Αντίγραφα σχεδίων από πολεοδομία: Ποιος μπορεί να τα ζητήσει;
Η σωστή υπηρεσία, τα στοιχεία της άδειας και οι διαφορές που κρύβει η διαδικασία από δήμο σε δήμο.

ΣΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ
Όταν ψάχνουμε αντίγραφα σχεδίων από πολεοδομία, συνήθως έχουμε μπροστά μας ένα πρακτικό ζήτημα: χρειαζόμαστε μια κάτοψη ή κάποιο άλλο στοιχείο της οικοδομικής άδειας. Αφετηρία είναι η αρμόδια Υπηρεσία Δόμησης για το ακίνητο, αλλά η αίτηση και τα δικαιολογητικά διαφέρουν από δήμο σε δήμο.
Το δικαίωμα πρόσβασης σε δημόσια έγγραφα δεν περιορίζεται στους ιδιοκτήτες. Αν όμως ο φάκελος περιέχει προσωπικά δεδομένα τρίτων ή άλλα προστατευόμενα στοιχεία, ισχύουν περιορισμοί και μπορεί να χρειαστούν πρόσθετα δικαιολογητικά.
Πού ζητάμε αντίγραφα σχεδίων από πολεοδομία;
Το πρώτο βήμα είναι να επιβεβαιώσουμε ποια είναι η αρμόδια Υπηρεσία Δόμησης (ΥΔΟΜ) για την περιοχή του ακινήτου. Δεν είναι ασφαλές να θεωρήσουμε ότι η αίτηση κατατίθεται πάντα στον δήμο κατοικίας μας ή στον δήμο που αναγράφεται στη διεύθυνση του ακινήτου.
Στο Γαλάτσι, για παράδειγμα, ο δήμος παραπέμπει όσους ζητούν αντίγραφο στελέχους ή σχεδίων οικοδομικής άδειας στη Διεύθυνση ΥΔΟΜ του Δήμου Νέας Ιωνίας. Γι’ αυτό αξίζει να ελέγξουμε πρώτα ποια υπηρεσία είναι αρμόδια για τη συγκεκριμένη περιοχή.
Οι οικοδομικές άδειες, τα συνοδευτικά έγγραφα και οι μελέτες τηρούνται ηλεκτρονικά στο αρχείο κάθε ΥΔΟΜ και στο κεντρικό αρχείο της αρμόδιας διεύθυνσης του ΥΠΕΝ. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε παλιός φάκελος είναι ήδη διαθέσιμος για ψηφιακή αναζήτηση.
Ποιος έχει δικαίωμα να ζητήσει τον φάκελο;
Ο ν. 5143/2024 δίνει σε κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο δικαίωμα να ζητήσει πρόσβαση σε δημόσια έγγραφα, καθώς και σε ιδιωτικά έγγραφα που φυλάσσονται σε δημόσια υπηρεσία. Τα σχέδια που βρίσκονται σε δημόσιο φάκελο μπορούν να αναζητηθούν μέσω αυτής της διαδικασίας, με τους νόμιμους περιορισμούς.
Αν τα έγγραφα περιέχουν προσωπικά δεδομένα τρίτων, χρειάζεται εύλογο ενδιαφέρον του αιτούντος. Περιορισμοί ισχύουν επίσης για ειδικές κατηγορίες δεδομένων, δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και άλλα προστατευόμενα απόρρητα. Αν ο περιορισμός αφορά μόνο μέρος του φακέλου, ο νόμος προβλέπει πρόσβαση στα υπόλοιπα μέρη που δεν καλύπτονται από αυτόν.
Τα δικαιολογητικά εξαρτώνται και από την τοπική διαδικασία. Στα Χανιά, για στοιχεία που υπόκεινται σε περιορισμούς προσωπικών δεδομένων, όπως κατόψεις, φορολογικά στοιχεία ή συμβόλαια, ο δήμος ζητά επιπλέον εξουσιοδότηση από τον ιδιοκτήτη.
Αν δεν είστε ιδιοκτήτης ή θα παραλάβει άλλος τα αντίγραφα, περιγράψτε με σαφήνεια το ενδιαφέρον σας και ρωτήστε την αρμόδια ΥΔΟΜ αν χρειάζεται εξουσιοδότηση. Στη Σάμη, για παραλαβή από τρίτο πρόσωπο ζητείται εξουσιοδότηση με θεωρημένο το γνήσιο της υπογραφής.
Τι στοιχεία βοηθούν να βρεθεί η άδεια;
Η διεύθυνση του ακινήτου και ο δήμος ή η περιοχή είναι η αφετηρία. Χρήσιμο είναι να συγκεντρώσετε επίσης ό,τι γνωρίζετε για τον αριθμό οικοδομικής άδειας, τον αριθμό πρωτοκόλλου ή τυχόν πράξη τακτοποίησης.
Τα στοιχεία αυτά περιλαμβάνονται, κατά περίπτωση, στο έντυπο του Δήμου Θέρμης. Δεν αποτελούν ενιαίο κατάλογο δικαιολογητικών για όλες τις ΥΔΟΜ: η αρμόδια υπηρεσία μπορεί να ζητήσει διαφορετικά ή πρόσθετα στοιχεία.
Εξίσου σημαντικό είναι να περιγράψετε τι ακριβώς ζητάτε. Μια κάτοψη συγκεκριμένου ορόφου δεν είναι το ίδιο αίτημα με ολόκληρο τον φάκελο. Το έντυπο της Θέρμης δίνει επιλογές για στέλεχος άδειας, τοπογραφικό, κάτοψη, διάγραμμα κάλυψης, τομή και όψη.
Ρωτήστε επίσης αν τα αντίγραφα μπορούν να δοθούν ψηφιακά ή αν θα είναι επικυρωμένα. Όσο σαφέστερα περιγράφεται το έγγραφο ή η υπόθεση, τόσο πιο συγκεκριμένο είναι το αίτημα προς την υπηρεσία.
Μπορούν τα σχέδια να βρεθούν ηλεκτρονικά;
Για άδειες που εγκρίνονται μέσω του συστήματος e-Άδειες, αναρτώνται με ελεύθερη πρόσβαση στοιχεία του εντύπου της άδειας, το τοπογραφικό διάγραμμα και το διάγραμμα κάλυψης. Η δημόσια ανάρτηση δεν σημαίνει ότι είναι ελεύθερα διαθέσιμα όλα τα σχέδια και οι μελέτες του φακέλου.
Υπάρχει επίσης το Μητρώο Οικοδομικών Αδειών ΥΔΟΜ, όπου περιλαμβάνονται ψηφιοποιημένοι φάκελοι από υπηρεσίες στις οποίες έχει ολοκληρωθεί η ψηφιοποίηση. Η εξουσιοδοτημένη πρόσβαση μέσω του Μητρώου για σχέδια και μελέτες είναι διαφορετική διαδικασία από το αίτημα πρόσβασης προς τη δημόσια υπηρεσία βάσει του νόμου. Για την πρώτη περιγράφονται προϋποθέσεις, όπως εξουσιοδότηση ιδιοκτήτη ή συμμετοχή στην άδεια ως μελετητή ή επιβλέποντος· η δεύτερη εξετάζεται με βάση τους νόμιμους περιορισμούς.
Στα Χανιά, ψηφιοποιημένη άδεια μπορεί να αναζητηθεί από αρμόδιο μηχανικό μέσω του Μητρώου. Αντίθετα, η τοπική διαδικασία αντιγράφων της Θέρμης αφορά παλιές έντυπες άδειες, πριν από το e-Άδειες.
Πώς γίνεται η αίτηση και η παραλαβή;
Η αίτηση για πρόσβαση σε δημόσια έγγραφα μπορεί να γίνει δια ζώσης ή ηλεκτρονικά, μεταξύ άλλων με email ή μέσω φόρμας επικοινωνίας της υπηρεσίας. Για επώνυμη αίτηση χρειάζονται όνομα, επώνυμο, αριθμός ταυτότητας και στοιχεία επικοινωνίας, ενώ πρέπει να προσδιορίζονται σαφώς τα ζητούμενα έγγραφα ή η υπόθεση.
Στα Χανιά υπάρχουν επιλογές ηλεκτρονικής υποβολής με αυθεντικοποίηση TaxisNet, αποστολής με email ή αυτοπρόσωπης κατάθεσης. Για το παλιό έντυπο αρχείο της Θέρμης, η αίτηση γίνεται αυτοπροσώπως ή με email, ενώ για την παραλαβή χρειάζονται ραντεβού και ταυτότητα.
Πριν από την υποβολή, επιβεβαιώστε το ισχύον έντυπο και τον τρόπο παραλαβής στην αρμόδια ΥΔΟΜ. Κρατήστε και τον αριθμό πρωτοκόλλου, ώστε να μπορείτε να αναφέρεστε στη συγκεκριμένη αίτηση.
Πόσο κοστίζει και πόσο θα περιμένουμε;
Το Μητρώο Μίτος εμφανίζει τη γενική διαδικασία πρόσβασης στα δημόσια έγγραφα ως χωρίς κόστος, αλλά η αναπαραγωγή αντιγράφων μπορεί να επιβαρύνει τον αιτούντα. Η νομοθεσία προβλέπει ότι η σχετική δαπάνη βαρύνει τον αιτούντα, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά, και δεν προκύπτει ενιαίο ποσό για όλους τους δήμους.
Στα Χανιά η υπηρεσία αναγράφει τη διαδικασία ως «Ατελώς», ενώ στη Θέρμη το έντυπο σημειώνει ότι η παραγωγή φωτοαντιγράφων επιβαρύνει τον αιτούντα. Στη Θήρα αναφέρεται επίσης επιβάρυνση για τη λήψη αντιγράφων. Μια ερώτηση προς την υπηρεσία πριν από την αίτηση ξεκαθαρίζει τι ισχύει στη συγκεκριμένη περίπτωση.
Η γενική νόμιμη προθεσμία για χορήγηση των εγγράφων ή αιτιολογημένη απόρριψη είναι 20 ημέρες. Οι τοπικές εκτιμήσεις διαφέρουν: στη Θήρα αναφέρεται αυθημερόν εξυπηρέτηση ή εντός δεκαημέρου, ανάλογα με την περίπτωση, ενώ το έντυπο της Θέρμης αναφέρει τέσσερις ημέρες μετά την πρωτοκόλληση. Στα Χανιά δεν προσδιορίζεται χρόνος διεκπεραίωσης.





