Ιός Δυτικού Νείλου: Χάρτης διασποράς και δήμοι υψηλού κινδύνου στην Ανατολική Αττική, με τη μεγαλύτερη πίεση

Σε φάση έντονης κυκλοφορίας βρίσκεται ο ιός του Δυτικού Νείλου στην Ελλάδα, καθώς μέσα σε μία εβδομάδα προστέθηκαν στον επιδημιολογικό χάρτη ακόμη 13 δήμοι, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό των δήμων όπου έχουν καταγραφεί ανθρώπινα κρούσματα στους 61.

Η μεγαλύτερη επιβάρυνση εντοπίζεται στην Αττική και ιδιαίτερα στην Ανατολική Αττική, ενώ οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η δραστηριότητα των κουνουπιών μπορεί να παραμείνει αυξημένη και κατά τους πρώτους φθινοπωρινούς μήνες, εφόσον διατηρηθούν οι υψηλές θερμοκρασίες.

Σύμφωνα με την εβδομαδιαία έκθεση του ΕΟΔΥ, έως τις 26 Αυγούστου 2026 είχαν διαγνωστεί και δηλωθεί 232 εγχώρια κρούσματα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου. Από αυτά, τα 165 παρουσίασαν εκδηλώσεις από το κεντρικό νευρικό σύστημα, όπως εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα ή οξεία χαλαρή παράλυση, ενώ τα υπόλοιπα 67 εμφάνισαν ηπιότερα συμπτώματα ή δεν παρουσίασαν νευρολογικές εκδηλώσεις. Μόνο κατά την τελευταία εβδομάδα δηλώθηκαν 75 νέα περιστατικά, στοιχείο που αποτυπώνει τη μεγάλη ταχύτητα με την οποία εξελίσσεται η φετινή περίοδος μετάδοσης.

Οι θάνατοι ασθενών με λοίμωξη από τον ιό ανέρχονται σε 19. Όλοι οι θανόντες ήταν άνω των 65 ετών, με διάμεση ηλικία τα 85 έτη και ηλικιακό εύρος από 66 έως 92 ετών. Παράλληλα, 73 ασθενείς εξακολουθούσαν να νοσηλεύονται: 46 σε απλές κλινικές, 26 σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας και ένας σε Μονάδα Αυξημένης Φροντίδας. Συνολικά 124 ασθενείς είχαν λάβει εξιτήριο, ενώ 16 δεν χρειάστηκε να νοσηλευτούν.

Μεταξύ των σοβαρών περιστατικών περιλαμβάνεται και ένα 13χρονο παιδί, το πρώτο ανήλικο της φετινής περιόδου που χρειάστηκε νοσηλεία με εκδηλώσεις από το κεντρικό νευρικό σύστημα. Η διάμεση ηλικία των ασθενών με νευρολογικές επιπλοκές παραμένει πάντως υψηλή, στα 75 έτη.

Η φετινή εικόνα είναι αισθητά επιβαρυμένη. Μέχρι τις 19 Αυγούστου είχαν ήδη καταγραφεί 157 κρούσματα και 13 θάνατοι, έναντι 96 κρουσμάτων και εννέα θανάτων σε ολόκληρο το 2025. Μέσα σε μόλις μία εβδομάδα, επομένως, τα περιστατικά αυξήθηκαν κατά 75 και οι θάνατοι κατά έξι.

Οι 13 νέοι δήμοι στον επιδημιολογικό χάρτη

Οι δήμοι που προστέθηκαν την τελευταία εβδομάδα στη λίστα είναι οι Κηφισιάς, Μεταμόρφωσης, Φιλοθέης–Ψυχικού, Ζωγράφου, Αγίου Δημητρίου, Μοσχάτου–Ταύρου, Καρδίτσας, Τυρνάβου, Φαρσάλων, Δέλτα, Θεσσαλονίκης, Δίου–Ολύμπου και Χαλκιδέων. Η διασπορά αφορά πλέον 61 δήμους, 18 περιφερειακές ενότητες και πέντε περιφέρειες της χώρας.

Στην Αττική έχουν καταγραφεί κρούσματα σε 37 δήμους, στην Κεντρική Μακεδονία σε 12, στη Θεσσαλία σε εννέα, στη Στερεά Ελλάδα σε δύο και στην Πελοπόννησο σε έναν. Η αρμόδια ομάδα εργασίας έχει χαρακτηρίσει επιπλέον ως περιοχές υψηλού κινδύνου τους δήμους Ηρακλείου Αττικής, Νέας Σμύρνης, Νέας Φιλαδέλφειας–Νέας Χαλκηδόνας, Δάφνης–Υμηττού, Αμφίπολης και Θάσου. Στους συγκεκριμένους δήμους δεν είχαν ακόμη καταγραφεί ανθρώπινα κρούσματα, ωστόσο η εγγύτητα σε επηρεαζόμενες περιοχές, τα γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά και τα επιδημιολογικά δεδομένα οδήγησαν στον προληπτικό χαρακτηρισμό τους.

Περίπου έξι στα δέκα καταγεγραμμένα κρούσματα της χώρας εντοπίζονται στην Αττική, με την Ανατολική Αττική να αποτελεί την πλέον επιβαρυμένη περιοχή. Στον Δήμο Σπάτων–Αρτέμιδος έχουν καταγραφεί συνολικά 17 περιστατικά, στον Δήμο Μαρκοπούλου Μεσογαίας 13, στον Δήμο Βάρης–Βούλας–Βουλιαγμένης 11 και στον Δήμο Παλλήνης επτά. Στον Δήμο Αγίας Παρασκευής ο συνολικός αριθμός έχει φτάσει τα 12 κρούσματα.

Η Περιφέρεια Αττικής προχώρησε σε έκτακτη επιχείρηση καταπολέμησης κουνουπιών σε έκταση περίπου 10.000 στρεμμάτων στην Ανατολική Αττική, με τη χρήση επίγειων τουρμπινών. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί, οι εφαρμογές καταπολέμησης έχουν αυξηθεί κατά 30% από τις αρχές του 2026, παράλληλα με τους τακτικούς ψεκασμούς στους περισσότερο επιβαρυμένους δήμους.

Ο ΕΟΔΥ διευκρινίζει, πάντως, ότι ο εκτιμώμενος τόπος έκθεσης ενός ασθενούς αποτελεί μόνο ένα αδρό κριτήριο για τον προσδιορισμό των περιοχών κυκλοφορίας του ιού. Παράλληλα, η καταγραφή ανθρώπινων κρουσμάτων δεν αποτυπώνει το πλήρες εύρος της μετάδοσης. Με βάση παλαιότερη οροεπιδημιολογική μελέτη, για κάθε περιστατικό με προσβολή του κεντρικού νευρικού συστήματος εκτιμάται ότι αντιστοιχούν περίπου 140 άνθρωποι οι οποίοι έχουν μολυνθεί, αλλά παρέμειναν ασυμπτωματικοί ή εμφάνισαν ήπια συμπτώματα.

Η ζέστη παρατείνει την περίοδο κινδύνου

Ο ΕΟΔΥ έχει επισημάνει ότι ο αριθμός των κρουσμάτων συνήθως κορυφώνεται από τα μέσα Αυγούστου έως τις αρχές Σεπτεμβρίου. Παρότι εκτιμάται ότι η αποκλιμάκωση μπορεί να αρχίσει μέσα στις επόμενες μία έως δύο εβδομάδες, οι καιρικές συνθήκες θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό τη διάρκεια της δραστηριότητας των κουνουπιών.

Οι υψηλές θερμοκρασίες, οι ήπιοι χειμώνες και τα πλημμυρικά φαινόμενα ευνοούν τη διατήρηση και την αναπαραγωγή των κουνουπιών. Όπως έχει επισημάνει η καθηγήτρια της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Μαρία Κατσούλη, όσο διαρκεί η ζέστη παραμένουν ευνοϊκές και οι συνθήκες κυκλοφορίας του ιού. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε περιοχές με στάσιμα νερά, φρεάτια, υψηλές θερμοκρασίες ή πρόσφατα πλημμυρικά φαινόμενα.

Πώς μεταδίδεται και ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

Ο ιός μεταδίδεται κυρίως μέσω του τσιμπήματος μολυσμένων κοινών κουνουπιών, τα οποία προηγουμένως έχουν μολυνθεί από πτηνά, κυρίως άγρια. Δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο μέσω της συνηθισμένης κοινωνικής επαφής. Οι περισσότερες λοιμώξεις δεν προκαλούν συμπτώματα ή εκδηλώνονται με ήπια νόσο, όπως πυρετό, πονοκέφαλο, μυαλγίες, αδυναμία και ενδεχομένως εξάνθημα.

Σε ποσοστό μικρότερο του 1% μπορεί να εμφανιστεί σοβαρή προσβολή του νευρικού συστήματος. Μεγαλύτερο κίνδυνο διατρέχουν οι ηλικιωμένοι, τα άτομα με ανοσοκαταστολή και όσοι πάσχουν από χρόνια υποκείμενα νοσήματα. Η μεγάλη ηλικία θεωρείται ο σημαντικότερος παράγοντας κινδύνου για σοβαρή νόσηση και θανατηφόρες επιπλοκές, ενώ για τον άνθρωπο δεν υπάρχει προς το παρόν διαθέσιμο εμβόλιο.

Τα μέτρα προστασίας

Ο ΕΟΔΥ συνιστά τη χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών στο σώμα και στον χώρο, την τοποθέτηση σητών και κουνουπιέρων, τη χρήση ανεμιστήρων ή κλιματιστικών και την επιλογή μακριών ρούχων, ιδιαίτερα από το σούρουπο και μετά. Κρίσιμο θεωρείται επίσης να απομακρύνονται τα στάσιμα νερά από αυλές, κήπους, βεράντες, ταράτσες και οικόπεδα, καθώς ακόμη και μικρές ποσότητες νερού σε γλάστρες, κουβάδες, δοχεία ή εγκαταλελειμμένα αντικείμενα μπορούν να μετατραπούν σε εστίες αναπαραγωγής.

Τα δοχεία που συγκρατούν νερό πρέπει να αδειάζουν, να αναποδογυρίζονται ή να καλύπτονται, ενώ το νερό τους θα πρέπει να ανανεώνεται τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα. Παράλληλα, χρειάζεται τακτικός καθαρισμός σε υδρορροές, φρεάτια και λούκια. Οι συστάσεις αφορούν ολόκληρη τη χώρα και όχι μόνο τους δήμους στους οποίους έχουν ήδη καταγραφεί κρούσματα, καθώς οι περιοχές της επόμενης διασποράς δεν μπορούν να προβλεφθούν με ασφάλεια.