ΠΡΩΤΟΣΕΛΙΔΑ

Ρακοκάζανα Κρήτης: Φωτιές και γλέντια στο φθινοπωρινό αντάμωμα που κρατά ζωντανή την παράδοση

Από τις αρχές Οκτωβρίου έως τις αρχές Δεκεμβρίου λειτουργούν περίπου 350 καζάνια στην Περιφερειακή Ενότητα Ηρακλείου, με γλέντια και αντικριστά γύρω από την απόσταξη της τσικουδιάς

Από 4 λεπτά ανάγνωση
Ρακοκάζανα Κρήτης: Φωτιές και γλέντια στο φθινοπωρινό αντάμωμα που κρατά ζωντανή την παράδοση
ΣΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ
  1. 01Πώς παράγεται η τσικουδιά στα αποστακτήρια
  2. 02Επισκέψιμα αποστακτήρια και παράδοση στην Κρήτη

Από τις αρχές του Οκτώβρη έως και τις αρχές του Δεκέμβρη, η Κρήτη αποκτά μια ιδιαίτερη μυρωδιά. Τότε ανάβουν τα ρακοκάζανα, ο ατμός της απόσταξης διαχέεται στην ατμόσφαιρα και το άρωμά της συνοδεύει τα φθινοπωρινά βράδια.

Στα παραδοσιακά αποστακτήρια του νησιού, δηλαδή στα ρακοκάζανα, συγκεντρώνεται κόσμος, με φίλους και συγγενείς να ανταμώνουν, παρέες να σχηματίζονται και τραπέζια να στρώνονται, την ώρα που η απόσταξη αποκτά γιορτινό χαρακτήρα. Μαζί με τα αρώματα του αποστάγματος αναδύονται και οι μυρωδιές του γλεντιού, καθώς οι φωτιές για τα αντικριστά φέρνουν τους ανθρώπους κοντά. Τα ρακοκάζανα γίνονται έτσι τόποι συνάντησης με ρίζες στο μακρινό παρελθόν, που παραμένουν αναπόσπαστο μέρος της καθημερινότητας των Κρητικών.

«Την περίοδο που αρχίζει η απόσταξη, το κάθε αποστακτήριο οργανώνει την ποσότητα που θέλει και έχει ετοιμάσει για να αποστάξει, καθώς και τους παραγωγούς που έχουν δηλώσει ότι θέλουν να αποστάξουν στο κάθε αποστακτήριο. Εκεί, οργανώνονται βραδιές με μεγάλες παρέες και γλέντια. Έχει μείνει το έθιμο από το παρελθόν, καθώς ήταν μια ευκαιρία που έμπαινε το φθινόπωρο και οι άνθρωποι τότε δεν είχαν πολλές δουλειές. Είχε περάσει ένας Αύγουστος και μαζί, μια περίοδος θέρους που συνεχώς ήταν στα χωράφια και στον ήλιο και έμπαιναν σε μια περίοδο ξεκούρασης και γλεντιού. Αυτό έμεινε μέχρι σήμερα», είπε στο Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων ο πρόεδρος των Παραδοσιακών Αποσταγματοποιών Ηρακλείου, Αναστάσιος Βρέντζος. Όπως είπε, στην Π.Ε. Ηρακλείου λειτουργούν ακόμη περίπου 350 καζάνια, ενώ ο συνολικός αριθμός μπορεί να φτάσει τα 650, αν συνυπολογιστούν και τα ανενεργά.

Πώς παράγεται η τσικουδιά στα αποστακτήρια

Η παραγωγή έχει διαφοροποιηθεί σε σχέση με παλαιότερα, τόσο ως προς την τεχνογνωσία όσο και ως προς τις πρώτες ύλες. «Παλιά αποστάζανε μόνο τσίκουδα, δηλαδή τις ποσότητες που ήταν μη ωφέλιμες μετά την παραγωγή κρασιού από το σταφύλι και ήταν το στερεό υλικό που είχε απομείνει. Τώρα, έχουμε πλέον τη δυνατότητα να αποστάζουμε ολόκληρο το σταφύλι μαζί με τον χυμό του», είπε, εξηγώντας αναλυτικά τα στάδια παραγωγής της τσικουδιάς, του κρητικού αποστάγματος.

Αρχικά, τα σταφύλια ή τα στέμφυλα μπαίνουν σε δεξαμενές και βαρέλια, όπου ζυμώνουν. Η μετατροπή των σακχάρων σε αλκοόλ διαρκεί περίπου 15 με 20 ημέρες, με τον ακριβή χρόνο να εξαρτάται από τις συνθήκες. Μόλις τελειώσει η ζύμωση, οι χώροι σφραγίζονται και οι αρμόδιες αρχές προχωρούν στο ξεσφράγισμα των καζανιών, προκειμένου να αρχίσει νόμιμα η απόσταξη. Στη συνέχεια, τα ζυμωμένα σταφύλια ή στέμφυλα τοποθετούνται στο αποστακτήριο και ανάβουν οι φωτιές, με τη θερμοκρασία να φτάνει μέχρι τους 80-90 βαθμούς. Από την πρώτη ποσότητα που παράγεται, την πρωτόρακη, προέρχεται και το μεγαλύτερο ποσοστό αλκοόλ.

Το απόσταγμα είναι δυνατό να καταναλωθεί αμέσως ή να αποθηκευτεί σε δοχεία από γυαλί και ανοξείδωτο χάλυβα. Μπορεί ακόμη να παλαιώσει μέσα σε βαρέλια, επιλογή που κάνουν, ωστόσο, λίγοι παραγωγοί, σύμφωνα με τον Αναστάσιο Βρέντζο.

Επισκέψιμα αποστακτήρια και παράδοση στην Κρήτη

Σε κάποια αποστακτήρια οι επισκέπτες έχουν πλέον τη δυνατότητα να γνωρίσουν από κοντά σημαντικές όψεις της λαϊκής παράδοσης. Οι χώροι έχουν γίνει επισκέψιμοι και σε ορισμένες περιπτώσεις θυμίζουν μικρές ταβέρνες, ενώ φιλοξενούν αντικείμενα που παρουσιάζουν την ιστορία της απόσταξης.

«Κάποιοι το έχουν εξελίξει και σαν μικρές ταβέρνες, τα λεγόμενα επισκέψιμα. Κανονίζουν καθημερινά την περίοδο αυτή, μικρά γλέντια και έχουν δημιουργήσει χώρους που εκθέτουν όλα τα παλιά εργαλεία ή και αντικείμενα που χρησιμοποιούνταν στο παρελθόν για τη διαδικασία αυτή».

Όσοι δεν διαθέτουν δικό τους καζάνι μπορούν να πάρουν μέρος στην απόσταξη, απευθυνόμενοι σε ένα αποστακτήριο για να φτιάξουν τη δική τους ρακή, ανέφερε ο πρόεδρος των Παραδοσιακών Αποσταγματοποιών Ηρακλείου. «Πολύς κόσμος που δεν έχει δικό του αποστακτήριο θέλει να συμμετάσχει ή να κάνει αυτό το γλέντι, να καλέσει κόσμο και να βγάλει τη δική του ρακή», σημείωσε. Στα τραπέζια του ρακοκάζανου σερβίρονται και παραδοσιακοί μεζέδες, με τις πατάτες που ψήνονται στη στάχτη του αποστακτήρα να έχουν ξεχωριστή θέση. Συνοδεύονται από λάχανο, ξηρούς καρπούς και αποξηραμένα φρούτα, ενώ συχνά το τραπέζι θυμίζει πλέον γιορτινό κάλεσμα και περιλαμβάνει και αντικριστά.

Για τον πρόεδρο των Παραδοσιακών Αποσταγματοποιών Ηρακλείου, τα ρακοκάζανα δεν είναι απλώς ένα έθιμο, αλλά παίζουν καθοριστικό ρόλο στη βιωσιμότητα της αμπελουργίας και ενισχύουν το εισόδημα των παραγωγών. «Τα καζάνια είναι αναπόσπαστο κομμάτι της αμπελουργίας της Κρήτης. Εκτός από την παράδοση, αποτελούν ένα συμπλήρωμα βιωσιμότητας και μια εναλλακτική αξιοποίησης προϊόντων που παλιά θεωρούνταν άχρηστα ή ακατάλληλα για να χρησιμοποιηθούν για κρασί και σταφίδα. Το παραδοσιακό απόσταγμα αποτελεί πηγή εισοδήματος για τους περισσότερους αμπελουργούς», ανέφερε. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η τσικουδιά εξακολουθεί να έχει κεντρική θέση στην κρητική φιλοξενία: προσφέρεται στους επισκέπτες τόσο στα σπίτια όσο και στις περισσότερες ταβέρνες και τα εστιατόρια του νησιού.

«Σε όποιο εστιατόριο και αν καθίσει κάποιος για φαγητό, είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα λάβει ως κέρασμα παραδοσιακό απόσταγμα, την τσικουδιά. Αρέσει σε όλους και το ζητάνε πάρα πολύ. Σε πολλές φωτογραφίες τουριστών, βλέπουμε ότι την παραδοσιακή Κρήτη τη σχετίζουν με το καλωσόρισμα των επισκεπτών, με ένα ποτηράκι. Οπότε είναι σήμα κατατεθέν και αυτό δεν πρέπει ποτέ να χαθεί», ανέφερε καταλήγοντας ο κ. Βρέντζος. Το φθινόπωρο, όταν τα ρακοκάζανα παίρνουν ξανά ζωή, αναβιώνουν μαζί τους οι αναμνήσεις, οι παρέες και τα γλέντια, όπως και μια παράδοση που ξεπερνά την παραγωγή ενός ποτού και εκφράζει έναν ολόκληρο τρόπο ζωής στην κρητική ύπαιθρο.

Προσθέστε το dimocracy στις προτιμώμενες πηγές σας στην Google

Βλέπετε πρώτα τις ειδήσεις μας στις Κορυφαίες ειδήσεις της Αναζήτησης.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ

ΕΝΟΤΗΤΕΣ

ΠΡΩΤΟΣΕΛΙΔΑ
Όλες οι εφημερίδες της ημέρας

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ

ΔΗΜΟΙ

Όλοι οι 332 δήμοι

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ

Όλες οι εφαρμογές

ΘΕΜΑ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ

ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ

ΔΗΜΟΦΙΛΕΙΣ ΑΝΑΖΗΤΗΣΕΙΣ

ΜΟΛΙΣ ΤΩΡΑ

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ