Η Wall Street Journal παρουσιάζει την Ελλάδα ως πρότυπο δημοσιονομικής υπευθυνότητας για την Ευρώπη μετά την κρίση χρέους

Η Wall Street Journal προβάλλει την Ελλάδα ως υπόδειγμα δημοσιονομικής υπευθυνότητας για τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες, σε εκτενές ρεπορτάζ για την πορεία της μετά τη δεκαετή κρίση χρέους.

Στο δημοσίευμα με τίτλο «What Greece Learned From Going Broke – and Others in Europe Still Haven’t» («Τι έμαθε η Ελλάδα από τη χρεοκοπία της και τι δεν έχει μάθει ακόμη η υπόλοιπη Ευρώπη»), η αμερικανική εφημερίδα εξετάζει πώς η χώρα, που πριν από περίπου 16 χρόνια βρέθηκε στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής κρίσης, περιόρισε τα ελλείμματα, αποπληρώνει νωρίτερα δανειακές υποχρεώσεις και αντιμετωπίζει πλέον με μεγαλύτερη σύνεση τις δημοσιονομικές δεσμεύσεις της.

Στον χαρακτηριστικό υπότιτλο της ανάλυσης σημειώνεται: «Η πιο δημοσιονομικά υπεύθυνη χώρα στην Ευρώπη είναι εκείνη που δεν θα περίμενε κανείς».

Η ανάλυση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς αρκετές οικονομίες στην Ευρώπη βρίσκονται αντιμέτωπες με αύξηση του δημόσιου χρέους, γήρανση του πληθυσμού και αιτήματα για συγκράτηση των κρατικών δαπανών.

Από τις διαδηλώσεις στην Αθήνα έως τις σημερινές κοινωνικές εντάσεις

Η Wall Street Journal ανοίγει την ανάλυσή της με τις πρόσφατες κινητοποιήσεις στο Παρίσι, το Μιλάνο και άλλες ευρωπαϊκές πόλεις. Οι διαμαρτυρίες, που σχετίζονται με την ακρίβεια και την υποβάθμιση των δημόσιων υπηρεσιών, συνοδεύτηκαν από συγκρούσεις με την αστυνομία, κάδους που πυρπολήθηκαν και καταστήματα που λεηλατήθηκαν.

Κατά την εφημερίδα, οι εικόνες αυτές θυμίζουν όσα συνέβαιναν στην Αθήνα το 2010, όταν χιλιάδες πολίτες κατέβαιναν στους δρόμους αντιδρώντας στη λιτότητα, στις περικοπές των δημόσιων δαπανών και στην υψηλότερη φορολογία.

Τότε η Ελλάδα βρέθηκε αντιμέτωπη με τα προγράμματα διάσωσης, που είχαν στόχο να αποτρέψουν μια ανεξέλεγκτη χρεοκοπία και να εμποδίσουν την κρίση να εξαπλωθεί στην υπόλοιπη Ευρώπη.

Η αμερικανική εφημερίδα επισημαίνει πως η ύφεση που ακολούθησε ήταν μία από τις βαθύτερες που έχει υποστεί ανεπτυγμένη οικονομία σε ειρηνική περίοδο, μετά τη Μεγάλη Ύφεση της δεκαετίας του 1930.

Η κρίση στην Ελλάδα αποτέλεσε επίσης προειδοποίηση για τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες και ενίσχυσε την αμφισβήτηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ειδικά στη Βρετανία, συνέβαλε στη διαμόρφωση του πολιτικού κλίματος που κατέληξε στο Brexit.

Η ριζική στροφή στη δημοσιονομική πολιτική της Ελλάδας

Κεντρικό συμπέρασμα της ανάλυσης είναι ότι η κρίση μεταμόρφωσε τον τρόπο με τον οποίο η Ελλάδα διαχειρίζεται τα δημόσια οικονομικά της.

Μέχρι το 2010, τα μεγάλα ελλείμματα, η προσφυγή σε διαρκή δανεισμό για την κάλυψη των κρατικών δαπανών και η εκτεταμένη φοροδιαφυγή χαρακτήριζαν τη χώρα. Παράλληλα, το κόστος του συνταξιοδοτικού συστήματος συνέχιζε να ανεβαίνει.

Το τίμημα της δημοσιονομικής προσαρμογής ήταν βαρύ για την κοινωνία: μειώθηκαν μισθοί και συντάξεις, ανέβηκαν τα όρια ηλικίας για συνταξιοδότηση και η ανεργία εκτοξεύθηκε. Σε μέγεθος, η ελληνική οικονομία συρρικνώθηκε κατά περίπου ένα τέταρτο.

Η κρίση, ωστόσο, οδήγησε σε διαφορετική αντίληψη σχετικά με τις δυνατότητες αλλά και τα όρια των κρατικών δαπανών.

Όπως τονίζει η Wall Street Journal, η Ελλάδα διατηρεί δημοσιονομικά πλεονάσματα, με εξαίρεση τα χρόνια της πανδημίας, ενώ έχει βελτιώσει την είσπραξη φόρων και περιορίζει τις δημόσιες δαπάνες.

Ταυτόχρονα, το κόστος δανεισμού της έχει υποχωρήσει και η χώρα αποπληρώνει πρόωρα οφειλές προς τους πιστωτές. Μια τέτοια εξέλιξη θα έμοιαζε εξαιρετικά δύσκολη όταν η κρίση βρισκόταν στο αποκορύφωμά της.

Η μετατόπιση νοοτροπίας στην πολιτική και στους ψηφοφόρους

Η αμερικανική εφημερίδα υπογραμμίζει και τις πολιτικές και κοινωνικές επιπτώσεις που άφησε πίσω της η ελληνική κρίση.

Σύμφωνα με την ανάλυση, η δημοσιονομική υπευθυνότητα έχει πάψει να συνδέεται μόνο με ένα πολιτικό κόμμα και έχει γίνει ευρύτερα αποδεκτή στο ελληνικό πολιτικό σύστημα.

Οι πολίτες φαίνεται ότι, ύστερα από τα μνημόνια, τις περικοπές και την απώλεια εισοδημάτων, αντιλαμβάνονται περισσότερο τις συνέπειες των οικονομικών υποσχέσεων όταν αυτές δεν συνοδεύονται από τους αναγκαίους πόρους.

Παράλληλα, οι ψηφοφόροι δείχνουν πλέον μικρότερη διάθεση να στηρίξουν υποσχέσεις για παροχές χωρίς εξασφαλισμένη χρηματοδότηση.

Η εφημερίδα θεωρεί τη συγκεκριμένη αλλαγή ένα από τα σημαντικότερα διδάγματα από την ελληνική εμπειρία, ιδίως τώρα που κυβερνήσεις σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες αντιμετωπίζουν κοινωνικές αντιδράσεις για αλλαγές στις συντάξεις, στη φορολογία και στις δημόσιες υπηρεσίες.

Η ανάκαμψη δεν έχει επαναφέρει το χαμένο επίπεδο ζωής

Παρότι η Wall Street Journal αξιολογεί θετικά τη δημοσιονομική πορεία της χώρας, αναγνωρίζει και το κοινωνικό και οικονομικό κόστος της κρίσης, του οποίου οι συνέπειες παραμένουν ορατές.

Όπως επισημαίνεται, το ελληνικό ΑΕΠ βρίσκεται ακόμη περίπου 20% κάτω από τα προ κρίσης επίπεδα. Οι μισθοί παραμένουν χαμηλοί και η Ελλάδα εξακολουθεί να κατατάσσεται ανάμεσα στις φτωχότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η αποκατάσταση της δημοσιονομικής σταθερότητας, επομένως, δεν έχει επαναφέρει πλήρως το βιοτικό επίπεδο που υποχώρησε στη διάρκεια της παρατεταμένης ύφεσης.

Ένα από τα βασικά παράδοξα που αναδεικνύονται είναι πως η Ελλάδα μπορεί πλέον να παρουσιάζεται ως παράδειγμα στη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών, ενώ εξακολουθεί να βιώνει τις μακροχρόνιες επιπτώσεις της οικονομικής κατάρρευσης.

Η δημοσιονομική σταθερότητα δεν εγγυάται, από μόνη της, την ευημερία. Για να ενισχυθούν η παραγωγικότητα και τα εισοδήματα, χρειάζεται ισχυρότερη οικονομική ανάπτυξη.

Το δίδαγμα της Ελλάδας για τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες

Η εμπειρία της Ελλάδας έχει ιδιαίτερη βαρύτητα για τις άλλες οικονομίες της Ευρώπης, καθώς οι δημοσιονομικές πιέσεις προβλέπεται να γίνουν εντονότερες τα επόμενα χρόνια.

Οι αυξανόμενες ανάγκες για τη χρηματοδότηση των συντάξεων και της υγειονομικής περίθαλψης συνδέονται με τη γήρανση του πληθυσμού. Παράλληλα, τα υψηλά επίπεδα δημόσιου χρέους περιορίζουν τη δυνατότητα για νέες κρατικές δαπάνες.

Παράλληλα, η αντίσταση των κοινωνιών στις περικοπές κοινωνικών παροχών και στις αλλαγές των συνταξιοδοτικών συστημάτων δυσχεραίνει πολιτικά την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων.

Η ανάλυση της Wall Street Journal υπογραμμίζει ως βασικό δίδαγμα της ελληνικής εμπειρίας την έγκαιρη αντιμετώπιση των μακροχρόνιων δημοσιονομικών ανισορροπιών από τις κυβερνήσεις. Οι δύσκολες αποφάσεις δεν πρέπει να παραπέμπονται έως ότου ξεσπάσει κρίση.

Παράλληλα, καθοριστική είναι η επίτευξη ταχύτερης ανάπτυξης, καθώς η δημοσιονομική προσαρμογή δεν επαρκεί από μόνη της για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που έχουν μπροστά τους οι ευρωπαϊκές οικονομίες.