Ευάγγελος Βενιζέλος: «Θέλω το ΠΑΣΟΚ να πάει όσο γίνεται καλύτερα» – Τι είπε για Μητσοτάκη, Τσίπρα και Σαμαρά

Την ανάγκη να διαμορφώσει η Ελλάδα ενιαία στρατηγική στις σχέσεις με την Τουρκία έθεσε ο Ευάγγελος Βενιζέλος, τονίζοντας πως η ολοκλήρωση της ηλεκτρικής διασύνδεσης με την Κύπρο δεν πρόκειται να διευθετήσει τις διαχρονικές διαφορές με την Άγκυρα. Σε συνέντευξή του στην ΕΡΤ και τον Γιώργο Κουβαρά, ο πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης μίλησε για τις διπλωματικές προκλήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο, αμφισβήτησε ότι υπάρχει ουσιαστική εθνική συνεννόηση και υπογράμμισε πως η Αθήνα δεν μπορεί να αναθέσει σε ξένη δύναμη την επίλυση των ελληνοτουρκικών ζητημάτων.

Ο Ευάγγελος Βενιζέλος αναφέρθηκε στη συνέντευξη και στην ελληνική οικονομία, στις δυνατότητες συγκρότησης κυβερνήσεων συνεργασίας και στις πολιτικές εξελίξεις. Μίλησε για τη σχέση του με τον Κυριάκο Μητσοτάκη και τη στάση του απέναντι στο ΠΑΣΟΚ, καθώς και για τις κινήσεις του Αλέξη Τσίπρα και του Αντώνη Σαμαρά. Τοποθετήθηκε ακόμη για τη δικαστική διερεύνηση υποθέσεων με πολιτικά πρόσωπα, χωρίς να απαντήσει αν θα επέστρεφε στην ενεργό πολιτική.

Οι εκκρεμότητες στις σχέσεις με την Τουρκία και η ηλεκτρική διασύνδεση

Για το υποθαλάσσιο έργο ηλεκτρικής σύνδεσης Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ μίλησε ο Ευάγγελος Βενιζέλος, σημειώνοντας ότι το σχέδιο συζητείται εδώ και χρόνια, χωρίς να έχουν αρθεί όλες οι δυσκολίες. Σε αυτές συγκαταλέγονται οι ανησυχίες της Λευκωσίας για το οικονομικό σκέλος, αλλά και τα εμπόδια που σχετίζονται με τις γεωπολιτικές ισορροπίες.

Ο πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης στάθηκε και στα περιστατικά ανοιχτά της Κάσου το 2024, όταν διακόπηκαν οι έρευνες για την εγκατάσταση του καλωδίου. Επισήμανε, πάντως, ότι ανάλογες υποδομές δεν αποτελούν κάτι πρωτόγνωρο στην περιοχή, θυμίζοντας το τηλεπικοινωνιακό καλώδιο «Αφροδίτη», το οποίο συνέδεσε την Κρήτη με την Κύπρο το 1974.

«Δεν πρέπει το καλώδιο να μας κρύβει τα βασικά θέματα», ανέφερε, εξηγώντας ότι το έργο δεν πρέπει να επισκιάσει τις ουσιαστικές διπλωματικές εκκρεμότητες.

Όπως είπε, δεν έχουν συναφθεί συμφωνίες της Ελλάδας με την Τουρκία, τη Λιβύη και την Αλβανία για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών. Συμφωνία έχει επιτευχθεί εν μέρει με την Αίγυπτο, ενώ με την Ιταλία έχει ολοκληρωθεί η οριοθέτηση.

Υπενθύμισε ακόμη ότι οι τουρκικές διεκδικήσεις αφορούν όχι μόνο την υφαλοκρηπίδα και την ΑΟΖ, αλλά και άλλα ζητήματα, όπως τη στρατιωτική παρουσία στα ελληνικά νησιά και τα 10 ναυτικά μίλια του εθνικού εναέριου χώρου.

«Αν τοποθετήσουμε το καλώδιο χωρίς κανένα πρόβλημα, δεν θα έχουμε λύσει κανένα από τα θέματα αυτά», τόνισε.

Το διεθνές δίκαιο για την εγκατάσταση υποθαλάσσιων έργων

Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών εξήγησε το νομικό πλαίσιο που αφορά τις εγκαταστάσεις στον θαλάσσιο βυθό, επισημαίνοντας ότι οι κανόνες για τους αγωγούς διαφέρουν από εκείνους που ισχύουν για τα καλώδια.

Όπως ανέφερε, για να καθοριστεί η πορεία ενός υποθαλάσσιου αγωγού απαιτείται συνεννόηση. Αντίθετα, το διεθνές δίκαιο κατοχυρώνει, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, το δικαίωμα εγκατάστασης καλωδίων.

«Τα καλώδια τα τοποθετείς ούτως ή άλλως», δήλωσε, διευκρινίζοντας ότι η άσκηση του δικαιώματος αυτού δεν καθορίζει τα όρια της υφαλοκρηπίδας ή της ΑΟΖ.

Ακόμη και μια ένσταση που δεν στηρίζεται σε ισχυρά νομικά επιχειρήματα, σημείωσε, είναι δυνατόν να δημιουργήσει πρακτικά προβλήματα. Τη διαχείρισή τους αναλαμβάνουν τα κράτη που εμπλέκονται, μέσω της διπλωματίας.

Κατά τον Ευάγγελο Βενιζέλο, η οριστική επίλυση των διαφορών για την οριοθέτηση θαλάσσιων περιοχών μπορεί να γίνει είτε με συμφωνία μεταξύ των κρατών είτε με προσφυγή στο αρμόδιο διεθνές δικαστήριο.

Ο πρώην υπουργός έκανε ειδική αναφορά στις NAVTEX που εκδίδουν Αθήνα και Άγκυρα για τις θαλάσσιες έρευνες, εξηγώντας σε τι αποσκοπούν.

«Η NAVTEX αφορά τη θαλάσσια ασφάλεια. Δεν αφορά την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ», υπογράμμισε.

Πρόσθεσε πως Ελλάδα και Τουρκία έχουν κοινοποιήσει επίσημα στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών τις θέσεις τους για τις θαλάσσιες ζώνες. Επισήμανε επίσης ότι οι δύο χώρες έχουν διαφορετικές προσεγγίσεις ως προς τις περιοχές ευθύνης για έρευνα και διάσωση.

Για τη σημασία των νησιών στην οριοθέτηση, ανέφερε ότι η διεθνής νομολογία αξιολογεί την επίδρασή τους λαμβάνοντας υπόψη τα ιδιαίτερα γεωγραφικά δεδομένα κάθε υπόθεσης.

Η γαλλική υποστήριξη και τα όρια του ρόλου των συμμάχων

Ο Ευάγγελος Βενιζέλος αναφέρθηκε και στην αναφερόμενη γαλλική διπλωματική παρέμβαση προς την Άγκυρα, με αφορμή δημοσιεύματα για ρηματική διακοίνωση σχετικά με τις δραστηριότητες γαλλικού ερευνητικού πλοίου.

Εξήγησε ότι το note verbale είναι επίσημη, γραπτή μορφή διπλωματικής επικοινωνίας και όχι προφορικό διάβημα.

Δεν επιβεβαίωσε, πάντως, την αποστολή τέτοιου εγγράφου. Όπως διευκρίνισε, δεν έχει ενημέρωση ούτε για το αν υπάρχει ούτε για το πιθανό περιεχόμενό του.

Αναφέρθηκε και στις πληροφορίες για επικοινωνία της Γαλλίδας πρέσβεως στην Άγκυρα με υφυπουργό Εξωτερικών της Τουρκίας, χωρίς να υιοθετήσει όσα εκτιμήθηκαν για το περιεχόμενο ή το αποτέλεσμά της.

«Δεν χρειάζεται να μιλάμε για υποχωρήσεις. Όλοι είμαστε εξίσου πατριώτες και όλοι θέλουμε να κάνουμε το καλύτερο. Αλλά πρέπει να ξέρουμε τα νομικά και τεχνικά ζητήματα διότι ο ερασιτεχνισμός είναι επικίνδυνος», δήλωσε.

Ο πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης σημείωσε ότι η Γαλλία έχει δικά της οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα στην Ανατολική Μεσόγειο. Ανέφερε ακόμη πως γαλλική εταιρεία έχει αναλάβει την κατασκευή του καλωδίου και ότι το ερευνητικό πλοίο πλέει με γαλλική σημαία.

«Δεν νομίζω ότι η γαλλοτουρκική σχέση προσδιορίζεται μόνο επί τη βάσει του καλωδίου ή μόνο επί τη βάσει των ελληνικών συμφερόντων», είπε.

Με αφετηρία αυτή την παρατήρηση, τόνισε πως η Ελλάδα δεν μπορεί να χαράσσει την εξωτερική της πολιτική προσδοκώντας ότι η Γαλλία ή οι ΗΠΑ θα επιλύσουν τις διαφορές της με την Τουρκία.

Αναγνώρισε ότι οι διεθνείς συμμαχίες είναι σημαντικές, υπογράμμισε όμως πως δεν μπορούν να υποκαταστήσουν τη διπλωματική διαπραγμάτευση, τις συμφωνίες οριοθέτησης ή τις διαδικασίες διεθνούς δικαιοδοσίας.

Παράλληλα, υποστήριξε την ενδυνάμωση της συνεργασίας μεταξύ των χωρών της Ανατολικής Μεσογείου. Πρόσθεσε ότι, όσο αναγκαία κι αν είναι η αμυντική ενίσχυση, δεν αρκεί για να επιλυθούν εκκρεμότητες που παραμένουν επί μακρόν.

Οι επισημάνσεις Βενιζέλου για την έλλειψη κοινής εθνικής γραμμής

Ερωτηθείς για τις κινήσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη και του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη στην υπόθεση της ηλεκτρικής διασύνδεσης, ο Ευάγγελος Βενιζέλος απέφυγε να δώσει συγκεκριμένες υποδείξεις στη συνέντευξη.

«Δεν θα πω τηλεοπτικά συστάσεις», είπε, εξηγώντας ότι η αξιολόγηση της κυβερνητικής διαχείρισης θα εξαρτηθεί τόσο από την ολοκλήρωση του έργου όσο και από τις συνέπειες των διπλωματικών κινήσεων που προηγήθηκαν.

Αντί για συγκεκριμένες προτάσεις, επέλεξε να αναδείξει ένα ευρύτερο ζήτημα: την αδυναμία των πολιτικών δυνάμεων να καταλήξουν σε συμφωνία για συγκεκριμένες κατευθύνσεις στην εξωτερική πολιτική.

Όπως εκτίμησε, η αποδοχή του διεθνούς δικαίου ως γενικής αρχής δεν είναι αρκετή, όταν απουσιάζει συνεννόηση για τον χειρισμό των υπαρκτών διαφορών.

«Τώρα υπάρχει εθνικό μέτωπο στην αφήγηση», σχολίασε, προσθέτοντας ότι η παρατεταμένη προεκλογική περίοδος δυσχεραίνει ακόμη περισσότερο την επίτευξη πολιτικής σύγκλισης.

Για να περιγράψει τα εμπόδια στη λήψη αποφάσεων για ευαίσθητα εθνικά θέματα, επικαλέστηκε το «σύνδρομο της Ζυρίχης και του Λονδίνου», κάνοντας αναφορά στις ιστορικές διαφωνίες για τις συμφωνίες που οδήγησαν στη δημιουργία της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Κατά τον ίδιο, ο φόβος ότι θα ασκηθεί πολιτική κριτική με την κατηγορία της εθνικής υποχώρησης εξακολουθεί να αποτρέπει την ανάληψη πρωτοβουλιών.

Επανέλαβε επίσης την παλαιότερη θέση του περί «μη διακυβερνήσιμης χώρας», διευκρινίζοντας ότι περιγράφει μια συνολικότερη δυσλειτουργία του πολιτικού συστήματος, το οποίο δυσκολεύεται να σχεδιάσει πολιτική με μακροπρόθεσμη προοπτική.

«Δεν είναι πρόβλημα αφήγησης. Είναι πρόβλημα πραγματικά στρατηγικής», υπογράμμισε.

Ακρίβεια, ανάπτυξη και όροι για πολιτική συνεννόηση

Για την οικονομία, ο Ευάγγελος Βενιζέλος αναγνώρισε ότι έχει υπάρξει πρόοδος, επισήμανε όμως ότι τα αποτελέσματα δεν ανταποκρίνονται στις δυνατότητες που διαμορφώθηκαν μετά την έξοδο από τη μακρά οικονομική κρίση.

Αναφέρθηκε στις πιέσεις που δέχονται τα νοικοκυριά από τις ανατιμήσεις, στην υποχώρηση της πραγματικής αγοραστικής δύναμης, αλλά και στους εργαζομένους που εξακολουθούν να ζουν σε συνθήκες φτώχειας.

Για τον πληθωρισμό χρησιμοποίησε τον χαρακτηρισμό «τη χειρότερη μορφή φορολογίας», επισημαίνοντας ότι συμβάλλει στην αύξηση των κοινωνικών ανισοτήτων.

Διευκρίνισε ότι η ονομαστική αύξηση του ΑΕΠ και η άνοδος των φορολογικών εσόδων μπορούν να βελτιώνουν την εικόνα των δημόσιων οικονομικών, χωρίς να συνεπάγονται κατ’ ανάγκην και αντίστοιχη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου.

Σε αυτό το πλαίσιο, τάχθηκε υπέρ μιας νέας συμφωνίας για την κοινωνική και παραγωγική ανάπτυξη, με στόχο να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας και ταυτόχρονα να προστατευθεί η κοινωνική συνοχή.

Για τη διακυβέρνηση, εκτίμησε ότι η συνεργασία περισσότερων πολιτικών δυνάμεων θα μπορούσε να βοηθήσει στην αντιμετώπιση σημαντικών προβλημάτων. Παραδέχθηκε, ωστόσο, ότι οι σημερινές πολιτικές συνθήκες δεν ευνοούν τέτοιες πρωτοβουλίες.

Υπενθύμισε την εμπειρία των κυβερνήσεων της περιόδου της οικονομικής κρίσης και τόνισε ότι η αυτοδυναμία μπορεί να προσφέρει κυβερνητική λειτουργικότητα, χωρίς όμως να διασφαλίζει την ευρεία πολιτική συναίνεση που προϋποθέτουν οι μεγάλες εθνικές αποφάσεις.

Η στάση απέναντι στον πρωθυπουργό και οι εξελίξεις στην αντιπολίτευση

Ο Ευάγγελος Βενιζέλος μίλησε για την ερμηνεία που δίνεται στις δημόσιες αναφορές του στον Κυριάκο Μητσοτάκη, απορρίπτοντας το ενδεχόμενο οι θετικές κρίσεις του για ορισμένες ενέργειες του πρωθυπουργού να σημαίνουν πολιτική προσέγγιση.

Αφορμή για τη συζήτηση ήταν οι αναφορές του στην παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.

«Εγώ θέλω να διατηρώ την ικανότητα να συνομιλώ με τους πάντες», δήλωσε, εξηγώντας πως η επικοινωνία ανάμεσα σε πολιτικά πρόσωπα είναι αναγκαία, ιδίως σε ζητήματα εθνικού ενδιαφέροντος ή θεσμικής λειτουργίας.

Επανέλαβε ακόμη πως εξακολουθεί να έχει πολιτικούς δεσμούς με το ΠΑΣΟΚ και στηρίζει την ηγεσία του.

Όπως είπε, το κόμμα χρειάζεται να αναδείξει με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα τη συμβολή του στη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, τόσο στην αντιμετώπιση των δυσκολιών όσο και στη διατήρηση της σταθερότητας.

«Θέλω το ΠΑΣΟΚ να πάει όσο γίνεται καλύτερα», είπε.

Δεν θέλησε να προτείνει συγκεκριμένες πολιτικές δυνάμεις με τις οποίες θα μπορούσε να συνεργαστεί το ΠΑΣΟΚ, όταν ρωτήθηκε για τα πιθανά κυβερνητικά σχήματα μετά τις επόμενες εκλογές.

Σημείωσε, ωστόσο, πως η υπόθεση των τηλεφωνικών παρακολουθήσεων έχει προκαλέσει σοβαρή επιβάρυνση στις σχέσεις του ΠΑΣΟΚ με την κυβέρνηση. Παράλληλα, αναγνώρισε ότι υπάρχουν σημαντικές πολιτικές διαφορές με τον Αλέξη Τσίπρα.

Για τις κινήσεις του πρώην πρωθυπουργού, εκτίμησε ότι επιδιώκει να καταλάβει τον πολιτικό χώρο του ΣΥΡΙΖΑ, εκμεταλλευόμενος την αποδυνάμωση του κόμματος και τις εσωτερικές αναταράξεις που έχει περάσει.

Ο Αντώνης Σαμαράς, κατά την περιγραφή του, ανήκει στον ευρύτερο χώρο της συντηρητικής παράταξης, τον οποίο χαρακτήρισε πολιτικά κατακερματισμένο.

Τόνισε ότι δεν είναι δυνατόν να προεξοφληθεί η μετεκλογική πορεία, αφού οι επιλογές των ψηφοφόρων θα καθορίσουν τις δυνατότητες συνεργασίας.

Η δικαστική ευθύνη των πολιτικών και το ενδεχόμενο επιστροφής

Στο τελευταίο σκέλος της συνέντευξης, ο πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης κλήθηκε να τοποθετηθεί για τη συζήτηση περί πιθανής παραπομπής πολιτικών σε ειδικά δικαστήρια.

Παραπέμποντας σε παλαιότερες δεκαετίες, έκανε αναφορά στις δικαστικές υποθέσεις στις οποίες είχαν εμπλακεί ο Ανδρέας Παπανδρέου και ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης.

Ξεκαθάρισε ότι, όταν υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις για αξιόποινες πράξεις, οι πολιτικοί δεν πρέπει να μένουν εκτός δικαστικού ελέγχου. Επισήμανε, ωστόσο, ότι άλλο είναι η νόμιμη διερεύνηση ευθυνών και άλλο η αξιοποίηση της ποινικής διαδικασίας για πολιτική αντιπαράθεση.

«Είμαι υπέρ των ειδικών δικαστηρίων όταν υπάρχουν κραυγαλέες περιπτώσεις», ανέφερε.

Όταν ρωτήθηκε αν σκέφτεται να επιστρέψει σε ενεργό πολιτικό ρόλο, δεν αποκάλυψε τι προτίθεται να κάνει.

Εξήγησε ότι η δημόσια συζήτηση για μια πιθανή επιστροφή του θα μπορούσε να επηρεάσει την πρόσληψη των παρεμβάσεών του και να περιορίσει την ανεξαρτησία και την αξιοπιστία που θέλει να διατηρήσει.

Κλείνοντας, υποστήριξε πως η ουσιαστική στάση των πολιτικών απέναντι στην πατρίδα φαίνεται όταν η χώρα περνά σοβαρές δοκιμασίες. Ως καθοριστικό κριτήριο έθεσε το ερώτημα: «Τι έκανες στον πόλεμο;»