«Νύχτα του Αγίου Φιλίππου»: Η φονική πλημμύρα στην Αθήνα και τον Πειραιά – Σαν σήμερα 14 Νοεμβρίου

Στις 14 Νοεμβρίου 1896, η Αθήνα και ο Πειραιάς δοκιμάζονται από μία από τις πιο φονικές πλημμύρες στην ιστορία της Ελλάδας. Μέσα σε λίγες ώρες, χείμαρροι παρασύρουν ανθρώπους και καταστρέφουν πάνω από 450 σπίτια, ενώ περίπου 60 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους. Η καταστροφή καταγράφεται ως «η πλημμύρα του Αγίου Φιλίππου», επειδή συνέβη την ημέρα της γιορτής του.

Επτά μήνες πριν από την καταστροφή, η Αθήνα είχε υποδεχθεί τους πρώτους σύγχρονους Ολυμπιακούς Αγώνες. Η εικόνα μιας πρωτεύουσας που βάδιζε προς τον εκσυγχρονισμό, ωστόσο, δεν αποτύπωνε την καθημερινότητα: δρόμοι χωρίς ασφαλτόστρωση, ανεπαρκής αποχέτευση και φτωχικά σπίτια δίπλα σε ποτάμια και ρέματα συνέθεταν το σκηνικό.

Από τις 9 Νοεμβρίου έβρεχε κατά διαστήματα, ώσπου στις 14 Νοεμβρίου η κακοκαιρία έφτασε στο αποκορύφωμά της. Τα στοιχεία του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών καταγράφουν στο Θησείο 116,5 χιλιοστά βροχής, με τα 71 να πέφτουν σε διάστημα μόλις δύο ωρών. Στη συνέχεια εκδηλώθηκε έντονη χαλαζόπτωση.

Εφιαλτικές ώρες έζησαν οι κάτοικοι του Πειραιά, καθώς ξύπνησαν από τις καμπάνες των εκκλησιών, τα σφυρίγματα των εργοστασίων και τις κραυγές εγκλωβισμένων στις στέγες. Το νερό μπήκε στα σπίτια και παρέσυρε έπιπλα και δέντρα, αλλά και ολόκληρες κατασκευές.

Ο εργάτης Κώστας Κοντουδάκης περιγράφει στην εφημερίδα «ΕΜΠΡΟΣ» πώς το νερό μπήκε στο σπίτι του ενώ η βροχή είχε ήδη σταματήσει: «Μας έφαγε με μπαμπεσιά το άτιμο. Ήρθε σα κλέφτης». Και θυμάται: «Δεν παρήλθον πέντε λεπτά και η στέγη του σπητιού έπεσε». ProtoThema

Υπερχείλισαν στην Αθήνα ο Κηφισός, ο Ιλισός και μικρότερα ρέματα. Τα ορμητικά νερά κατέστρεψαν γέφυρες και κομμάτια της σιδηροδρομικής γραμμής Αθήνας – Πειραιά, ενώ πλημμύρισε το εργοστάσιο φωταερίου. Φτάνοντας έως τον Φαληρικό Όρμο, παρέσυραν νεκρούς ανθρώπους και ζώα.

Τουλάχιστον 12 άνθρωποι σκοτώθηκαν στο Βατραχονήσι, κοντά στο Καλλιμάρμαρο, μία από τις περιοχές που χτυπήθηκαν ιδιαίτερα. Το Εθνικό Αστεροσκοπείο εκτιμά ότι οι παρεμβάσεις στην κοίτη του Ιλισού, οι οποίες έγιναν ενόψει των Ολυμπιακών Αγώνων, είχαν αυξήσει τον κίνδυνο πλημμύρας στην περιοχή.

Στο φύλλο της 16ης Νοεμβρίου, η εφημερίδα «ΕΜΠΡΟΣ» απέδωσε την τραγωδία με τη φράση «Ηνοίχθησαν οι καταρράκται του ουρανού» και περιέγραψε συνοικίες ολόκληρες να έχουν μετατραπεί σε ερείπια.

Ο απολογισμός της καταστροφής εκτιμάται σε 60 έως 62 νεκρούς και χιλιάδες αστέγους. Οι συνέπειες ανέδειξαν με τραγικό τρόπο τις αδυναμίες στην αντιπλημμυρική προστασία, ωστόσο χρειάστηκαν δεκαετίες μέχρι να προχωρήσουν μεγάλα έργα στις κοίτες των ποταμών.

Η 14η Νοεμβρίου είναι η ημερομηνία που ίσχυε με το Ιουλιανό ημερολόγιο, το οποίο χρησιμοποιούσε τότε η Ελλάδα· στο σημερινό ημερολόγιο αντιστοιχεί στις 26 Νοεμβρίου.

Γεγονότα και επέτειοι της 14ης Νοεμβρίου

1851: Στις ΗΠΑ εκδίδεται το μυθιστόρημα «Μόμπι Ντικ» του Χέρμαν Μέλβιλ, έναν μήνα μετά την πρώτη κυκλοφορία του στη Βρετανία. Αργότερα θα αναγνωριστεί ως ένα από τα σπουδαιότερα έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας.

1863: Πέντε ευρωπαϊκές δυνάμεις συμφωνούν, μέσω της Συνθήκης του Λονδίνου, να παραχωρηθούν τα Επτάνησα στην Ελλάδα. Η επίσημη ένωση ακολουθεί στις 21 Μαΐου 1864, όταν βασιλιάς ήταν ο Γεώργιος Α΄.

1889: Η δημοσιογράφος από τις ΗΠΑ Νέλι Μπλάι ξεκινά τον γύρο του κόσμου, ακολουθώντας την έμπνευση του μυθιστορήματος του Ιουλίου Βερν «Ο γύρος του κόσμου σε 80 ημέρες». Το ταξίδι της διαρκεί μόλις 72 ημέρες, 6 ώρες και 11 λεπτά, επίδοση που γράφει ιστορία στη δημοσιογραφία.

1896: Η «πλημμύρα του Αγίου Φιλίππου» πλήττει την Αθήνα και τον Πειραιά, με αποτέλεσμα περισσότερους από 60 νεκρούς και περίπου 450 σπίτια κατεστραμμένα. Συγκαταλέγεται στις φονικότερες πλημμύρες που γνώρισε η Αττική.

1910: Για πρώτη φορά, αεροπλάνο απονηώνεται από πολεμικό πλοίο. Ο Αμερικανός πρωτοπόρος αεροπόρος Γιουτζίν Ιλάι απογειώνεται από ειδική πλατφόρμα στο κατάστρωμα του καταδρομικού «USS Birmingham», γεγονός που ανοίγει τον δρόμο στη ναυτική αεροπορία.

1926: Εκπρόσωποι των ποδοσφαιρικών ενώσεων Αθηνών, Πειραιώς και Μακεδονίας – Θράκης συμμετέχουν στην ίδρυση της Ελληνικής Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας (ΕΠΟ). Η δημιουργία της αποτελεί σημαντικό σταθμό στην οργάνωση του ελληνικού ποδοσφαίρου.

1961: Στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Σαν Φρανσίσκο απονέμεται τιμητική διάκριση στον Μάνο Κατράκη για τον ρόλο του Κρέοντα στην «Αντιγόνη» του Γιώργου Τζαβέλλα, όπου πρωταγωνιστεί η Ειρήνη Παππά.

1972: Ο δείκτης του χρηματιστηρίου Dow Jones υπερβαίνει για πρώτη φορά το όριο των 1.000 μονάδων και ολοκληρώνει τη συνεδρίαση στις 1.003,16. Η εξέλιξη αποτελεί ιστορικό σταθμό για τη Wall Street.

1973: Αρχίζει η εξέγερση του Πολυτεχνείου, με φοιτητές να συγκεντρώνονται στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, να πραγματοποιούν συνελεύσεις και να προχωρούν σε κατάληψη, φωνάζοντας αντιδικτατορικά συνθήματα. Το βράδυ σχηματίζεται η πρώτη Συντονιστική Επιτροπή και ξεκινά η μεγάλη κινητοποίηση κατά της δικτατορίας.

Το 1989 ο Μάνος Χατζιδάκις προχωρά στην ίδρυση της «Ορχήστρας των Χρωμάτων», για να παρουσιάζει πρωτότυπα μουσικά προγράμματα και να φέρνει στο προσκήνιο λιγότερο γνωστά έργα. Η πρώτη της συναυλία δίνεται στις 23 Νοεμβρίου στο θέατρο «Παλλάς».

Το 2003 εντοπίζεται η Σέντνα (90377 Sedna), ένα μεταποσειδώνιο αντικείμενο σε εξαιρετικά μεγάλη απόσταση. Τα ευρήματα από την ανακάλυψή της εμπλουτίζουν τις γνώσεις για τις απομακρυσμένες περιοχές του Ηλιακού Συστήματος, πέρα από την τροχιά του Ποσειδώνα.

Το 2006 η Νότια Αφρική εγκρίνει τη νομιμοποίηση των γάμων μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου μέσω του Κοινοβουλίου της και γίνεται η πρώτη χώρα της αφρικανικής ηπείρου που αναγνωρίζει αυτούς τους γάμους. Η εφαρμογή του νόμου αρχίζει στις 30 Νοεμβρίου.

Το 2008, στο πλαίσιο της αποστολής Chandrayaan-1, το ινδικό διαστημικό σκάφος Moon Impact Probe πραγματοποιεί ελεγχόμενη πρόσκρουση στη Σελήνη. Για πρώτη φορά ένα ινδικό όχημα φτάνει στην επιφάνεια του φυσικού δορυφόρου της Γης.

Το 2020 χιλιάδες οπαδοί του Ντόναλντ Τραμπ συγκεντρώνονται στην Ουάσινγκτον, αμφισβητώντας την εκλογική επικράτηση του Τζο Μπάιντεν στις προεδρικές εκλογές των ΗΠΑ. Οι συγκεντρωμένοι διατυπώνουν ατεκμηρίωτες κατηγορίες για νοθεία στην εκλογική διαδικασία.

Γεννήσεις

1935 – Λευτέρης Παπαδόπουλος, Έλληνας στιχουργός, δημοσιογράφος και συγγραφέας, μία από τις σημαντικότερες μορφές του ελληνικού τραγουδιού. Έγραψε εκατοντάδες στίχους που σημάδεψαν γενιές, συνεργαζόμενος με κορυφαίους συνθέτες όπως ο Μάνος Λοΐζος, ο Γιάννης Σπανός και ο Σταύρος Κουγιουμτζής. Τραγούδια όπως «Όταν σφίγγουν το χέρι» και «Τα μετέωρα» αποτελούν διαχρονικά σύμβολα της ελληνικής μουσικής και συλλογικής μνήμης.

1949 – Βαγγέλης Γερμανός, Έλληνας τραγουδοποιός, κιθαρίστας και ερμηνευτής, από τις πιο ιδιαίτερες και αγαπημένες παρουσίες της ελληνικής έντεχνης και ροκ σκηνής. Ξεχώρισε τη δεκαετία του ’80 με το εμβληματικό άλμπουμ «Τα μπαράκια», που τον καθιέρωσε για το ποιητικό, νοσταλγικό ύφος και τον χαρακτηριστικό ήχο της κιθάρας του. Η μουσική του συνδύασε ευαισθησία, αφηγηματικότητα και μελωδικότητα, αφήνοντας ανεξίτηλο αποτύπωμα στο ελληνικό τραγούδι.

1979 – Ραλλία Χρηστίδου, Ελληνίδα τραγουδίστρια και δημιουργός, που έγινε γνωστή από το «Fame Story». Συνέχισε με προσωπική δισκογραφία, συνδυάζοντας ποπ, έντεχνες και λαϊκές επιρροές, ενώ συνεργάστηκε με σημαντικούς καλλιτέχνες. Παράλληλα ασχολήθηκε ενεργά με την πολιτική, εκλεγόμενη βουλευτής με τον ΣΥΡΙΖΑ

1986 – Χρήστος Μάστορας, Έλληνας τραγουδιστής και κεντρική φωνή του συγκροτήματος «Μέλισσες», ένα από τα πιο επιτυχημένα ελληνικά ποπ συγκροτήματα της τελευταίας δεκαετίας. Με ιδιαίτερη φωνή, έντονη σκηνική παρουσία και ικανότητα στη σύνθεση, έχει συμβάλει σε μεγάλες επιτυχίες όπως «Κράτα τα μάτια σου κλειστά» και «Το Κύμα». Παράλληλα δραστηριοποιείται και ως συνθέτης για άλλους καλλιτέχνες, αποτελώντας ξεχωριστή φιγούρα της σύγχρονης ελληνικής ποπ μουσικής.

Θάνατοι

1831 – Γκέοργκ Βίλχελμ Φρίντριχ Χέγκελ (Georg Wilhelm Friedrich Hegel), Γερμανός φιλόσοφος και από τους σημαντικότερους στοχαστές της παγκόσμιας φιλοσοφίας. Θεμελίωσε τη διαλεκτική μέθοδο, επηρεάζοντας βαθιά την πολιτική θεωρία, την ιστοριογραφία και την κοινωνική σκέψη. Στο έργο του, η Ιστορία νοείται ως πορεία ελευθερίας μέσα από αντιθέσεις και συνθέσεις. Η επίδρασή του εκτείνεται από τον Μαρξισμό έως τη σύγχρονη ηπειρωτική φιλοσοφία.

Εορτολόγιο

Φίλιππος, Φίλιππας, Φιλιππής, Φιλιππάκης, Φιλίτσα
Γρηγόρης, Γρηγόριος, Γόλης, Γρηγορία

Εθνικές γιορτές και επέτειοι

Παγκόσμια Ημέρα για τον Διαβήτη