Τέλος στα ασφαλιστικά κενά για νέους άνω των 18 ετών, διευκολύνσεις στις γονικές άδειες και διεύρυνση παροχών μητρότητας

Το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης φέρνει ουσιαστικές αλλαγές για χιλιάδες πολίτες. Εκτός από τη θέσπιση κανόνων για την αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης στην αγορά εργασίας, περιλαμβάνει τρεις σημαντικές κοινωνικές παρεμβάσεις. Προβλέπονται ειδικές δικλείδες ώστε οι νέοι να εξακολουθούν να έχουν ασφαλιστική κάλυψη χωρίς διακοπή μετά την ενηλικίωσή τους. Ταυτόχρονα, απλουστεύεται η διαδικασία πρόσβασης των εργαζομένων σε γονικές άδειες και άδειες φροντιστή.

Επιπλέον, περισσότερα πρόσωπα θα μπορούν να λάβουν τη συμπληρωματική παροχή κυοφορίας και λοχείας από τη ΔΥΠΑ, με στόχο την ουσιαστικότερη στήριξη της μητρότητας και της οικογένειας.

Οι ρυθμίσεις ανταποκρίνονται σε τρεις ανάγκες της σύγχρονης οικογένειας: τη συνέχιση της ασφαλιστικής προστασίας των παιδιών όταν ενηλικιώνονται και περνούν στην εργασία, τη διευκόλυνση της ισορροπίας οικογενειακής και επαγγελματικής ζωής και την οικονομική ενίσχυση των εργαζόμενων μητέρων στην κυοφορία και τη λοχεία.

Κεντρική πρόβλεψη του νομοσχεδίου είναι να παραμένουν τα παιδιά ασφαλισμένα μέσω των γονέων τους και μετά τα 18, σε περιπτώσεις όπου σήμερα μπορεί να χάσουν την κάλυψη. Η διάταξη επιδιώκει να μη δημιουργούνται κενά όταν συμπληρώνουν το 18ο έτος, αρχίζουν να εργάζονται ή σταματούν την εργασία τους, εφόσον οι γονείς τους εξακολουθούν να έχουν ασφαλιστική ικανότητα.

Το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης επισημαίνει ότι η ασφαλιστική ικανότητα έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς εξασφαλίζει ευρύτερη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας μέσω του ΕΟΠΥΥ από εκείνη που προβλέπεται γενικά για τους ανασφάλιστους. Με βάση τις ισχύουσες προϋποθέσεις, περιλαμβάνονται η επίσκεψη σε συμβεβλημένους ιδιώτες γιατρούς, η ηλεκτρονική συνταγογράφηση φαρμάκων και διαγνωστικών εξετάσεων, αλλά και η χρήση του συμβεβλημένου δικτύου παρόχων υγείας.

Έτσι, νέοι που καλύπτονται ως προστατευόμενα μέλη από γονείς με ασφαλιστική ικανότητα δεν θα κινδυνεύουν να χάσουν την ευρύτερη προστασία τους εξαιτίας ηλικιακών ή διοικητικών κενών και να έχουν μόνο τις παροχές περίθαλψης που ισχύουν για τους ανασφάλιστους.

Επιπλέον, γίνεται ευκολότερη η πρόσβαση των εργαζομένων σε γονικές άδειες και άδειες φροντιστή. Παράλληλα, για πρώτη φορά, η συμπληρωματική παροχή κυοφορίας και λοχείας της ΔΥΠΑ θα μπορεί να χορηγείται και σε εργαζόμενες ασφαλισμένες στον ΕΔΟΕΑΠ, εφόσον πληρούνται οι προβλεπόμενοι όροι.

Η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως, ανέφερε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ:

«Η στήριξη των εργαζόμενων γονέων και η συμφιλίωση της οικογενειακής με την επαγγελματική ζωή αποτελούν σταθερές προτεραιότητές μας. Με το νέο νομοσχέδιο αίρουμε περιορισμούς που δυσκολεύουν την καθημερινότητα των εργαζόμενων γονέων και τους παρέχουμε μεγαλύτερη ευελιξία στη λήψη των αδειών τους. Συγκεκριμένα, καταργούμε την υποχρεωτική μεσολάβηση ενός έτους μεταξύ δύο γονικών αδειών για διαφορετικά παιδιά, αίρουμε την υποχρέωση των γονέων που εργάζονται στον ίδιο εργοδότη να δηλώνουν τη σειρά με την οποία θα λάβουν τη γονική άδεια και δίνουμε τη δυνατότητα λήψης άδειας φροντιστή χωρίς την προϋπόθεση συμπλήρωσης εξαμήνου εργασίας. Οι νέες αυτές ρυθμίσεις έρχονται σε συνέχεια σημαντικών πρωτοβουλιών, όπως η επέκταση της άδειας μητρότητας από τους 6 στους 9 μήνες και η θέσπιση της άδειας πατρότητας. Στόχος μας είναι να διαμορφώνουμε ένα εργασιακό περιβάλλον που ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες των εργαζομένων, στηρίζοντας έμπρακτα την οικογένεια και διευκολύνοντας την ισορροπία μεταξύ προσωπικής και επαγγελματικής ζωής»

Ασφαλιστική κάλυψη παιδιών: Τι ισχύει μετά τα 18 και πότε συνεχίζεται μέσω των γονέων

Στόχος μιας από τις βασικές διατάξεις του νομοσχεδίου είναι να διατηρείται η ασφαλιστική ικανότητα των νέων και μετά την ενηλικίωση. Έτσι, τα διαστήματα μετάβασης από την ενηλικίωση στις σπουδές και στην εργασία, καθώς και η διακοπή της απασχόλησης, δεν θα συνεπάγονται αυτόματα απώλεια της ασφαλιστικής κάλυψης.

Με το ισχύον πλαίσιο, τα παιδιά μπορούν να ασφαλίζονται μέσω των γονέων τους έως ότου γίνουν 18 ετών.

Έπειτα, η κάλυψη μπορεί να συνεχιστεί έως τα 24, αν το παιδί είναι άγαμο και πληροί τις προϋποθέσεις που αφορούν την ανεργία ή τις σπουδές.

Ειδική πρόβλεψη επιτρέπει, επίσης, να παραταθεί η ασφάλιση για έως δύο έτη μετά την αποφοίτηση, εφόσον συντρέχουν οι όροι ανεργίας και χωρίς η παράταση να ξεπερνά τη συμπλήρωση του 26ου έτους.

Η νέα διάταξη προσθέτει τρεις ρυθμίσεις για διαφορετικές περιπτώσεις, με σκοπό να εξασφαλίζεται η αδιάλειπτη ασφαλιστική προστασία.

1. Παράταση της κάλυψης μετά τη συμπλήρωση των 18 ετών

Η πρώτη αλλαγή αφορά νέους που ενηλικιώνονται, αλλά δεν έχουν αρχίσει σπουδές ή δεν πληρούν τις προϋποθέσεις για να συνεχίσουν να καλύπτονται ως άνεργοι ή φοιτητές. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η ασφαλιστική κάλυψη μέσω των γονέων τους θα παρατείνεται έως το τέλος Φεβρουαρίου του επόμενου ημερολογιακού έτους.

Για παράδειγμα, παιδί που συμπληρώνει τα 18 τον Σεπτέμβριο του 2026 θα εξακολουθήσει να καλύπτεται μέσω των γονέων του μέχρι τις 28 Φεβρουαρίου 2027, χωρίς κενό στην ασφαλιστική προστασία του κατά τη μεταβατική περίοδο.

2. Επιστροφή στην ασφάλιση των γονέων μετά τη λήξη της προσωπικής κάλυψης

Η δεύτερη πρόβλεψη αφορά νέους που εργάστηκαν και απέκτησαν δική τους ασφαλιστική κάλυψη, την οποία στη συνέχεια έχασαν.

Με τη νέα ρύθμιση, θα έχουν τη δυνατότητα να επιστρέψουν στην ασφάλιση των γονέων τους, ανεξάρτητα από το αν είναι άνεργοι ή φοιτητές, εφόσον είναι άγαμοι, δεν έχουν ενεργό προσωπικό δικαίωμα σε παροχές ασθένειας και πληρούν τις λοιπές ισχύουσες προϋποθέσεις.

Για παράδειγμα, ένας 22χρονος που εργάστηκε για έναν χρόνο και κατόπιν έληξε η ασφαλιστική του κάλυψη μπορεί να επανενταχθεί στην οικογενειακή ασφάλιση, εφόσον πληροί τους προβλεπόμενους όρους.

3. Κάλυψη νέων ως προστατευόμενων μελών όταν αρχίζουν να εργάζονται

Η τρίτη αλλαγή αφορά νέους που ξεκινούν να εργάζονται μετά τα 18, προτού συγκεντρώσουν τις απαιτούμενες ημέρες ασφάλισης για να αποκτήσουν δική τους ασφαλιστική ικανότητα.

Μέχρι να συμπληρώσουν τις απαιτούμενες ημέρες εργασίας και να αποκτήσουν προσωπική ασφαλιστική ικανότητα, θα μπορούν να εξακολουθούν να καλύπτονται μέσω των γονέων τους.

Για παράδειγμα, ένας νέος 23 ετών που πιάνει για πρώτη φορά δουλειά, πιθανόν σε εποχική θέση διάρκειας ενός μήνα, δεν θα στερείται την κάλυψη από τους γονείς του, αν δεν έχει συγκεντρώσει ακόμη τις απαιτούμενες ημέρες ασφάλισης.

Τι παραμένει σε ισχύ για τα ηλικιακά όρια ασφάλισης

Τα γενικά ηλικιακά όρια εξακολουθούν να ισχύουν: τα άγαμα παιδιά που σπουδάζουν ή είναι άνεργα καλύπτονται έως τα 24 έτη, ενώ προβλέπεται ειδική δυνατότητα ασφάλισης έως τα 26, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Οι νέες παρεμβάσεις αποσκοπούν στη διασφάλιση συνεχούς ασφαλιστικής προστασίας για τα παιδιά καθώς ενηλικιώνονται, χωρίς αδικαιολόγητα κενά όταν αρχίζουν να εργάζονται ή όταν τερματίζεται η ασφαλιστική κάλυψη που είχαν μέσω εργασίας.

Νέες διευκολύνσεις στις άδειες για εργαζόμενους γονείς

Επιπλέον, προβλέπονται αλλαγές που διευκολύνουν τους εργαζόμενους γονείς να λάβουν γονική άδεια, καθώς και όσους χρειάζεται να λείψουν από την εργασία τους για να φροντίσουν οικείο πρόσωπο με σοβαρό πρόβλημα υγείας.

Το νομοσχέδιο για τους κανόνες χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης στην αγορά εργασίας τροποποιεί τις προϋποθέσεις χορήγησης των εν λόγω αδειών. Καταργεί χρονικά όρια και γραφειοκρατικά βήματα που αποτελούσαν επιπλέον εμπόδια για τους εργαζόμενους.

Συγκεκριμένα, οι γονείς δεν θα χρειάζεται πλέον να έχουν συμπληρώσει ένα έτος εργασίας στον ίδιο εργοδότη, ώστε να λάβουν γονική άδεια και το σχετικό επίδομα για το άλλο παιδί τους.

Παράλληλα, για πρώτη φορά θα μπορούν να κάνουν χρήση γονικής άδειας την ίδια περίοδο δύο γονείς που απασχολούνται στην ίδια επιχείρηση, κάτι που έως τώρα δεν ήταν εφικτό. Καταργείται επίσης η υποχρέωση να καταθέτουν κοινή δήλωση για το ποιος θα λάβει πρώτος τη γονική άδεια.

Με αυτόν τον τρόπο οι γονείς δεν θα έχουν μία επιπλέον υποχρέωση και θα μπορούν να οργανώνουν με μεγαλύτερη ευελιξία τον χρόνο και τις οικογενειακές τους υποχρεώσεις.

Τροποποιείται και η άδεια φροντιστή, καθώς καταργείται η προϋπόθεση να έχει προηγηθεί εξάμηνη εργασία στον ίδιο εργοδότη. Έτσι, οι εργαζόμενοι θα μπορούν να κάνουν χρήση του δικαιώματος χωρίς να περιμένουν να συμπληρώσουν έξι μήνες απασχόλησης, όταν χρειάζεται να φροντίσουν συγγενή τους ή άλλο μέλος του νοικοκυριού με σοβαρό πρόβλημα υγείας.

Συμπληρωματική παροχή κυοφορίας και λοχείας της ΔΥΠΑ και για τις ασφαλισμένες του ΕΔΟΕΑΠ
Παράλληλα, ενισχύεται η προστασία των εργαζόμενων μητέρων, αφού στη συμπληρωματική παροχή κυοφορίας και λοχείας της ΔΥΠΑ αποκτούν πλέον πρόσβαση και οι ασφαλισμένες στον ΕΔΟΕΑΠ, εφόσον εργάζονται με σχέση εξαρτημένης εργασίας ιδιωτικού δικαίου.

Για τη χορήγηση της παροχής ισχύουν οι όροι και οι προϋποθέσεις που εφαρμόζονται για τις υπόλοιπες δικαιούχους του ΙΚΑ, βάσει του π.δ. 776/1977, όπως ισχύει. Απαραίτητο είναι οι εργαζόμενες να δικαιούνται τις αντίστοιχες παροχές μητρότητας από τον ΕΔΟΕΑΠ.

Η κάλυψη αφορά 119 ημέρες κυοφορίας και λοχείας: 56 ημέρες πριν από τον τοκετό και 63 ημέρες μετά, δηλαδή περίπου τέσσερις μήνες ή συνολικά 17 εβδομάδες.

Το ποσό καταβάλλεται εφάπαξ, αφού ολοκληρωθεί η καταβολή των αντίστοιχων επιδομάτων από τον ασφαλιστικό φορέα.

Στην ουσία, η παροχή συμπληρώνει τη διαφορά ανάμεσα στις τακτικές αποδοχές της εργαζόμενης και στα επιδόματα κυοφορίας και λοχείας που λαμβάνει από τον φορέα ασφάλισής της. Εξαιρείται το διάστημα κατά το οποίο ο εργοδότης υποχρεούται να καταβάλλει αποδοχές.

Ειδικότερα, από τις 119 ημέρες, τις πρώτες τέσσερις εβδομάδες τις καλύπτει ο εργοδότης. Για τις άλλες 13 εβδομάδες, η εργαζόμενη εισπράττει από τον ΕΔΟΕΑΠ το επίδομα κυοφορίας και λοχείας που δικαιούται και στη συνέχεια η ΔΥΠΑ καταβάλλει συμπληρωματικά ποσό έως το ύψος των τακτικών αποδοχών της.

Το ύψος της παροχής διαφέρει ανά δικαιούχο, καθώς υπολογίζεται με βάση τις τακτικές αποδοχές κάθε εργαζόμενης.

Διευκρινίζεται, τέλος, ότι η συμπληρωματική παροχή της ΔΥΠΑ δεν ταυτίζεται με την ειδική εννεάμηνη παροχή προστασίας μητρότητας. Καλύπτει το διάστημα κυοφορίας και λοχείας, δηλαδή το τετράμηνο πριν και μετά τον τοκετό.