Κύπρος: Γιατί η ανεξαρτησία γιορτάζεται την 1η Οκτωβρίου, ενώ ανακηρύχθηκε 46 ημέρες νωρίτερα | Σαν σήμερα

331 π.Χ.: Ο Μέγας Αλέξανδρος συντρίβει τον Δαρείο Γ΄ στη μάχη των Γαυγαμήλων, μία από τις καθοριστικότερες νίκες του, που ανοίγει τον δρόμο για την κατάκτηση της Περσικής Αυτοκρατορίας.

1861: Κυκλοφορούν τα πρώτα ελληνικά γραμματόσημα, οι περίφημες «Μεγάλες Κεφαλές του Ερμή». Τυπωμένα αρχικά στο Παρίσι, σηματοδοτούν την έναρξη της ελληνικής φιλοτελικής ιστορίας.

1910: Ισχυρή βόμβα καταστρέφει τα γραφεία των Los Angeles Times, προκαλώντας τον θάνατο 21 ανθρώπων και σηματοδοτώντας μία από τις πιο αιματηρές τρομοκρατικές ενέργειες της εποχής.

1946: Το Διεθνές Στρατιωτικό Δικαστήριο ανακοινώνει τις αποφάσεις στη Δίκη της Νυρεμβέργης: 19 κορυφαία στελέχη του ναζιστικού καθεστώτος κρίνονται ένοχα και 12 καταδικάζονται σε θάνατο για εγκλήματα πολέμου, εγκλήματα κατά της ειρήνης και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.

1977: Ο Πελέ, ο «βασιλιάς του ποδοσφαίρου», αποχαιρετά τα γήπεδα μπροστά σε 75.646 θεατές στο Νιου Τζέρσεϊ, έχοντας πετύχει 1.281 γκολ σε 1.363 αγώνες.

2017: Ένοπλος ανοίγει πυρ από το Mandalay Bay εναντίον πλήθους σε υπαίθρια συναυλία στο Λας Βέγκας, σκοτώνοντας 60 ανθρώπους και τραυματίζοντας εκατοντάδες, σε μία από τις πιο πολύνεκρες μαζικές ένοπλες επιθέσεις στη σύγχρονη ιστορία των ΗΠΑ.

1541 – Δομήνικος Θεοτοκόπουλος (Ελ Γκρέκο), Έλληνας ζωγράφος, γλύπτης και αρχιτέκτονας, μία από τις σπουδαιότερες μορφές της ευρωπαϊκής τέχνης. Γεννημένος στο Ηράκλειο Κρήτης, μαθήτευσε στη βυζαντινή και ιταλική αναγεννησιακή ζωγραφική, πριν εγκατασταθεί στο Τολέδο της Ισπανίας, όπου μεγαλούργησε. Το ιδιότυπο ύφος του, με έντονα επιμήκεις μορφές, δραματικό φωτισμό και μυστικιστική ατμόσφαιρα, ξεχώρισε από κάθε άλλη καλλιτεχνική σχολή της εποχής. Έργα όπως «Η Ταφή του Κόμητος του Οργκάθ» και «Ο Ευαγγελισμός» τον καθιέρωσαν ως κορυφαίο εκφραστή του μανιερισμού. Η τέχνη του επηρέασε βαθιά μεταγενέστερους καλλιτέχνες, από τον Σεζάν έως τον Πικάσο.

1916 – Μαρία Φωκά, Ελληνίδα ηθοποιός με μακρά πορεία στο θέατρο, τον κινηματογράφο και την τηλεόραση. Γεννημένη στη Ζάκυνθο, σπούδασε στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου και ξεχώρισε σε κλασικά και σύγχρονα έργα, ενώ έπαιξε και σε ταινίες που άφησαν εποχή. Στην τηλεόραση αγαπήθηκε ιδιαίτερα μέσα από τη «Λάμψη» του Νίκου Φώσκολου. Στα νεανικά της χρόνια, καταδικάστηκε σε φυλάκιση για κατασκοπεία, στην ίδια δίκη με τον Νίκο Μπελογιάννη, γεγονός που στιγμάτισε την προσωπική της πορεία. Παρά τις δυσκολίες, κατάφερε να επιστρέψει στη σκηνή και να καθιερωθεί ως μία από τις πιο αγαπητές μορφές της ελληνικής υποκριτικής.

1924 – Τζίμι Κάρτερ (Jimmy Carter), Αμερικανός πολιτικός, 39ος πρόεδρος των ΗΠΑ (1977–1981). Γεννημένος στη Τζόρτζια, ξεκίνησε ως αγρότης και μηχανικός πριν στραφεί στην πολιτική. Ως πρόεδρος έμεινε γνωστός για τις Συμφωνίες του Καμπ Ντέιβιντ (1978), που έφεραν ειρήνη ανάμεσα σε Αίγυπτο και Ισραήλ, καθώς και για την έμφαση στα ανθρώπινα δικαιώματα. Η θητεία του στιγματίστηκε από την ενεργειακή κρίση και την ομηρία στην Τεχεράνη, αλλά αργότερα η δράση του ως ανθρωπιστής με τον οργανισμό Habitat for Humanity και οι ειρηνευτικές του προσπάθειες τον καθιέρωσαν ως ηθικό ηγέτη. Το 2002 τιμήθηκε με Νόμπελ Ειρήνης.

1957 – Στέλιος Μάινας, Έλληνας ηθοποιός με ξεχωριστή πορεία σε θέατρο, κινηματογράφο και τηλεόραση. Γεννημένος στην Αθήνα, σπούδασε στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου και έγινε γνωστός από σειρές όπως «Της Ελλάδος τα παιδιά», «Ντόλτσε Βίτα» και «Το Νησί». Στον κινηματογράφο ξεχώρισε με ταινίες όπως το «Ψυχή βαθιά» και το «Τετάρτη 04:45», που απέσπασαν διεθνή αναγνώριση. Με χαμηλών τόνων αλλά βαθιά εκφραστική υποκριτική, έχει ερμηνεύσει ποικίλους ρόλους, κερδίζοντας την εκτίμηση κοινού και κριτικών. Θεωρείται σήμερα μία από τις πιο αξιόπιστες και αγαπητές παρουσίες της ελληνικής σκηνής.

1969 – Ζακ Γαλιφιανάκης (Zach Galifianakis), Αμερικανός ηθοποιός και κωμικός ελληνικής καταγωγής, γνωστός για το ιδιαίτερο χιούμορ και το αντισυμβατικό του στυλ. Γεννημένος στη Βόρεια Καρολίνα, απέκτησε διεθνή φήμη με την τριλογία «The Hangover» (2009–2013), όπου ο ρόλος του τον καθιέρωσε ως έναν από τους πιο αναγνωρίσιμους κωμικούς του Χόλιγουντ. Έχει εμφανιστεί σε πλήθος ταινιών και σειρών, ενώ ξεχωρίζει και για το σατιρικό web show του «Between Two Ferns», που βραβεύτηκε με Emmy. Με την αυτοσαρκαστική του διάθεση και την εκρηκτική κωμικότητά του, παραμένει από τις πιο ιδιαίτερες φιγούρες της σύγχρονης αμερικανικής κωμωδίας.

1974 – Μαρία Σολωμού, Ελληνίδα ηθοποιός, ιδιαίτερα αγαπητή στο κοινό για τη φυσικότητα και το εκρηκτικό της ταμπεραμέντο. Γεννημένη στην Αθήνα, σπούδασε στη Δραματική Σχολή Βεάκη και έγινε γνωστή μέσα από τηλεοπτικές σειρές όπως «Σαββατογεννημένες» και «Λίτσα.com». Παράλληλα έχει παίξει σε θεατρικές παραστάσεις και κινηματογραφικές ταινίες, αποδεικνύοντας το εύρος της υποκριτικής της. Με το χαρακτηριστικό της χιούμορ, την αμεσότητα και την αυθεντική σκηνική παρουσία, καθιερώθηκε ως μία από τις πιο ξεχωριστές προσωπικότητες της νεότερης γενιάς Ελλήνων ηθοποιών.

1826 – Γιάννης Γκούρας, Έλληνας οπλαρχηγός της Επανάστασης του 1821, από τις πιο αμφιλεγόμενες μορφές του Αγώνα. Γεννημένος στη Δόμβραινα Βοιωτίας, υπήρξε αρχικά έμπιστος του Οδυσσέα Ανδρούτσου, τον οποίο αργότερα στράφηκε εναντίον του, γεγονός που στιγμάτισε το όνομά του. Διακρίθηκε στη Ρούμελη, ενώ κατά την πολιορκία της Ακρόπολης το 1826 υπερασπίστηκε με σθένος το φρούριο απέναντι στις δυνάμεις του Κιουταχή. Έπεσε μαχόμενος μέσα στον Ιερό Βράχο, αφήνοντας την τελευταία του πνοή στον τόπο που υπερασπίστηκε. Η μνήμη του συνδέεται τόσο με την ανδρεία όσο και με τις αντιφάσεις της ταραγμένης εποχής.

1974 – Σπυρίδων Μαρινάτος, Έλληνας αρχαιολόγος, από τους σημαντικότερους της σύγχρονης Ελλάδας. Γεννημένος στο Ληξούρι Κεφαλονιάς το 1901, διακρίθηκε για τις ανασκαφές του και τη συμβολή του στη μελέτη του μινωικού πολιτισμού. Υπήρξε διευθυντής της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας και καθηγητής Πανεπιστημίου, ενώ το όνομά του συνδέθηκε κυρίως με την ανακάλυψη του προϊστορικού οικισμού στο Ακρωτήρι της Σαντορίνης (1967), ενός από τα σημαντικότερα αρχαιολογικά ευρήματα του 20ού αιώνα. Πίστευε ότι η έκρηξη του ηφαιστείου της Θήρας οδήγησε στην παρακμή του μινωικού πολιτισμού. Βρήκε τραγικό θάνατο το 1974, την ώρα που επέβλεπε ανασκαφές στη Σαντορίνη.

2004 – Ελένη Χατζηαργύρη, Ελληνίδα ηθοποιός του θεάτρου και του κινηματογράφου, που ξεχώρισε με την ευγένεια και τη γοητευτική της παρουσία. Γεννημένη το 1924, εμφανίστηκε σε πλήθος ταινιών της χρυσής εποχής του ελληνικού σινεμά, όπως «Μια ζωή την έχουμε» και «Οι Γερμανοί ξανάρχονται». Παράλληλα, είχε σημαντική θεατρική πορεία, συνεργαζόμενη με κορυφαίους σκηνοθέτες και θιάσους. Διακρίθηκε για την εκφραστικότητα και τη φυσικότητά της, αφήνοντας ανεξίτηλο αποτύπωμα στην ελληνική υποκριτική. Ο θάνατός της το 2004 έκλεισε ένα μεγάλο κεφάλαιο του κλασικού ελληνικού κινηματογράφου.