Βραχυχρόνιες μισθώσεις: Νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο για περιοχές με στεγαστική πίεση

Νέο πλαίσιο για τη συρρίκνωση των βραχυχρόνιων μισθώσεων σε περιοχές που αντιμετωπίζουν αυξημένη στεγαστική πίεση ετοιμάζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με στόχο να δώσει στα κράτη-μέλη και στις τοπικές αρχές σαφέστερα εργαλεία παρέμβασης. Το σχετικό σχέδιο αναμένεται να παρουσιαστεί στις 9 Σεπτεμβρίου και εντάσσεται στην ευρύτερη ευρωπαϊκή συζήτηση για την πρόσβαση σε προσιτή κατοικία.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η δυνατότητα επιβολής περιορισμών σε περιοχές όπου καταγράφεται σοβαρό πρόβλημα προσφοράς κατοικίας και αύξηση του κόστους στέγασης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιχειρεί να αποσαφηνίσει σε ποιες περιπτώσεις οι εθνικές κυβερνήσεις και οι τοπικές αρχές μπορούν να παρεμβαίνουν στη λειτουργία της αγοράς των βραχυχρόνιων μισθώσεων χωρίς τα μέτρα να συγκρούονται με τους κανόνες της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς.

Μέχρι σήμερα, περιορισμοί που έχουν επιχειρήσει να εφαρμόσουν δημοφιλείς τουριστικοί προορισμοί έχουν σε αρκετές περιπτώσεις οδηγηθεί στα δικαστήρια, δημιουργώντας νομική αβεβαιότητα τόσο για τις διοικήσεις όσο και για τους ιδιοκτήτες ακινήτων.

Άνοδος 93% στις βραχυχρόνιες μισθώσεις

Η νέα παρέμβαση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η αγορά των βραχυχρόνιων μισθώσεων έχει αναπτυχθεί με ιδιαίτερα υψηλούς ρυθμούς.

Σύμφωνα με στοιχεία που παρατίθενται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η δραστηριότητα των βραχυχρόνιων μισθώσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση αυξήθηκε κατά 93% μεταξύ 2018 και 2024.

Την ίδια στιγμή, στοιχεία της Eurostat δείχνουν ότι οι διανυκτερεύσεις που πραγματοποιήθηκαν μέσω Airbnb, Booking.com και Expedia στην ΕΕ έφτασαν πέρυσι τα 951,6 εκατομμύρια, σημειώνοντας αύξηση 32,4%.

Το μεγαλύτερο μέρος της συγκεκριμένης δραστηριότητας συγκεντρώνεται σε ορισμένες από τις μεγαλύτερες τουριστικές αγορές της Ευρώπης. Γαλλία, Ισπανία και Ιταλία αντιστοιχούν συνολικά στο 56,8% των διανυκτερεύσεων, ενώ μόνο στο Παρίσι καταγράφηκαν 26,3 εκατ. διανυκτερεύσεις.

Η ταχεία ανάπτυξη της αγοράς έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις σε αρκετούς δημοφιλείς προορισμούς. Κάτοικοι και τοπικές αρχές συνδέουν την εξάπλωση των βραχυχρόνιων μισθώσεων με τη δυσκολία εξεύρεσης διαθέσιμων κατοικιών για μακροχρόνια μίσθωση και με την αύξηση του κόστους στέγασης.

Ποιες περιοχές θα μπορούν να περιορίζουν τη δραστηριότητα

Το υπό διαμόρφωση πλαίσιο προβλέπει ότι εθνικές κυβερνήσεις και τοπικές αρχές θα μπορούν να χαρακτηρίζουν συγκεκριμένες περιοχές ως ζώνες στεγαστικής κρίσης.

Για τον χαρακτηρισμό αυτό αναμένεται να χρησιμοποιούνται αντικειμενικοί δείκτες που συνδέονται με την κατάσταση της αγοράς κατοικίας, μεταξύ των οποίων και η σχέση των τιμών των ακινήτων με τα εισοδήματα των κατοίκων.

Σε αυτές τις περιοχές θα μπορεί να περιορίζεται τόσο η δραστηριότητα των βραχυχρόνιων μισθώσεων όσο και η αγορά ακινήτων με σκοπό τη μεταγενέστερη διάθεσή τους στη συγκεκριμένη αγορά.

Η δυνατότητα επιβολής μέτρων, ωστόσο, δεν θα είναι χωρίς προϋποθέσεις. Σύμφωνα με το υπό επεξεργασία σχέδιο, θα πρέπει να αποδεικνύεται ότι οι βραχυχρόνιες μισθώσεις έχουν συμβάλει στην αύξηση του κόστους στέγασης για τουλάχιστον τρία χρόνια.

Παράλληλα, αναμένεται να προβλεφθούν εξαιρέσεις για τους ιδιοκτήτες που διαθέτουν προσωρινά σε βραχυχρόνια μίσθωση την κύρια κατοικία τους, διαφοροποιώντας αυτές τις περιπτώσεις από την επαγγελματική ή επενδυτική αξιοποίηση ακινήτων αποκλειστικά για τουριστική χρήση.

Στο επίκεντρο η στεγαστική κρίση

Η συζήτηση για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις συνδέεται με τη γενικότερη άνοδο του κόστους στέγασης στην Ευρώπη.

Την τελευταία δεκαετία, οι τιμές των ακινήτων στα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν αυξηθεί κατά 60%, ενώ τα ενοίκια έχουν ενισχυθεί περισσότερο από 20%.

Η Βαρκελώνη αποτελεί μία από τις χαρακτηριστικότερες περιπτώσεις πόλης που έχει ήδη επιλέξει πιο αυστηρή αντιμετώπιση των τουριστικών διαμερισμάτων. Οι τοπικές αρχές έχουν ανακοινώσει ότι δεν θα ανανεώσουν περίπου 10.000 άδειες τουριστικών διαμερισμάτων μετά τη λήξη τους τον Νοέμβριο του 2028, με στόχο τα ακίνητα αυτά να επιστρέψουν στην αγορά κατοικίας.

Το μέτρο αποτυπώνει την πίεση που δέχονται ορισμένοι μεγάλοι τουριστικοί προορισμοί, αλλά ταυτόχρονα έχει προκαλέσει αντιδράσεις από εκπροσώπους της αγοράς.

Οι ενστάσεις της αγοράς

Η ένωση τουριστικών διαμερισμάτων της Βαρκελώνης APARTUR αμφισβητεί το κατά πόσο οι περιορισμοί στις βραχυχρόνιες μισθώσεις μπορούν από μόνοι τους να αντιμετωπίσουν τη στεγαστική κρίση.

Σύμφωνα με την ένωση, τα τουριστικά διαμερίσματα αντιστοιχούν μόλις στο 0,77% του συνολικού αποθέματος κατοικιών της πόλης, στοιχείο που, κατά την άποψή της, περιορίζει την πραγματική επίδραση που θα μπορούσε να έχει η κατάργησή τους στη συνολική διαθεσιμότητα κατοικιών.

Αντίστοιχα, η Airbnb υποστηρίζει ότι η αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος απαιτεί ευρύτερες παρεμβάσεις και δίνει έμφαση στην ανάγκη αύξησης της προσφοράς κατοικιών.

Το νέο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επιχειρεί, επομένως, να θέσει σαφέστερους κανόνες σε μια αγορά που έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, διαμορφώνοντας συγκεκριμένες προϋποθέσεις για το πότε και με ποια τεκμηρίωση θα μπορούν οι εθνικές και τοπικές αρχές να παρεμβαίνουν.