Σαν σήμερα 28 Ιουλίου: Η Τιτίνα Λοϊζίδου απέναντι στην Τουρκία, η απόφαση που έγραψε ιστορία

Στις 28 Ιουλίου 1998, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων επιδίκασε αποζημίωση στην Ελληνοκύπρια πρόσφυγα για τη συνεχιζόμενη στέρηση της χρήσης της περιουσίας της στην κατεχόμενη Κερύνεια.

Η Τιτίνα Λοϊζίδου χρειάστηκε να δώσει έναν πολυετή δικαστικό αγώνα για να αποδείξει ότι η ιδιοκτησία της δεν είχε πάψει να της ανήκει μετά την τουρκική εισβολή και την κατοχή του βόρειου τμήματος της Κύπρου.

Η Ελληνοκύπρια είχε ακίνητη περιουσία στην Κερύνεια, στην οποία δεν μπορούσε να έχει πρόσβαση εξαιτίας της παρουσίας των τουρκικών δυνάμεων. Το 1989 προσέφυγε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, καταγγέλλοντας ότι η συνεχιζόμενη απαγόρευση πρόσβασης παραβίαζε το δικαίωμά της στην ειρηνική απόλαυση της περιουσίας της.

Η Τουρκία υποστήριξε ότι τα ακίνητα είχαν απαλλοτριωθεί βάσει του Συντάγματος του μη αναγνωρισμένου διεθνώς καθεστώτος στα Κατεχόμενα. Το Δικαστήριο απέρριψε αυτή τη θέση και έκρινε ότι η Λοϊζίδου εξακολουθούσε να είναι η νόμιμη ιδιοκτήτρια. Παράλληλα, αποφάνθηκε ότι η Τουρκία έφερε ευθύνη για όσα συνέβαιναν στη βόρεια Κύπρο, καθώς ασκούσε εκεί «αποτελεσματικό συνολικό έλεγχο» μέσω της στρατιωτικής παρουσίας της.

Η βασική απόφαση επί της ουσίας εκδόθηκε στις 18 Δεκεμβρίου 1996. Δύο χρόνια αργότερα, στις 28 Ιουλίου 1998, το Δικαστήριο υποχρέωσε την Τουρκία να καταβάλει 300.000 κυπριακές λίρες για υλική ζημία, 20.000 λίρες για ηθική βλάβη, καθώς και δικαστικά έξοδα. Η αποζημίωση αφορούσε τη στέρηση της χρήσης και της εκμετάλλευσης της περιουσίας και όχι την εξαγορά της: ο τίτλος ιδιοκτησίας παρέμενε στη Λοϊζίδου.

Η Άγκυρα αρνήθηκε για χρόνια να εκτελέσει την απόφαση, προκαλώντας επανειλημμένες παρεμβάσεις της Επιτροπής Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης. Τελικά, τον Δεκέμβριο του 2003, κατέβαλε το ποσό μαζί με τους τόκους, το οποίο είχε φτάσει περίπου τα 1,2 εκατομμύρια ευρώ.

Η υπόθεση Λοϊζίδου θεωρείται ορόσημο, επειδή αναγνώρισε αφενός ότι οι τίτλοι ιδιοκτησίας των εκτοπισμένων Ελληνοκυπρίων δεν ακυρώθηκαν από το καθεστώς στα Κατεχόμενα και αφετέρου ότι ένα κράτος μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνο για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων εκτός των συνόρων του, όταν ασκεί αποτελεσματικό έλεγχο σε μια περιοχή.

Ήταν μια ιστορική δικαίωση για την ίδια, αλλά και μια απόφαση με ευρύτερη σημασία για τις περιουσιακές αξιώσεις των προσφύγων της Κύπρου.

Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο

1586: Ο σερ Φράνσις Ντρέικ φέρνει στην Ευρώπη την πατάτα, την οποία εισάγει από την Κολομβία – μια άγνωστη έως τότε ρίζα που οι ιθαγενείς Αμερικανοί καλλιεργούσαν ήδη από το 8.000 π.Χ. Η σταδιακή εξάπλωση της πατάτας θα αλλάξει ριζικά τη διατροφή αλλά και την οικονομία των Ευρωπαίων, χάρη στην ευκολία καλλιέργειας, τη θρεπτική της αξία και την αντοχή στη μεταφορά. Μέσα σε λίγα χρόνια γίνεται βασικό τρόφιμο σε πολλές χώρες, βοηθώντας στην καταπολέμηση της πείνας. Στην Ελλάδα θα φτάσει αργότερα, με την αποφασιστική συμβολή του Ιωάννη Καποδίστρια, ο οποίος προώθησε έντονα την καλλιέργειά της, ανοίγοντας έναν νέο διατροφικό δρόμο για ολόκληρη τη χώρα.

1821: Οι Σουλιώτες, πολιορκούμενοι από τον Ομέρ Βρυώνη, εγκαταλείπουν οριστικά το Σούλι, ύστερα από ηρωική αντίσταση ετών κατά των Οθωμανών. Παρά την πείνα, τις κακουχίες και τις αλλεπάλληλες πολιορκίες, οι Σουλιώτες υπερασπίστηκαν με αυταπάρνηση τον ορεινό τόπο τους, εντάσσοντας τον αγώνα τους στην ευρύτερη υπόθεση της Ελληνικής Επανάστασης του 1821. 

1822: Η καταστροφή της στρατιάς του Δράμαλη ολοκληρώνεται στο Αγιονόρι Αργολίδας από τις ελληνικές δυνάμεις των Κολοκοτρώνη, Υψηλάντη, Παπαφλέσσα και Νικηταρά, σε μια καθοριστική καμπή του Αγώνα.

1828: Ο Ιωάννης Καποδίστριας καθιερώνει ως νομισματική μονάδα τον φοίνικα, σε μια προσπάθεια σταθεροποίησης της ελληνικής οικονομίας.

1858: Ο Άγγλος δημόσιος υπάλληλος Γουίλιαμ Χέρσελ χρησιμοποιεί για πρώτη φορά δακτυλικά αποτυπώματα για ταυτοποίηση προσώπου στην Ινδία, ζητώντας από τον τοπικό εργολάβο Ρατζιντάρ Κονάι να καταθέσει το αποτύπωμα του χεριού του σε συμβόλαιο για να διασφαλίσει τη γνησιότητά του. Η καινοτόμος αυτή πρακτική, που ξεκίνησε στις 28 Ιουλίου 1858 στο Τζανγκιπούρ της Βεγγάλης, οδήγησε τον Χέρσελ στη χρήση των αποτυπωμάτων σε ποικίλα δημόσια έγγραφα, περιορίζοντας τη συστηματική απάτη. Η χρησιμοποίηση των δακτυλικών αποτυπωμάτων από τον Χέρσελ αποτέλεσε τη βάση για την ανάπτυξη της εγκληματολογικής επιστήμης, αφού επιβεβαίωσε στην πράξη τη μοναδικότητα και τη μονιμότητα των αποτυπωμάτων – χαρακτηριστικά που αργότερα θα καθιερώσουν τα δακτυλικά αποτυπώματα ως αναντικατάστατο εργαλείο ταυτοποίησης.

1914: Η Αυστροουγγαρία κηρύσσει πόλεμο στη Σερβία, με αφορμή τη δολοφονία του αρχιδούκα Φραγκίσκου Φερδινάνδου στο Σεράγεβο, πυροδοτώντας έτσι την αλυσιδωτή αντίδραση που οδηγεί στην έκρηξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Μέσα σε λίγες ημέρες, τα ευρωπαϊκά κράτη εμπλέκονται στη μεγαλύτερη ως τότε παγκόσμια σύρραξη, με καταστροφικές συνέπειες για ολόκληρη την ανθρωπότητα. Ο πόλεμος αυτός θα αλλάξει για πάντα τον πολιτικό, γεωγραφικό και κοινωνικό χάρτη της Ευρώπης και του κόσμου, φέρνοντας στην επιφάνεια νέα ιδεολογικά, εθνικά και τεχνολογικά ρεύματα που θα διαμορφώσουν τον 20ό αιώνα.

1920: Ο Ελευθέριος Βενιζέλος υπογράφει στη γαλλική πόλη Σεβρ τη Συνθήκη των Σεβρών, ένα από τα σπουδαιότερα ορόσημα της Μεγάλης Ιδέας. Με τη συνθήκη αυτή, η Ελλάδα κερδίζει σημαντικά εδάφη, συμπεριλαμβανομένης της Ανατολικής Θράκης έως τα προάστια της Κωνσταντινούπολης, της Σμύρνης και μεγάλης έκτασης της Δυτικής Μικράς Ασίας, εκπληρώνοντας σε μεγάλο βαθμό τους εθνικούς της στόχους μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η Τουρκία των Νεότουρκων χάνει τεράστιες περιοχές υπέρ της Ελλάδας και άλλων χωρών. Αν και η συνθήκη δεν θα εφαρμοστεί ποτέ πλήρως λόγω της τουρκικής αντίδρασης και των επερχόμενων γεγονότων, η υπογραφή της αποτελεί κορύφωση των διεκδικήσεων του ελληνισμού και αποκορύφωμα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής υπό τον Βενιζέλο.

1929: Υπογράφεται η Συνθήκη της Γενεύης από 48 χώρες, καθιερώνοντας για πρώτη φορά σαφείς διεθνείς κανόνες για τη μεταχείριση των αιχμαλώτων πολέμου. Η συνθήκη αυτή αποτελεί θεμέλιο του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου, κατοχυρώνοντας την υποχρέωση σεβασμού της ζωής, της σωματικής ακεραιότητας και της αξιοπρέπειας των αιχμαλώτων, ανεξαρτήτως εθνικότητας ή βαθμού.

1945: Αμερικανικό βομβαρδιστικό B-25 Mitchell προσκρούει λόγω ομίχλης στον 79ο όροφο του Empire State Building, σκοτώνοντας 14 άτομα. Ήταν το πιο ψηλό κτίριο του κόσμου εκείνη την εποχή.

1948: Παραμονή των Ολυμπιακών Αγώνων του Λονδίνου, διοργανώνονται αγώνες για βετεράνους αθλητές – θύματα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Είναι το πρώτο βήμα προς τη δημιουργία των Παραολυμπιακών Αγώνων.

1973: Το καθεστώς της χούντας πραγματοποιεί ψευδοδημοψήφισμα, με το οποίο καταργείται η μοναρχία και εγκαθιδρύεται προεδρική δημοκρατία με πρόεδρο τον Παπαδόπουλο, νομιμοποιώντας τον ίδιο.

1975: Ξεκινάει στις Δικαστικές Φυλακές Κορυδαλλού η ιστορική δίκη των πρωταιτίων της Χούντας από το Πενταμελές Εφετείο Αθηνών, μόλις έναν χρόνο μετά την αποκατάσταση της Δημοκρατίας στην Ελλάδα. Στο εδώλιο κάθονται οι βασικοί υπεύθυνοι του πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου 1967, όπως οι Γεώργιος Παπαδόπουλος, Στυλιανός Παττακός, Νικόλαος Μακαρέζος και Δημήτριος Ιωαννίδης, αντιμετωπίζοντας κατηγορίες για εσχάτη προδοσία και στάση. Η δίκη αποτέλεσε κορυφαία στιγμή απονομής δικαιοσύνης και αποκατάστασης της δημοκρατικής νομιμότητας, επιβάλλοντας βαριές ποινές (θανατική ποινή που μετατράπηκε σε ισόβια για τους βασικούς πρωταίτιους) και στέλνοντας συμβολικό μήνυμα για το τέλος των πραξικοπημάτων στην ελληνική πολιτική ζωή. Το γεγονός αυτό θεωρείται σημείο καμπής στην ιστορία του νεότερου ελληνισμού, καθώς γύρισε οριστικά σελίδα ύστερα από την επταετή δικτατορία.

1976: Σεισμός 7,8 Ρίχτερ ισοπεδώνει την κινεζική πόλη Τανγκσάν, σκοτώνοντας πάνω από 240.000 ανθρώπους και καταγράφεται ως μία από τις φονικότερες φυσικές καταστροφές στην Ιστορία.

1978: Η θρυλική κωμωδία «Animal House» κυκλοφορεί στις αμερικανικές αίθουσες στις 28 Ιουλίου, σκηνοθετημένη από τον Τζον Λάντις και με πρωταγωνιστή τον Τζον Μπελούσι ως τον αξέχαστο Bluto

1996: Η Ελλάδα θριαμβεύει στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Ατλάντα. Ο Ιωάννης Μελισσανίδης κατακτά χρυσό μετάλλιο στην ενόργανη, ενώ ο Κάχι Καχιασβίλι σηκώνει 420 κιλά συνολικά στην άρση βαρών, κάνοντας παγκόσμιο ρεκόρ.

1998: Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων καταδικάζει την Τουρκία να καταβάλει αποζημίωση στην Ελληνοκύπρια Τιτίνα Λοϊζίδου, για τη δημευμένη περιουσία της στα Κατεχόμενα. Μια ιστορική απόφαση για τα δικαιώματα των προσφύγων στην Κύπρο.

2005: Ο Ιρλανδικός Δημοκρατικός Στρατός ανακοινώνει τον τερματισμό του ένοπλου αγώνα ενάντια στη βρετανική κυριαρχία στη Βόρεια Ιρλανδία, ύστερα από 36 χρόνια αιματηρής σύγκρουσης.

Γεννήσεις

1836 – Εμμανουήλ Ροΐδης (Emmanouil Roidis), Έλληνας συγγραφέας και λόγιος, γεννημένος στις 28 Ιουλίου στην Ερμούπολη της Σύρου. Θεωρείται από τις σημαντικότερες πνευματικές μορφές της νεότερης Ελλάδας με ιδιαίτερα σατιρικό, αιχμηρό ύφος και κριτικό πνεύμα. Το μυθιστόρημά του «Η Πάπισσα Ιωάννα» (1866) αποτελεί εμβληματικό έργο της νεοελληνικής λογοτεχνίας, προκαλώντας σάλο, λογοκρισία και αφορισμό από την Εκκλησία λόγω της τολμηρής σάτιρας στους θεσμούς και τη θρησκεία. Ο Ροΐδης ασχολήθηκε ακόμη με το διήγημα, κριτικά δοκίμια και μεταφράσεις, ενώ υπήρξε έντονα παρεμβατικός δημόσιος στοχαστής. Η γραφή του διακρίνεται από ευφυΐα, λεπτό χιούμορ και ρηξικέλευθες απόψεις που επηρέασαν τη διαμόρφωση της σύγχρονης ελληνικής σκέψης και λογοτεχνίας

1929 – Τζάκι Κένεντι Ωνάση, (Jacqueline Kennedy Onassis), Αμερικανίδα Πρώτη Κυρία των ΗΠΑ. Γεννήθηκε στις 28 Ιουλίου 1929 και πέθανε στις 19 Μαΐου 1994. Ως σύζυγος του προέδρου Τζον Φ. Κένεντι, ξεχώρισε για την κομψότητα και την πολιτιστική ανανέωση του Λευκού Οίκου, ενώ η στάση της μετά τη δολοφονία του το 1963 προκάλεσε παγκόσμια συγκίνηση. Το 1968 παντρεύτηκε τον Έλληνα εφοπλιστή Αριστοτέλη Ωνάση και αργότερα εργάστηκε ως επιμελήτρια βιβλίων στη Νέα Υόρκη.

1954 – Ούγκο Τσάβες, Πρόεδρος της Βενεζουέλας, αμφιλεγόμενη ηγετική φυσιογνωμία που κυβέρνησε από το 1999 έως το 2013. Εμπνευστής της «Μπολιβαριανής Επανάστασης», προώθησε κοινωνικές μεταρρυθμίσεις, αναδιανομή γης και προγράμματα πρόνοιας για τους φτωχούς, αλλά κατηγορήθηκε για αυταρχισμό, καταστολή αντιπολίτευσης και υπερσυγκέντρωση εξουσίας. Διεθνώς, διέκοψε δεσμούς με τις ΗΠΑ, συνεργάστηκε με Κίνα-Ρωσία και ενέπνευσε αριστερές κυβερνήσεις στη Λατινική Αμερική

1974 – Αλέξης Τσίπρας, Έλληνας πολιτικός, πρωθυπουργός της Ελλάδας (2015-2019) και πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ. Διακρίθηκε για το ριζοσπαστικό του στίγμα, τον διαπραγματευτικό ρόλο στην κρίση χρέους και τη συμφωνία των Πρεσπών. Ηγήθηκε σε δύσκολες οικονομικές συνθήκες και συγκέντρωσε έντονο πολιτικό ενδιαφέρον, θεωρούμενος ως ηγετική μορφή της σύγχρονης ελληνικής αριστεράς.

1981 – Γιάννης Τσιμιτσέλης, Έλληνας ηθοποιός, ιδιαίτερα αγαπητός στη μικρή και μεγάλη οθόνη. Γεννημένος στη Ζυρίχη, μεγάλωσε σε Γαλατά Μεσολογγίου και Πάτρα και αποφοίτησε από τη Δραματική Σχολή Ίασμος. Έγινε ευρύτερα γνωστός από σειρές όπως «Κρυφά Μονοπάτια» και ταινίες όπως «Οξυγόνο» και «Λούφα και Παραλλαγή: Σειρήνες στο Αιγαίο», ενώ έχει πρωταγωνιστήσει σε πολλές θεατρικές παραστάσεις. Ξεχωρίζει για τη ζωντάνια, το χιούμορ και τη φυσική του υποκριτική, αναδεικνύοντας το σύγχρονο πρόσωπο της ελληνικής ψυχαγωγίας

Θάνατοι

1741 – Αντόνιο Βιβάλντι, Ιταλός συνθέτης, βιολονίστας και ιερέας του μπαρόκ, γνωστός ως «ο κόκκινος παπάς» λόγω των μαλλιών του. Έγινε διάσημος παγκοσμίως με τις «Τέσσερις Εποχές», έγραψε πάνω από 850 έργα και ανέδειξε το κοντσέρτο ως μορφή. Επηρέασε βαθιά τη δυτική μουσική, αλλά πέθανε φτωχός στη Βιέννη και η φήμη του αναβίωσε αιώνες αργότερα

1750 – Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ, Γερμανός συνθέτης, μαέστρος και βιρτουόζος της εποχής του μπαρόκ. Θεωρείται θεμελιωτής της δυτικής λόγιας μουσικής, τελειοποίησε την πολυφωνία και ανέδειξε αριστουργηματικά είδη όπως η φούγκα, η καντάτα και το κοντσέρτο. Έργα-σταθμοί: «Τέχνη της Φούγκας», «Τα κατά Ματθαίον Πάθη», «Βραδεμβούργια Κοντσέρτα», «Καλώς συγκερασμένο κλειδοκύμβαλο». Η αναγνώριση ήρθε κυρίως μετά τον θάνατό του, επηρεάζοντας καθοριστικά γενιές συνθετών και την εξέλιξη της κλασικής μουσικής

Εορτολόγιο

Ειρήνη, Χρυσοβαλάντης, Ακάκιος, Αυξέντιος, Δρόσος, Τίμων, Δροσούλα