, πλέον πλησιάζουν τα δύο πέμπτα.
Σημαντική για την ενίσχυση των επενδύσεων ήταν και η χρηματοδότηση από τον ευρωπαϊκό Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Η Ελλάδα λαμβάνει τη μεγαλύτερη κατανομή πόρων ως ποσοστό του ΑΕΠ και βρίσκεται μεταξύ των χωρών με υψηλές εκταμιεύσεις, καθώς έχει εκπληρώσει συμφωνημένα ορόσημα για μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις. Επιπλέον, το δανειακό σκέλος του μηχανισμού έχει συμβάλει στην κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων μαζί με τραπεζικό δανεισμό. Οι χρηματοδοτήσεις στηρίζουν, μεταξύ άλλων, έργα υποδομών, δεξιότητες, καθώς και την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση. Για τον διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, το κρίσιμο είναι τα έργα αυτά να ενισχύσουν την παραγωγική δυνατότητα της οικονομίας.
Η παραγωγικότητα εξακολουθεί να αποτελεί αδύναμο σημείο. Παρότι η παραγωγικότητα της εργασίας βελτιώθηκε το τελευταίο διάστημα, δεν έχει φτάσει ακόμη στα προ κρίσης επίπεδα. Η περαιτέρω αύξησή της είναι αναγκαία, ώστε οι επιχειρήσεις να μπορούν να ανταγωνίζονται σε διεθνές επίπεδο και οι πραγματικοί μισθοί να ανεβαίνουν χωρίς να πλήττεται η ανταγωνιστικότητά τους. Καθώς η γήρανση του πληθυσμού αναμένεται να περιορίσει τη συμμετοχή της εργασίας, η ανάπτυξη στο μέλλον θα στηριχθεί περισσότερο στις επενδύσεις, την τεχνολογική αναβάθμιση και την αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των δεξιοτήτων.
Ανοιχτό παραμένει και το ζήτημα της εξωτερικής ανισορροπίας, με το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών και την εξάρτηση από εισαγωγές και εξωτερική χρηματοδότηση. Το μερίδιο των Άμεσων Ξένων Επενδύσεων στη χρηματοδότηση του ελλείμματος αυξήθηκε περίπου στο μισό το 2025, από 4% το 2008. Παρότι πρόκειται για πρόοδο, δεν αρκεί για να εξαλείψει μόνιμα την ανισορροπία. Απαιτούνται μεγαλύτερη εγχώρια αποταμίευση και επενδύσεις που ενισχύουν τις εξαγωγές.
Η δημοσιονομική προσαρμογή, μαζί με την ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας, αποκατέστησε μέρος της εμπιστοσύνης. Όπως σημείωσε ο κ. Στουρνάρας, η επόμενη πρόκληση είναι η εμπιστοσύνη αυτή να οδηγήσει σε μεγαλύτερη παραγωγικότητα, υψηλότερα εισοδήματα και διαρκή σύγκλιση με την υπόλοιπη Ευρώπη.





