Η Ελλάδα, κατά την Προεδρία της στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ τον Οκτώβριο, θα δώσει βάρος στις νέες τεχνολογίες και την τεχνητή νοημοσύνη, στη θαλάσσια ασφάλεια και στις θεματικές για τα Παιδιά σε Ένοπλες Συγκρούσεις και για τις Γυναίκες, την Ειρήνη και την Ασφάλεια. Παράλληλα, θα κληθεί να χειριστεί το ιδιαίτερα βεβαρημένο πρόγραμμα των ήδη υφιστάμενων κρίσεων, επιδιώκοντας πρόοδο και στη διαδικασία ανάδειξης του επόμενου Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, όπως δήλωσε η Μόνιμη Αντιπρόσωπος, πρέσβης Αγλαΐα Μπαλτά, σε συνέντευξη Τύπου στην έδρα του διεθνούς οργανισμού.
Κατά την παρουσίαση του προγράμματος του Συμβουλίου, η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της χώρας στον ΟΗΕ, η οποία ασκεί την Προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας για τον Οκτώβριο, επισήμανε ότι η Αθήνα θα καθοδηγείται «από τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και το διεθνές δίκαιο». Όπως πρόσθεσε, επιδίωξη είναι το Συμβούλιο να λειτουργήσει «αποτελεσματικά και με διαφάνεια».
Δύο εκδηλώσεις υψηλού συμβολισμού έχει προγραμματίσει η ελληνική Προεδρία. Στις 26 Οκτωβρίου, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης θα προεδρεύσει ενημέρωσης του Συμβουλίου Ασφαλείας για τη συμπλήρωση 30 ετών από τη θέσπιση της εντολής σχετικά με τα Παιδιά σε Ένοπλες Συγκρούσεις. Στις 29 Οκτωβρίου, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης θα αναλάβει την προεδρία της κεντρικής εμβληματικής εκδήλωσης, η οποία θα αφορά τις αναδυόμενες τεχνολογίες σε συνάρτηση με τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια, δίνοντας ειδικό βάρος στη θαλάσσια ασφάλεια.
Τεχνητή νοημοσύνη και θαλάσσια ασφάλεια στον ΟΗΕ
Όπως εξήγησε η κ. Μπαλτά, ο διάλογος γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη θα αξιοποιήσει όσα έχει ήδη επεξεργαστεί το Συμβούλιο, αλλά αυτή τη φορά το θέμα θα εξεταστεί μέσα από το πρίσμα της γεωπολιτικής και της ασφάλειας στη θάλασσα. Η προσέγγιση δεν θα περιοριστεί μόνο στους κινδύνους της τεχνητής νοημοσύνης, καθώς, όπως ανέφερε, η Ελλάδα θεωρεί ότι «δεν πρέπει να μείνουμε πίσω» ενώ η τεχνολογία εξελίσσεται διαρκώς. Στο επίκεντρο της συνεδρίασης θα βρεθούν οι τρόποι με τους οποίους οι νέες τεχνολογίες μπορούν να θωρακίσουν τη θαλάσσια ασφάλεια και να βοηθήσουν απέναντι στις μεταβαλλόμενες απειλές.
Ιδιαίτερη βαρύτητα στην Προεδρία θα έχει και η ατζέντα για τις Γυναίκες, την Ειρήνη και την Ασφάλεια, με τον κ. Γεραπετρίτη να προεδρεύει στην ανοικτή συζήτηση της 27ης Οκτωβρίου. Απαντώντας σε ερώτηση του ΑΠΕ-ΜΠΕ, η κ. Μπαλτά σημείωσε ότι, έπειτα από 26 χρόνια από την έγκριση της Απόφασης 1325, το ζητούμενο δεν είναι πλέον μόνο να αναλαμβάνονται δεσμεύσεις, αλλά να τίθενται σε εφαρμογή. «Αναλαμβάνουμε πολλές ρητορικές δεσμεύσεις, αλλά πρέπει να προωθήσουμε την ατζέντα», δήλωσε, διευκρινίζοντας ότι η ελληνική πλευρά θέλει ο διάλογος να στραφεί σε «συγκεκριμένα βήματα».
Αναφερόμενη στον Λίβανο και στην επόμενη ημέρα της UNIFIL, η κ. Μπαλτά παραδέχθηκε ότι ακολουθεί μια κρίσιμη περίοδος, δεδομένου ότι η αποστολή κατευθύνεται προς την αποχώρησή της. Όπως είπε, στο Συμβούλιο υπάρχει επίγνωση πως «δεν μπορούμε να αφήσουμε ένα κενό» και ότι μετά την αποχώρηση της UNIFIL «πρέπει αυτό το κενό να καλυφθεί». Μεταξύ των θεμάτων που εξακολουθούν να συζητούνται είναι η ενδυνάμωση των Ενόπλων Δυνάμεων του Λιβάνου και η ικανότητά τους να διευρύνουν την παρουσία τους σε όλη την επικράτεια της χώρας. Υπογράμμισε, πάντως, ότι παραμένει πολύ πρόωρο να προσδιοριστεί η διευθέτηση στην οποία ενδέχεται τελικά να καταλήξουν οι διαβουλεύσεις.
Ουκρανία και ετοιμότητα του Συμβουλίου Ασφαλείας
Στο υφιστάμενο πρόγραμμα δεν έχει προβλεφθεί εκ των προτέρων συνεδρίαση για την Ουκρανία. Ωστόσο, η κ. Μπαλτά επισήμανε ότι η σύγκρουση εξακολουθεί να έχει «επείγοντα χαρακτήρα και απρόβλεπτες εξελίξεις», γεγονός που επιβάλλει στο Συμβούλιο να διατηρεί τη δυνατότητα άμεσης αντίδρασης. Διευκρίνισε ότι η Προεδρία θα ορίσει συνεδρίαση αμέσως μόλις κατατεθεί ανάλογο αίτημα από κράτη-μέλη του Συμβουλίου. Εκφράζοντας την εθνική θέση, επανέλαβε τη σταθερή προσήλωση της Αθήνας στον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και στο διεθνές δίκαιο, καθώς και την αντίθεσή της σε κάθε μεταβολή συνόρων με τη χρήση βίας.
Σε ερώτηση σχετικά με τη στάση της Ελλάδας απέναντι στο Ισραήλ και στους Παλαιστινίους, η κ. Μπαλτά απέρριψε τον ισχυρισμό ότι η Αθήνα έχει απομακρυνθεί από τους παραδοσιακούς δεσμούς της με τους Παλαιστινίους και τον αραβικό κόσμο. «Είμαστε υπέρ της λύσης των δύο κρατών», υπογράμμισε, σημειώνοντας πως η επικοινωνία με το Ισραήλ δεν αντιβαίνει στην υποστήριξη των παλαιστινιακών επιδιώξεων. «Για να προωθήσεις την υπόθεση των Παλαιστινίων, πρέπει να μιλάς και με τις δύο πλευρές», ανέφερε.
Στα θέματα που αναμένεται να εξακολουθήσουν να βρίσκονται στο προσκήνιο περιλαμβάνονται τα Στενά του Ορμούζ και η ελεύθερη ναυσιπλοΐα. Η κ. Μπαλτά είπε ότι προς το παρόν δεν μπορεί να τοποθετηθεί επί πληροφοριών για πιθανό σχέδιο απόφασης. Τόνισε, όμως, ότι για την Ελλάδα, η οποία αποτελεί μεγάλη ναυτιλιακή δύναμη, είναι αναγκαίο «η ελευθερία της ναυσιπλοΐας να γίνεται απολύτως σεβαστή». Όπως διευκρίνισε, κάθε πρωτοβουλία της χώρας κατά την Προεδρία θα εδράζεται στο διεθνές δίκαιο, στην UNCLOS και στην αρχή της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας.
Η συνεργασία του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ με το Συμβούλιο Ειρήνης και Ασφάλειας της Αφρικανικής Ένωσης θα αποτελέσει ακόμη μία προτεραιότητα της Προεδρίας. Στο πλαίσιο αυτό, έχουν προγραμματιστεί άτυπο κοινό σεμινάριο στις 21 και 22 Οκτωβρίου, καθώς και η ετήσια κοινή συμβουλευτική συνάντηση στις 23 Οκτωβρίου. Όπως ανέφερε η κ. Μπαλτά, επιδίωξη είναι να ενδυναμωθεί περαιτέρω η συνεργασία των δύο οργάνων.
Καθοριστικός ενδέχεται να είναι ο Οκτώβριος και για την ανάδειξη του επόμενου Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ. Η Ελλάδα έχει αφήσει περιθώριο για τη διεξαγωγή δύο ακόμη άτυπων ψηφοφοριών κατά τη διάρκεια του μήνα, ενώ, σύμφωνα με την κ. Μπαλτά, θα συνεχιστούν οι συζητήσεις σχετικά με το ενδεχόμενο να χρησιμοποιηθούν έγχρωμα ψηφοδέλτια για τα μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας. «Η διαδικασία προχωρά», ανέφερε, προσθέτοντας ότι η Προεδρία θα επιδιώξει να την επιταχύνει, χωρίς ωστόσο να κινηθεί χωρίς τη συναίνεση των λοιπών μελών του Συμβουλίου. Παράλληλα, εκτίμησε ότι θα υπάρξει «κάποια εξέλιξη κατά τη διάρκεια του Οκτωβρίου», επισημαίνοντας όμως πως η διαδικασία είναι πιθανό να παραταθεί και στην Προεδρία της Λετονίας, τον Νοέμβριο.
Για το Κυπριακό, η κ. Μπαλτά ανέφερε, απαντώντας σε σχετική ερώτηση, ότι ο Γενικός Γραμματέας εξακολουθεί να εργάζεται για την επίτευξη προόδου. Οι προσπάθειές του πραγματοποιούνται μέσω των Καλών του Υπηρεσιών και της προσωπικής του Απεσταλμένης, Μαρίας Άνχελα Ολγκίν.
Σε ερώτηση που τέθηκε υπό την εθνική της ιδιότητα για τις σχέσεις Ελλάδας και Τουρκίας, αλλά και για το ενδεχόμενο να συζητηθούν στο Συμβούλιο Ασφαλείας ζητήματα μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας, η κ. Μπαλτά απάντησε ότι «έχουμε καλές σχέσεις με την Τουρκία». Όπως συμπλήρωσε, «Οι διμερείς μας σχέσεις δεν έχουν αποτελέσει ποτέ θέμα του Συμβουλίου Ασφαλείας».
