Το πρώτο εξάμηνο του 2026 καταγράφηκε σαφής υποχώρηση των παράτυπων θαλάσσιων αφίξεων μεταναστών στην Ελλάδα, κατά 27% σε σχέση με πέρυσι, ενώ οι επιστροφές προς τις χώρες προέλευσης αυξήθηκαν κατά 20%, σύμφωνα με τα στοιχεία του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου. Παράλληλα, μειώθηκε αισθητά το ποσοστό αναγνώρισης ασύλου, ενώ εντυπωσιακή αύξηση σημειώθηκε στις ανακλήσεις καθεστώτος προστασίας και στις αναγκαστικές απελάσεις, με την κυβέρνηση να αποδίδει τις εξελίξεις στην αυστηρότερη πολιτική επιστροφών και στην ταχύτερη εξέταση των αιτημάτων ασύλου.
Πιο αναλυτικά
Με διαφοροποιημένη εικόνα σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια έκλεισε το πρώτο εξάμηνο του 2026 για το μεταναστευτικό, σύμφωνα με τα επεξεργασμένα στοιχεία του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου. Τα δεδομένα δείχνουν αφενός περιορισμό των θαλάσσιων παράτυπων αφίξεων και αφετέρου αύξηση των επιστροφών μεταναστών προς τις χώρες προέλευσης.
Η βασική μεταβολή αποτυπώνεται σε δύο δείκτες: στο γεγονός ότι οι επιστροφές αυξήθηκαν κατά 20%, καθώς και στο ότι οι παράτυπες αφίξεις μειώθηκαν κατά 27% σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025. Η εξέλιξη αυτή εντάσσεται στο πλαίσιο της αυστηρότερης πολιτικής που εφαρμόζεται στο πεδίο των επιστροφών, αλλά και των αλλαγών που έχουν επέλθει στη διαχείριση των αιτημάτων ασύλου. Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πορεία του ποσοστού αναγνώρισης ασύλου. Στα τέλη του 2024 το ποσοστό αυτό βρισκόταν στο 72%, ενώ κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 έχει μειωθεί στο 40%. Η μείωση αυτή συνδέεται με την επανεξέταση των διαδικασιών, την αυστηρότερη αξιολόγηση των αιτημάτων και τη γενικότερη αλλαγή προσέγγισης στη διαχείριση των υποθέσεων ασύλου.
Παράλληλα, σημαντική αύξηση καταγράφεται στις ανακλήσεις ασύλου. Μόνο μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2026 πραγματοποιήθηκαν 1.255 ανακλήσεις. Σημειωτέων πως ο αριθμός αυτός είναι υψηλότερος από το σύνολο των ανακλήσεων που είχαν γίνει κατά τη δεκαετία 2015 – 2025, όταν είχαν καταγραφεί συνολικά 850 περιπτώσεις. Το στοιχείο αυτό δείχνει αν μη τι άλλο ότι η διαδικασία επανελέγχου καθεστώτων διεθνούς προστασίας έχει εντατικοποιηθεί.
Η εικόνα των επιστροφών εμφανίζει επίσης αυξητική τάση. Οι αναγκαστικές απελάσεις ανήλθαν σε 1.292 το πρώτο εξάμηνο του 2026, έναντι 915 το αντίστοιχο διάστημα του 2025. Πρόκειται για αύξηση 41%, η οποία αποτελεί έναν από τους βασικούς δείκτες της αλλαγής που καταγράφεται στη μεταναστευτική διαχείριση.
Αύξηση σημειώθηκε και στις εθελούσιες επιστροφές μέσω του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης. Συγκεκριμένα, το πρώτο εξάμηνο του 2026 καταγράφηκαν 870 τέτοιες επιστροφές, έναντι 740 το ίδιο διάστημα του προηγούμενου έτους. Η αύξηση υπολογίζεται περίπου στο 18%. Αντίθετα, οι οικειοθελείς αναχωρήσεις κινήθηκαν ελαφρώς χαμηλότερα, καθώς διαμορφώθηκαν σε 468, από 488 το πρώτο εξάμηνο του 2025. Στο σκέλος των αφίξεων, τα στοιχεία δείχνουν σαφή υποχώρηση των θαλάσσιων ροών. Το πρώτο εξάμηνο του 2026 καταγράφηκαν 12.496 θαλάσσιες παράτυπες αφίξεις, ενώ το αντίστοιχο διάστημα του 2025 είχαν καταγραφεί 16.985. Η μείωση ανέρχεται σε 27% και έρχεται σε συνέχεια της συνολικής πτώσης κατά 25% που είχε καταγραφεί μέσα στο 2025.
Η μείωση των αφίξεων δεν εμφανίζεται με τον ίδιο τρόπο σε όλες τις εθνικότητες, ωστόσο σε ορισμένες περιπτώσεις η μεταβολή είναι ιδιαίτερα έντονη. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση των πολιτών Αιγύπτου, όπου οι αφίξεις μειώθηκαν κατά 72%. Από περίπου 2.800 άτομα το πρώτο εξάμηνο του 2025, ο αριθμός περιορίστηκε σε περίπου 800 το αντίστοιχο διάστημα του 2026.
Την ίδια στιγμή, οι επιστροφές Αιγυπτίων αυξήθηκαν σημαντικά. Το πρώτο εξάμηνο του 2026 έφτασαν τις 227, ενώ το αντίστοιχο διάστημα του 2025 ήταν 59. Η αύξηση αυτή αποδίδεται στην ενίσχυση της συνεργασίας με τις αρχές της Αιγύπτου και στη μεγαλύτερη έμφαση που δίνεται στις διαδικασίες επιστροφής.
Ανάλογο ενδιαφέρον πάντως παρουσιάζουν και τα στοιχεία για τους πολίτες Πακιστάν. Στην περίπτωση αυτή, οι αφίξεις και οι επιστροφές εμφανίζονται σχεδόν ισοσκελισμένες. Συγκεκριμένα, καταγράφηκαν 180 νέες αφίξεις και 169 επιστροφές. Η εξέλιξη αυτή θεωρείται ενδεικτική της προσπάθειας να συνδεθεί η διαχείριση των ροών με συμφωνίες και συνεργασίες με τις χώρες προέλευσης.
Στο υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου εκτιμούν ότι οι μεταβολές αυτές σχετίζονται με τη δέσμη μέτρων που έχει εφαρμοστεί το τελευταίο διάστημα. Κεντρικό σημείο της πολιτικής αυτής είναι η ταχύτερη εξέταση των αιτημάτων, η αύξηση των επιστροφών για όσους δεν δικαιούνται διεθνή προστασία και η συστηματικότερη παρακολούθηση των καθεστώτων ασύλου που έχουν ήδη χορηγηθεί. Μέρος της ίδιας πολιτικής αποτελεί και το πλαίσιο που έχει περιγραφεί ως «φυλακή ή επιστροφή».
Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν παρουσιαστεί, από τον Φεβρουάριο του 2026 έως σήμερα 599 παράνομα διαμένοντες μετανάστες επέλεξαν να επιστρέψουν οικειοθελώς στις χώρες καταγωγής τους, προκειμένου να αποφύγουν την έκτιση ποινής.
Ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, έχει υποστηρίξει σε δημόσιες τοποθετήσεις του, κάτι που επιβεβαίωσε και σήμερα μιλώντας στην «Απογευματινή» ότι όσοι εισέρχονται παράτυπα στη χώρα και δεν πληρούν τις προϋποθέσεις για άσυλο δεν μπορούν να παραμένουν στην Ελλάδα. Στο ίδιο πλαίσιο έχει τονίσει ότι, όταν ένα αίτημα ασύλου απορρίπτεται, η Πολιτεία οφείλει να προχωρά στη διαδικασία επιστροφής.
Η κυβερνητική προσέγγιση βασίζεται στην εκτίμηση ότι η μείωση των αφίξεων και η αύξηση των επιστροφών λειτουργούν συνδυαστικά. Από τη μία πλευρά, περιορίζεται η πίεση στα σημεία εισόδου και στις δομές φιλοξενίας. Από την άλλη, επιδιώκεται να σταλεί μήνυμα ότι η παραμονή στη χώρα δεν είναι αυτονόητη για όσους δεν δικαιούνται διεθνή προστασία. Ωστόσο, το μεταναστευτικό παραμένει ένα πεδίο με πολλές παραμέτρους.
Οι ροές επηρεάζονται από τις συνθήκες στις χώρες προέλευσης, τις διαδρομές που ακολουθούν τα κυκλώματα διακινητών, τις καιρικές συνθήκες, αλλά και τις συμφωνίες συνεργασίας με τρίτες χώρες. Για τον λόγο αυτό, η εικόνα του πρώτου εξαμήνου θεωρείται σημαντική, αλλά όχι απαραίτητα οριστική για το σύνολο του έτους.
