Ελληνικός Στρατός: Δρομολογείται η αναβάθμιση 111 εκτοξευτών ρουκετών RM-70 με 90,6 εκατ. ευρώ για αύξηση της ισχύος πυρός

Το υπουργείο Εθνικής Άμυνας προχωρά σε πρόγραμμα ύψους 90,6 εκατομμυρίων ευρώ για τον εκσυγχρονισμό 111 αυτοκινούμενων συστημάτων πυροβολικού RM-70, τα οποία συνιστούν σημαντικό μέρος της ισχύος πυρός του Ελληνικού Στρατού.

Σε υπηρεσία για περισσότερα από 30 χρόνια βρίσκονται οι πολλαπλοί εκτοξευτές ρουκετών RM-70, με ουσιαστική συμβολή στην άμυνα των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου. Η αναβάθμιση αποσκοπεί στην παράταση της επιχειρησιακής ζωής τους για αρκετά ακόμη χρόνια και στην ενίσχυση της αποτελεσματικότητάς τους στο σύγχρονο πεδίο μάχης.

Η Γενική Διεύθυνση Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων (ΓΔΑΕΕ) προχώρησε στην αποσφράγιση των φακέλων προσφορών. Στον διαγωνισμό έχουν καταθέσει συμμετοχή δύο εταιρείες: η ελληνική Πρίσμα Ηλεκτρονικά Α.Β.Ε.Ε. και η MSM Land Systems s.r.o., μέλος του ευρωπαϊκού ομίλου αμυντικής βιομηχανίας Czechoslovak Group (CSG).

Η αναβάθμιση κρίνεται ιδιαίτερα σημαντική για την αμυντική θωράκιση της χώρας, κυρίως στο Ανατολικό Αιγαίο, σύμφωνα με όσα αναφέρουν από το Πεντάγωνο. Εκεί, τα RM-70 υποστηρίζουν σημαντικά τους στρατιωτικούς σχηματισμούς. Η αντικατάσταση και των 111 εκτοξευτών με καινούργια συστήματα θα απαιτούσε αισθητά υψηλότερες πιστώσεις, γι’ αυτό ο εκσυγχρονισμός τους επιλέγεται ως τρόπος διατήρησης και ενίσχυσης της υφιστάμενης ισχύος πυρός.

Πώς θα αναβαθμιστούν οι ελληνικοί εκτοξευτές RM-70

Στο σχέδιο προβλέπονται σημαντικές αλλαγές στα ηλεκτρονικά και τα μηχανικά μέρη των RM-70, ώστε να ανταποκρίνονται καλύτερα στις ανάγκες του σύγχρονου πεδίου μάχης. Βασικός στόχος είναι να εγκατασταθεί νέο Σύστημα Ελέγχου Πυρός (ΣΕΠ), με δυνατότητα ταχύτερου υπολογισμού των παραμέτρων βολής και μεγαλύτερης ακρίβειας στη σκόπευση.

Ψηφιακό βαλλιστικό υπολογιστή, αδρανειακή πλοήγηση με GPS και νεότερα μέσα επικοινωνίας θα περιλαμβάνει ο εξοπλισμός των εκτοξευτών. Έτσι, θα μπορούν να ανταλλάσσουν στοιχεία με τα κέντρα διεύθυνσης πυρός, να αξιοποιούν πληροφορίες από αισθητήρες και να συνεργάζονται με άλλες μονάδες Πυροβολικού.

Προβλέπεται ακόμη να μπορούν να λειτουργούν αυτόνομα. Με αυτόν τον τρόπο, κάθε εκτοξευτής θα έχει τη δυνατότητα να εκτελεί την αποστολή του χωρίς να χρειάζεται πάντοτε άμεση καθοδήγηση από μεγαλύτερο σχηματισμό.

Η μείωση του χρόνου ανάμεσα στην άφιξη του οχήματος στη θέση βολής και στην ετοιμότητά του να εκτοξεύσει ρουκέτες αποτελεί σημαντικό όφελος. Η γρηγορότερη προετοιμασία και αποχώρηση περιορίζει την έκθεση οχήματος και πληρώματος σε εχθρικά πυρά, ιδίως σε περιβάλλον με drones, ραντάρ εντοπισμού πυροβολικού και μέσα άμεσης ανταπόδοσης.

Η τακτική αυτή είναι γνωστή διεθνώς ως shoot-and-scoot: το σύστημα βάλλει και αμέσως μετακινείται σε άλλη θέση. Θεωρείται καθοριστικής σημασίας για την επιβιωσιμότητα των αυτοκινούμενων συστημάτων πυροβολικού.

Ανακατασκευή οχημάτων RM-70 με νέους κινητήρες και θωρακισμένες καμπίνες

Πέρα από την εγκατάσταση ηλεκτρονικών, το πρόγραμμα εξετάζει και εκτεταμένη ανανέωση των οχημάτων που φέρουν τους εκτοξευτές. Οι προτάσεις περιλαμβάνουν ανακατασκευή του πλαισίου, αλλαγή κινητήρων, αναβάθμιση των μηχανικών εξαρτημάτων και τοποθέτηση καινούργιων θωρακισμένων καμπινών.

Οι νέες καμπίνες αναμένεται να προστατεύουν περισσότερο από πυρά ελαφρών όπλων και θραύσματα. Ο εξοπλισμός τους μπορεί να περιλαμβάνει συστήματα νυχτερινής οδήγησης, σύγχρονα μέσα επικοινωνίας και ηλεκτρονικά βοηθήματα για τη λειτουργία του οπλικού συστήματος. Παράλληλα, οι νέοι κινητήρες και τα συστήματα μετάδοσης κίνησης στοχεύουν σε μεγαλύτερη αξιοπιστία και κινητικότητα, αλλά και σε ευκολότερη προμήθεια ανταλλακτικών.

Οι τεχνικές παρεμβάσεις θα οριστικοποιηθούν με βάση την εταιρεία που θα επιλεγεί και τη διαμόρφωση που θα εγκριθεί για τον Ελληνικό Στρατό. Δεν έχουν δοθεί ακόμη στη δημοσιότητα όλες οι λεπτομέρειες των προσφορών, ενώ παραμένει αδιευκρίνιστο αν οι αναβαθμισμένοι εκτοξευτές θα έχουν πιστοποιημένη δυνατότητα βολής κατευθυνόμενων ρουκετών.

RM-70 Vampire: Η τσεχική πρόταση και τα τεχνικά χαρακτηριστικά

Στις λύσεις που έχουν παρουσιαστεί στον Ελληνικό Στρατό περιλαμβάνεται το RM-70 Vampire της τσεχικής Excalibur Army, η οποία ανήκει στον ίδιο όμιλο με τη MSM Land Systems. Στο επιχειρηματικό σχήμα βρίσκονται επίσης η Tatra Trucks, γνωστή για την παραγωγή στρατιωτικών φορτηγών, και η Tatra Defence, που κατασκευάζει στρατιωτικά οχήματα. Η σύνδεση αυτή παρέχει πρόσβαση σε τεχνογνωσία και βιομηχανικές υποδομές της Tatra, κάτι που ενδέχεται να ευνοήσει την ανακατασκευή των οχημάτων και τη μελλοντική υποστήριξή τους.

Η αναβάθμιση RM-70 Vampire περιλαμβάνει εκτεταμένες αλλαγές σε σχέση με τον παλαιότερο τσεχοσλοβακικό εκτοξευτή. Στην έκδοση Vampire 4D, το όχημα Tatra T-813 δίνει τη θέση του στο νεότερο Tatra T-815-7, με κίνηση 8×8. Παράλληλα, προστίθενται νέος κινητήρας και σύστημα μετάδοσης κίνησης, θωρακισμένη καμπίνα και ψηφιακός εξοπλισμός ελέγχου.

Στη νέα διαμόρφωση μπορούν να παραμείνουν ο μηχανισμός εκτόξευσης και το αυτόματο σύστημα επαναγέμισης των ρουκετών. Έτσι, τα βασικά γνωρίσματα του RM-70 διατηρούνται, παρότι το όχημα και μεγάλο τμήμα του εξοπλισμού αντικαθίστανται ή αναβαθμίζονται.

Τα τεχνικά δεδομένα που δημοσιεύει η Excalibur Army για το Vampire 4D αναφέρουν βάρος μάχης περίπου 25,7 τόνους και διαστάσεις 9,55 μέτρα μήκος, 2,55 μέτρα πλάτος και 2,93 μέτρα ύψος. Ο οκτακύλινδρος κινητήρας Tatra T3C-928.90 αποδίδει 300 kW, δηλαδή περίπου 402 ίππους. Η μέγιστη ταχύτητα φτάνει τα 85 χιλιόμετρα την ώρα σε δρόμο και περίπου τα 30 χιλιόμετρα την ώρα εκτός δρόμου, ενώ η αυτονομία της συγκεκριμένης έκδοσης ανέρχεται έως τα 700 χιλιόμετρα.

Με βάση τα στοιχεία της εταιρείας, το όχημα μπορεί να περάσει από υδάτινα εμπόδια βάθους μέχρι 1,2 μέτρα, να ανέβει κλίσεις 27 μοιρών και να κινηθεί σε πλευρική κλίση 18 μοιρών. Μπορεί ακόμη να υπερβεί κατακόρυφα εμπόδια 60 εκατοστών και τάφρους πλάτους έως 2,1 μέτρων. Το πλήρωμα αριθμεί από δύο έως τέσσερα άτομα, ανάλογα με τη διαμόρφωση. Η θωρακισμένη καμπίνα EA Puma διατίθεται με διαφορετικά επίπεδα βαλλιστικής προστασίας βάσει του προτύπου STANAG 4569 και μπορεί να περιλαμβάνει σύστημα προστασίας από πυρηνικούς, βιολογικούς και χημικούς παράγοντες.

Ρουκέτες σαράντα σε διάστημα 20 δευτερολέπτων

Το βασικό πλεονέκτημα του RM-70 είναι ότι εξαπολύει μεγάλο αριθμό πυρών σε ελάχιστο χρόνο. Κάθε όχημα φέρει 40 σωλήνες για ρουκέτες διαμετρήματος 122 χιλιοστών και επιπλέον 40 ρουκέτες σε ειδικό αυτόματο μηχανισμό επαναγέμισης. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να ρίξει συνολικά 80 ρουκέτες χωρίς να απαιτείται νέο όχημα ανεφοδιασμού.

Στο αρχικό μοντέλο RM-70 χρειάζονται περίπου 20 δευτερόλεπτα για να εκτοξευθεί πλήρης ομοβροντία 40 ρουκετών. Για το Vampire 4D, η κατασκευάστρια εταιρεία αναφέρει διάρκεια 18 έως 22 δευτερολέπτων ανά ομοβροντία. Η επαναγέμιση των 40 σωλήνων με τον αυτόματο μηχανισμό διαρκεί περίπου 30 έως 36 δευτερόλεπτα.

Οι δημοσιευμένες επιδόσεις του Vampire 4D δείχνουν ότι η προετοιμασία για βολή μπορεί να γίνει σε λιγότερο από ένα λεπτό. Για τη μετάβαση από τη θέση μάχης στη θέση πορείας απαιτούνται περίπου 1,5 λεπτό, ενώ η προετοιμασία δεύτερης ομοβροντίας υπολογίζεται σε 1,5 έως 2,5 λεπτά. Η εταιρεία παρουσιάζει ως βασική δυνατότητα την εκτόξευση μέχρι 80 ρουκετών σε περίπου δύο λεπτά, ανάλογα με τη διαμόρφωση και τις συνθήκες.

Οι ρουκέτες μπορούν να εκτοξευθούν είτε μεμονωμένα είτε σε ομοβροντία, από την προστατευμένη καμπίνα ή με τηλεχειρισμό. Χάρη στο σύγχρονο σύστημα ελέγχου πραγματοποιούνται αυτόματα οι υπολογισμοί σκόπευσης και περιορίζονται οι χειροκίνητες ενέργειες πριν από την εκτέλεση των πυρών.

Η έκταση που καλύπτει μία ομοβροντία ρουκετών

Τα RM-70 είναι συστήματα προσβολής στόχων περιοχής, με δυνατότητα να συγκεντρώνουν πολλές ρουκέτες σε σχετικά μεγάλη επιφάνεια. Τα στοιχεία της κατασκευάστριας εταιρείας αναφέρουν πως μία πλήρης ομοβροντία 40 ρουκετών μπορεί να καλύψει έως 30.000 τετραγωνικά μέτρα, έκταση που αντιστοιχεί περίπου σε 30 στρέμματα.

Η επιφάνεια αυτή γίνεται πιο κατανοητή αν αποδοθεί ως τετράγωνο με πλευρά περίπου 173 μέτρων. Σε πυροβολαρχία έξι εκτοξευτών, μπορούν να εκτοξευθούν ταυτόχρονα 240 ρουκέτες. Αν κατανεμηθούν σε διαφορετικές περιοχές χωρίς να επικαλύπτονται τα πυρά, η θεωρητική κάλυψη φτάνει συνολικά τα 180 στρέμματα, όσο περίπου ένα τετράγωνο με πλευρά 424 μέτρων.

Όταν και οι έξι εκτοξευτές βάλλουν στον ίδιο τομέα, η έκταση που καλύπτεται δεν γίνεται εξαπλάσια· αντίθετα, αυξάνεται η πυκνότητα των προσβολών. Οι αριθμοί αποτυπώνουν ενδεικτικά την κάλυψη στόχων περιοχής και δεν εγγυώνται συγκεκριμένη ακτίνα καταστροφής. Το πραγματικό αποτέλεσμα επηρεάζεται από τον τύπο της ρουκέτας, τα χαρακτηριστικά του στόχου και τις συνθήκες βολής.

Από τα 20 στα 40 χιλιόμετρα: το δεύτερο πρόγραμμα αναβάθμισης

Παράλληλα με τον εκσυγχρονισμό των ελληνικών RM-70 προωθείται ένα ακόμη σημαντικό εξοπλιστικό πρόγραμμα, που αφορά τις ίδιες τις ρουκέτες των 122 χιλιοστών. Το μέγιστο βεληνεκές των υφιστάμενων πυρομαχικών είναι περίπου 20 έως 21 χιλιόμετρα. Ο σχεδιασμός προβλέπει αύξηση στα 40 χιλιόμετρα, ενδεχομένως και πέρα από αυτή την απόσταση, ανάλογα με τον τύπο των νέων ή αναβαθμισμένων πυρομαχικών.

Η ουσιαστική αλλαγή αφορά τη δυνατότητα προσβολής στόχων από τους εκτοξευτές σε διπλάσια απόσταση απ’ ό,τι σήμερα. Στόχος είναι επίσης να ενισχυθεί η ακρίβεια, ενώ εξετάζεται η χρήση κατευθυνόμενων ρουκετών, υπό την προϋπόθεση ότι τα τελικά συστήματα θα διαθέτουν τον απαιτούμενο εξοπλισμό και θα έχουν ολοκληρωθεί οι απαραίτητες πιστοποιήσεις.

Η αναβάθμιση των πυρομαχικών αποτελεί αυτοτελές πρόγραμμα και δεν ταυτίζεται με τον εκσυγχρονισμό των οχημάτων και των εκτοξευτών. Για τις υπάρχουσες ρουκέτες αναμένεται να υπογραφεί σύμβαση με τα Ελληνικά Αμυντικά Συστήματα (ΕΑΣ), με την αντίστοιχη τεχνική προδιαγραφή να περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την αλλαγή του πυραυλοκινητήρα και των πτερυγίων. Η επέκταση της εμβέλειας στα 40 χιλιόμετρα απαιτεί κατάλληλα πυρομαχικά και δεν εξασφαλίζεται αυτομάτως με την τοποθέτηση νέων ηλεκτρονικών στον εκτοξευτή. Επίσης, η βελτιωμένη σκόπευση με συμβατικές ρουκέτες δεν τις καθιστά κατευθυνόμενα πυρομαχικά ακριβείας.

Οι δοκιμές του RM-70 στη Ροδόπη το 2021

Το RM-70 Vampire έχει ήδη παρουσιαστεί στην Ελλάδα, όπου τον Νοέμβριο του 2021 πραγματοποιήθηκαν δοκιμές και πραγματικές βολές για την αξιολόγηση των δυνατοτήτων του συστήματος. Οι δοκιμές έγιναν στο πεδίο ασκήσεων και βολών στα Πετρωτά Ροδόπης, με τη συμμετοχή στελεχών του Ελληνικού Στρατού και τεχνικών της Excalibur Army.

Η τσεχική εταιρεία ανέφερε ότι οι δοκιμές ολοκληρώθηκαν με επιτυχία και ότι οι Έλληνες αξιωματικοί μπόρεσαν να αξιολογήσουν τις δυνατότητες του αναβαθμισμένου εκτοξευτή. Στο επίκεντρο βρέθηκαν ο χειρισμός από το εσωτερικό της καμπίνας, ο αυτόματος υπολογισμός των δεδομένων βολής, καθώς και η λειτουργία του οχήματος είτε αυτόνομα είτε στο πλαίσιο μεγαλύτερης μονάδας πυρός.

Η απόκτηση των RM-70 από την Ελλάδα

Η προμήθεια των ελληνικών RM-70 ανάγεται στις αρχές της δεκαετίας του 1990, όταν η Ελλάδα είχε τη δυνατότητα να αποκτήσει στρατιωτικό υλικό από τα αποθέματα της πρώην Ανατολικής Γερμανίας. Όπως προκύπτει από ιστορικές αναφορές εξειδικευμένων αμυντικών μέσων, το 1991 συμφωνήθηκε με τη Γερμανία η αγορά 158 εκτοξευτών, ενώ η παράδοσή τους ολοκληρώθηκε το 1994.

Από τους 158 εκτοξευτές, οι 116 εντάχθηκαν σε επιχειρησιακή χρήση και οι υπόλοιποι 42 αξιοποιήθηκαν για ανταλλακτικά. Η προμήθεια περιλάμβανε επίσης περίπου 200.000 ρουκέτες διαφορετικών τύπων, οι οποίες είχαν μέγιστη εμβέλεια περίπου 20,75 χιλιομέτρων.

Το RM-70 σχεδιάστηκε το 1972 στην πρώην Τσεχοσλοβακία ως αναβαθμισμένη εκδοχή του σοβιετικού BM-21 Grad. Αντί για το σοβιετικό Ural-375D, ο εκτοξευτής τοποθετήθηκε σε όχημα Tatra T-813, επιλογή που επέτρεψε την προσθήκη υδραυλικού μηχανισμού για τη μεταφορά και την ταχεία επαναγέμιση με 40 επιπλέον ρουκέτες. Ο αρχικός μηχανισμός είχε δυνατότητα περιστροφής έως 180 μοίρες προς κάθε πλευρά και ανύψωσης από 0 έως 55 μοίρες, για μεμονωμένη βολή ή πλήρη ομοβροντία. Με πλήρωμα και 80 ρουκέτες, το όχημα ζύγιζε περίπου 25,3 τόνους, είχε αναφερόμενη αυτονομία 1.100 χιλιομέτρων και μεταφερόταν από τετραμελές πλήρωμα. Η μετάβαση από πορεία σε θέση βολής διαρκούσε περίπου δύο λεπτά και 30 δευτερόλεπτα, ενώ για την επιστροφή στη θέση πορείας απαιτούνταν περίπου τρία λεπτά.

Τα RM-70 παραμένουν αξιόπιστα, ωστόσο πλέον εμφανίζουν τις δυσκολίες που συνδέονται με την παλαιότητα ενός στρατιωτικού συστήματος. Η καταπόνηση των μηχανικών μερών, η περιορισμένη διαθεσιμότητα ανταλλακτικών και οι αδυναμίες των παλαιών ηλεκτρονικών καθιστούν απαραίτητο τον εκσυγχρονισμό, ώστε να μπορούν να αξιοποιούνται αποτελεσματικά και τα επόμενα χρόνια.

Οι εργασίες εκσυγχρονισμού των RM-70 στην Ελλάδα

Σημαντική είναι η πρόβλεψη να συμμετάσχει στο πρόγραμμα η ελληνική αμυντική βιομηχανία. Βάσει της προκήρυξης, ο εκσυγχρονισμός των 111 εκτοξευτών θα γίνει στην Ελλάδα, ενώ το μερίδιο της εγχώριας βιομηχανίας ορίζεται τουλάχιστον στο 25% του συνολικού προγράμματος.

Με αυτόν τον όρο ανοίγουν περιθώρια για έργο σε ελληνικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στα ηλεκτρονικά, στις μηχανικές κατασκευές, στην εγκατάσταση εξοπλισμού και στην τεχνική υποστήριξη. Η συμμετοχή τους μπορεί παράλληλα να διευκολύνει τη μεταφορά τεχνογνωσίας και τη δημιουργία υποδομών για τη συντήρηση των συστημάτων σε όλη την επιχειρησιακή τους ζωή.

Ο διαγωνισμός έχει συνολικό προϋπολογισμό 90.576.000 ευρώ, στον οποίο συνυπολογίζονται οι προβλεπόμενες κρατήσεις, οι φόροι και οι υπόλοιπες επιβαρύνσεις. Η τελική ανάθεση θα εξαρτηθεί από την αξιολόγηση των προσφορών και την ολοκλήρωση των διαδικασιών που ορίζει η νομοθεσία.