Στις 5 Αυγούστου 1973, δύο Παλαιστίνιοι της οργάνωσης «Μαύρος Σεπτέμβρης» άνοιξαν πυρ και πέταξαν χειροβομβίδες στο αεροδρόμιο του Ελληνικού, προκαλώντας πανικό, πέντε νεκρούς και δεκάδες τραυματίες, σε μια επίθεση που αρχικά στόχευε επιβάτες με προορισμό το Τελ Αβίβ αλλά εξελίχθηκε σε αιματηρό χτύπημα κατά της πτήσης της TWA για τη Νέα Υόρκη. Οι δράστες κράτησαν ομήρους για περίπου δύο ώρες πριν παραδοθούν, ενώ η υπόθεση άφησε έντονο αποτύπωμα τόσο στην ιστορία της τρομοκρατίας όσο και στη νομική ευθύνη των αεροπορικών εταιρειών.
Πιο αναλυτικά
Το απόγευμα της 5ης Αυγούστου 1973, η αίθουσα διερχομένων του αεροδρομίου του Ελληνικού ήταν γεμάτη ταξιδιώτες. Επιβάτες της πτήσης 881 της TWA προς τη Νέα Υόρκη είχαν σχηματίσει ουρές μπροστά από την πύλη 4 και περίμεναν τον τελευταίο έλεγχο πριν μεταφερθούν με λεωφορεία στο αεροσκάφος.
Λίγο μετά τις 15:00, δύο νεαροί Παλαιστίνιοι έβγαλαν όπλα, πέταξαν χειροβομβίδες προς το πλήθος και άρχισαν να πυροβολούν αδιακρίτως. Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, η αίθουσα αναχωρήσεων μετατράπηκε σε τόπο πανικού, με τραυματίες στο δάπεδο, σπασμένα τζάμια και επιβάτες να προσπαθούν να σωθούν.
Στόχευαν επιβάτες για το Τελ Αβίβ
Οι δράστες ήταν οι Σαφίκ ελ Αρίντ, γνωστός και ως Μοχάμεντ Ζεχούντ, και Ταλάτ Χαντούραν, γνωστός και ως Χουσεΐν Ταλάτ. Ήταν Ιορδανοί υπήκοοι παλαιστινιακής καταγωγής και, σύμφωνα με τις καταθέσεις τους, μέλη της ένοπλης οργάνωσης «Μαύρος Σεπτέμβρης».
Το σχέδιό τους ήταν να επιτεθούν σε επιβάτες που ταξίδευαν προς το Ισραήλ και, πιθανότατα, να καταλάβουν αεροσκάφος. Ωστόσο, μπέρδεψαν την ουρά της πτήσης προς τη Νέα Υόρκη με εκείνη πτήσης προς το Τελ Αβίβ. Όταν αντιλήφθηκαν ότι κινδύνευαν να εντοπιστούν κατά τον έλεγχο ασφαλείας, εξαπέλυσαν την επίθεση.
Οι τρεις πρώτοι νεκροί ήταν οι Αμερικανοί Τζιν Σαλάντρι, 23 ετών και ελληνικής καταγωγής, και Έλμπερτ Κέρσεν, καθώς και ο Αυστριακός Βόλφγκανγκ Ούλχοφεν. Οι τραυματίες έφτασαν τους 55, ανάμεσά τους επιβάτες, υπάλληλοι του αεροδρομίου και αστυνομικοί. Δύο ακόμη άνθρωποι υπέκυψαν αργότερα στα τραύματά τους, ανεβάζοντας τον τελικό αριθμό των θυμάτων σε πέντε.
Δύο ώρες ομηρίας πίσω από το μπαρ
Μετά την επίθεση, οι δύο ένοπλοι ταμπουρώθηκαν πίσω από το μπαρ της αίθουσας και κράτησαν περισσότερους από 30 ανθρώπους ως ομήρους. Απαίτησαν να τους παραχωρηθεί αεροσκάφος για να φύγουν σε χώρα της επιλογής τους και απείλησαν ότι θα σκοτώσουν τους αιχμαλώτους.
Το αεροδρόμιο αποκλείστηκε από ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις και άρχισαν διαπραγματεύσεις. Περίπου δύο ώρες αργότερα, λίγο μετά τις 17:00, οι δράστες αντιλήφθηκαν ότι ήταν περικυκλωμένοι και παραδόθηκαν.
Η οργάνωση «Μαύρος Σεπτέμβρης» είχε γίνει διεθνώς γνωστή έναν χρόνο νωρίτερα, με την επίθεση εναντίον της ισραηλινής αποστολής στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Μονάχου. Το χτύπημα στο Ελληνικό εντασσόταν σε μια περίοδο κατά την οποία οι αεροπειρατείες και οι επιθέσεις σε αεροδρόμια χρησιμοποιούνταν για τη διεθνοποίηση της αραβοϊσραηλινής σύγκρουσης.
Οι θανατικές καταδίκες και η απέλαση στη Λιβύη
Οι δύο δράστες δικάστηκαν τον Ιανουάριο του 1974 και καταδικάστηκαν σε θάνατο. Οι ποινές τους μετατράπηκαν αργότερα σε ισόβια, ενώ τον Μάιο του ίδιου έτους η δικτατορική κυβέρνηση αποφάσισε να τους απελάσει στη Λιβύη, προκαλώντας την αντίδραση του Ισραήλ.
Η επίθεση απέκτησε και ιδιαίτερη νομική σημασία. Θύματα και συγγενείς προσέφυγαν κατά της TWA στα αμερικανικά δικαστήρια, τα οποία έκριναν ότι οι επιβάτες βρίσκονταν ήδη στη διαδικασία επιβίβασης και ότι η αεροπορική εταιρεία έφερε ευθύνη βάσει της Σύμβασης της Βαρσοβίας. Η υπόθεση Day κατά Trans World Airlines εξελίχθηκε σε σημείο αναφοράς για τα όρια της ευθύνης των αερομεταφορέων απέναντι σε επιθέσεις μέσα στους αεροσταθμούς.
Τι άλλο έγινε σαν σήμερα
1824: Στη Ναυμαχία της Σάμου, ο ελληνικός στόλος υπό τον Γεώργιο Σαχτούρη, με καθοριστική τη δράση των πυρπολικών, αναγκάζει τον οθωμανικό στόλο να υποχωρήσει και αποτρέπει την απόβαση στο νησί.
1858: Ολοκληρώνεται το πρώτο υπερατλαντικό τηλεγραφικό καλώδιο, συνδέοντας την Ιρλανδία με τη Νέα Γη. Παρότι θα λειτουργήσει μόνο για λίγες εβδομάδες, αλλάζει τα δεδομένα στις επικοινωνίες Ευρώπης και Αμερικής.
1936: Ο Τζέσε Όουενς κερδίζει τα 200 μέτρα στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Βερολίνου και κατακτά το τρίτο από τα τέσσερα χρυσά μετάλλιά του, διαψεύδοντας έμπρακτα τη ρατσιστική προπαγάνδα των Ναζί.
1944: Στις Καρούτες Φωκίδας, δυνάμεις του ΕΛΑΣ περικυκλώνουν και εξουδετερώνουν γερμανικό τάγμα. Περίπου 100 Γερμανοί σκοτώνονται και περισσότεροι από 100 αιχμαλωτίζονται σε μία από τις σημαντικότερες μάχες της ελληνικής Αντίστασης.
1962: Η Μέριλιν Μονρόε βρίσκεται νεκρή στο σπίτι της στο Λος Άντζελες, σε ηλικία 36 ετών. Ο θάνατός της αποδίδεται σε υπερβολική δόση βαρβιτουρικών, ενώ οι συνθήκες του εξακολουθούν να τροφοδοτούν θεωρίες συνωμοσίας.
1962: Ο Νέλσον Μαντέλα συλλαμβάνεται σε οδόφραγμα κοντά στο Χάουικ της Νότιας Αφρικής. Η σύλληψή του σηματοδοτεί την έναρξη της 27χρονης φυλάκισής του από το καθεστώς του Απαρτχάιντ.
1974: Ο Λευκός Οίκος δημοσιοποιεί την αποκαλούμενη «καπνισμένη κάννη», ηχογράφηση που αποδεικνύει ότι ο Ρίτσαρντ Νίξον επιχείρησε να παρεμποδίσει την έρευνα για το Γουότεργκεϊτ. Τέσσερις ημέρες αργότερα αποχωρεί από την προεδρία.
2010: Κατάρρευση στο ορυχείο Σαν Χοσέ της Χιλής εγκλωβίζει 33 μεταλλωρύχους περίπου 700 μέτρα κάτω από την έρημο Ατακάμα. Εντοπίζονται ζωντανοί έπειτα από 17 ημέρες και διασώζονται όλοι τον Οκτώβριο.
Γεννήσεις
1930 – Νηλ Άρμστρονγκ (Neil Armstrong), Αμερικανός αστροναύτης, μηχανικός και πιλότος, ο πρώτος άνθρωπος που περπάτησε στη Σελήνη με την αποστολή «Apollo 11» το 1969. Γεννήθηκε στο Οχάιο, ξεκίνησε ως πιλότος στο Πολεμικό Ναυτικό και συμμετείχε στον Πόλεμο της Κορέας. Μετά την εμπειρία του ως δοκιμαστής πιλότος σε υπερηχητικά αεροσκάφη, μπήκε στη NASA και διακρίθηκε με την ιστορική φράση «That’s one small step for man, one giant leap for mankind», χαρίζοντας στη NASA, στην επιστήμη και στην ανθρωπότητα το ορόσημο της πρώτης προσελήνωσης.
1968 – Μαρίν Λε Πεν (Marine Le Pen), Γαλλίδα πολιτικός, γεννημένη στις 5 Αυγούστου 1968 στη Νεϊγί-σιρ-Σεν. Κόρη του ιδρυτή του ακροδεξιού Εθνικού Μετώπου Ζαν-Μαρί Λε Πεν, ανέλαβε την ηγεσία του κόμματος (μετονομάστηκε σε Rassemblement National) το 2011, το οποίο επιχείρησε να φέρει πιο κοντά στο πολιτικό «κέντρο». Ήταν υποψήφια για την προεδρία της Γαλλίας το 2012, 2017 και 2022, καταγράφοντας το 2022 το υψηλότερο ποσοστό της άκρας δεξιάς με 41,5% στον δεύτερο γύρο έναντι του Εμανουέλ Μακρόν. Το 2025 καταδικάστηκε για κατάχρηση ευρωπαϊκών κονδυλίων και αποκλείστηκε για 5 χρόνια από δημόσια αξιώματα, γεγονός που επηρεάζει καθοριστικά τις μελλοντικές της φιλοδοξίες
Θάνατοι
1832 – Δημήτριος Υψηλάντης (Dimitrios Ypsilantis), σημαίνων Έλληνας στρατιωτικός, πρίγκιπας και ηγετική μορφή της Επανάστασης του 1821. Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη, σπούδασε στρατιωτικά στη Γαλλία και διακρίθηκε ως αξιωματικός στη Ρωσία. Αδελφός του Αλέξανδρου Υψηλάντη, βρέθηκε στην Ελλάδα ως εκπρόσωπος της Φιλικής Εταιρείας, ενεργοποιήθηκε στην οργάνωση τακτικού στρατού, διακρίθηκε στη μάχη των Μύλων (1825) και σε πολιορκίες (Ναύπλιο, Άργος, Δερβενάκια). Μετά την Επανάσταση, διορίστηκε στρατάρχης, συνέβαλε στην οργάνωση του νεοελληνικού στρατού και πέθανε στο Ναύπλιο το 1832, αφήνοντας παρακαταθήκη αγωνιστικότητας, ήθους και δημοκρατικών αρχών
1895 – Φρίντριχ Ένγκελς (Friedrich Engels), γερμανός φιλόσοφος, πολιτικός στοχαστής και συνιδρυτής του μαρξισμού μαζί με τον Καρλ Μαρξ. Γεννημένος το 1820 στο Μπάρμεν της Πρωσίας, καταπολέμησε την κοινωνική αδικία γράφοντας τη «Διακήρυξη του Κομμουνιστικού Κόμματος» και επιμελήθηκε, μετά το θάνατο του Μαρξ, τους τελικούς τόμους του «Κεφαλαίου». Διέθετε ισχυρό κοινωνικό και επιστημονικό έργο που επηρέασε βαθιά τη νεότερη φιλοσοφία και την πολιτική θεωρία
1962 – Μέριλιν Μονρόε (Marilyn Monroe), Αμερικανίδα ηθοποιός, μοντέλο και τραγουδίστρια, εμβληματικό σύμβολο του Χόλιγουντ και της σεξουαλικής επανάστασης. Γεννημένη ως Norma Jeane Mortenson (1926), έγινε διάσημη για τις αξέχαστες ερμηνείες της σε ταινίες όπως «Οι άντρες προτιμούν τις ξανθές», «Επτά χρόνια φαγούρα», «Μερικοί το προτιμούν καυτό». Παρά τη λαμπρή καριέρα και την παγκόσμια αναγνωρισιμότητα, πάλεψε με προβλήματα υγείας και προσωπικές δυσκολίες. Βρέθηκε νεκρή στις 5 Αυγούστου 1962, σε ηλικία 36 ετών, στο σπίτι της στο Λος Άντζελες από υπερβολική δόση βαρβιτουρικών – γεγονός που προκάλεσε σοκ διεθνώς και έδωσε τροφή σε μύθους και θεωρίες συνωμοσίας για το τέλος της.
1984 – Ρίτσαρντ Μπάρτον (Richard Burton), εμβληματικός Ουαλός ηθοποιός του θεάτρου και του κινηματογράφου, γνωστός για τη βαθιά, βροντερή φωνή του και τη δυναμική σκηνική παρουσία. Γεννήθηκε ως Richard Walter Jenkins Jr. το 1925 και θεωρήθηκε «φυσικός διάδοχος του Laurence Olivier» χάρη στις σαιξπηρικές του ερμηνείες. Έφτασε στην κορυφή του Χόλιγουντ με εμβληματικούς ρόλους σε ταινίες όπως Cleopatra, Who’s Afraid of Virginia Woolf?, Becket, The Spy Who Came in from the Cold, Anne of the Thousand Days, Equus και 1984, την τελευταία του ταινία. Συνολικά έλαβε εφτά υποψηφιότητες για Όσκαρ χωρίς να κερδίσει ποτέ, αλλά τιμήθηκε με BAFTA, Χρυσή Σφαίρα και Τόνυ για το Camelot στη θεατρική σκηνή.
2020 – Αγάθωνας Ιακωβίδης, Έλληνας λαϊκός τραγουδιστής και δεξιοτέχνης του ρεμπέτικου, με πλούσια διαδρομή από τον Λαγκαδά Θεσσαλονίκης έως τις διεθνείς σκηνές. Αυτοδίδακτος σε όλα τα έγχορδα του ρεμπέτικου, ίδρυσε το Ρεμπέτικο Συγκρότημα Θεσσαλονίκης και καθιερώθηκε σε Αθήνα και επαρχία με συνεργασίες δίπλα σε σπουδαίους μουσικούς. Διετέλεσε σημείο αναφοράς του ρεμπέτικου για δεκαετίες και το 2013 εκπροσώπησε την Ελλάδα στη Eurovision με τους Koza Mostra στο τραγούδι «Alcohol Is Free». Πέθανε το 2020, σε ηλικία 65 ετών, αφήνοντας μεγάλη παρακαταθήκη ήθους και αγάπης για την παραδοσιακή ελληνική μουσική
Εορτολόγιο
Νόννα, Νόννη
