Η επίσκεψη του αντιπροέδρου των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς στην Ελλάδα προγραμματίζεται, σύμφωνα με πληροφορίες, για τις αρχές του 2027. Παράλληλα, ο υπουργός Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών Μάρκο Ρούμπιο θα βρεθεί στην Αθήνα τις επόμενες ημέρες, στις 6 και 7 Οκτωβρίου, καθώς το ταξίδι του έχει πλέον οριστικοποιηθεί και θεωρείται ιδιαίτερης σημασίας για τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις. Εφόσον επιβεβαιωθεί και η επίσκεψη Βανς, η ελληνική πρωτεύουσα θα υποδεχθεί, σε διάστημα λίγων μηνών, δύο από τα πλέον ισχυρά στελέχη της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ.

Η άφιξη του επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας συμπίπτει με περίοδο έντονης γεωπολιτικής αστάθειας και πολλαπλών εκκρεμοτήτων, τόσο στην Ανατολική Μεσόγειο όσο και στην ευρύτερη γεωγραφική περιοχή. Ο κ. Ρούμπιο αναμένεται να αφιχθεί στην Αθήνα το βράδυ της 6ης Οκτωβρίου, ενώ στις 7 Οκτωβρίου θα διεξαχθεί ο έκτος γύρος του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας – Ηνωμένων Πολιτειών.

Το πρόγραμμά του προβλέπει, μεταξύ άλλων, συναντήσεις με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη. Με βάση τα μέχρι σήμερα δεδομένα, η μετάβαση του Ρούμπιο δεν αποτελεί μέρος μιας πολυσταθμικής περιοδείας στην περιοχή. Πρόκειται για ταξίδι με σαφή διμερή προσανατολισμό, το οποίο στην Αθήνα εκτιμάται ότι αναδεικνύει τη διαρκή σημασία της Ελλάδας στον αμερικανικό σχεδιασμό για την άμυνα, την ενεργειακή ασφάλεια και την Ανατολική Μεσόγειο.

Ο 6ος Στρατηγικός Διάλογος Ελλάδας και ΗΠΑ

Από τον Δεκέμβριο του 2018, όταν θεσπίστηκε, ο Στρατηγικός Διάλογος Ελλάδας – ΗΠΑ έχει εξελιχθεί σε κεντρικό πλαίσιο συντονισμού των δύο πλευρών. Οι συζητήσεις αναμένεται να καλύψουν ευρύ πεδίο, από την ασφάλεια και την άμυνα έως την ενέργεια, τις επενδύσεις, το εμπόριο, την πολιτική προστασία και την περιφερειακή συνεργασία. Ξεχωριστή έμφαση αναμένεται να δοθεί στην αμυντική συνεργασία, που συνιστά έναν από τους πλέον σταθερούς άξονες στις σχέσεις Αθήνας και Ουάσιγκτον.

Μεταξύ των θεμάτων που αναμένεται να τεθούν στις επαφές είναι η υλοποίηση της Συμφωνίας Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας, της MDCA, όπως και η διευρυμένη αξιοποίηση ελληνικών στρατιωτικών υποδομών και εγκαταστάσεων από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η αναβαθμισμένη συμφωνία που ισχύει σήμερα υπογράφηκε το 2021 και δεν προβλέπει ορισμένη ημερομηνία λήξης, εκτός αν μία από τις δύο πλευρές γνωστοποιήσει ότι επιθυμεί τον τερματισμό της. Στο επίκεντρο αναμένεται επίσης να βρεθούν η συνεργασία στους εξοπλισμούς, η διαλειτουργικότητα των Ενόπλων Δυνάμεων και η θέση της Ελλάδας ως κόμβου αμερικανικών στρατιωτικών και εφοδιαστικών δραστηριοτήτων στην ευρύτερη περιοχή.

Ανατολική Μεσόγειος και Τουρκία στην ελληνοαμερικανική ατζέντα

Η χρονική τοποθέτηση της επίσκεψης φέρνει ταυτόχρονα στην ημερήσια διάταξη ζητήματα που συνδέονται άμεσα με την Ανατολική Μεσόγειο. Η Αθήνα προετοιμάζεται να εκθέσει στην αμερικανική πλευρά τις θέσεις της για τις θαλάσσιες διαφορές της περιοχής, καθώς και να την ενημερώσει για τις εξελίξεις στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, σε μια συγκυρία όπου σημαντικές διαφωνίες μεταξύ των δύο χωρών εξακολουθούν να παραμένουν ανοιχτές.

Παράλληλα, συζητούνται οι σχεδιασμοί για τις θαλάσσιες ζώνες νότια της Κρήτης και η επανεκκίνηση των βυθομετρικών ερευνών του Great Sea Interconnector, της ηλεκτρικής σύνδεσης Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ. Το έργο αυτό έχει λάβει ιδιαίτερη γεωπολιτική βαρύτητα, επειδή αφορά την ενεργειακή διασύνδεση της Ανατολικής Μεσογείου και έχει προκαλέσει αντιδράσεις από την Τουρκία. Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν δείξει ενδιαφέρον για την ολοκλήρωση έργων ενεργειακής διασύνδεσης στην περιοχή, αλλά και για την ενδυνάμωση της ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης. Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα έχει ενισχύσει τον ρόλο της ως πύλη εισόδου αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, προσθέτοντας μία ακόμη παράμετρο στις διμερείς σχέσεις.

Ουκρανία και Μέση Ανατολή στις συνομιλίες Ρούμπιο – Γεραπετρίτη

Σημαντική θέση στις συνομιλίες αναμένεται να έχουν και οι μεγάλες διεθνείς κρίσεις. Ο πόλεμος που συνεχίζεται στην Ουκρανία, οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή, η κατάσταση στη Γάζα, αλλά και οι ευρύτερες ανακατατάξεις στον Περσικό Κόλπο και στα Στενά του Ορμούζ βρίσκονται ψηλά στις προτεραιότητες της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Οι εξελίξεις αυτές επηρεάζουν άμεσα το στρατηγικό περιβάλλον στο οποίο κινείται η Ελλάδα. Ο Ρούμπιο και ο Γεραπετρίτης έχουν ήδη αναπτύξει απευθείας δίαυλο επικοινωνίας.

Κατά τη συνάντησή τους στην Ουάσιγκτον, τον περασμένο Φεβρουάριο, οι δύο πλευρές εξέτασαν τρόπους διεύρυνσης της συνεργασίας στη ναυτιλία, την ενέργεια, την τεχνητή νοημοσύνη και τις νέες τεχνολογίες, ενώ συζήτησαν και τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, την Ουκρανία και το Κυπριακό. Παράλληλα, είχαν συμφωνήσει να συνεχιστούν οι προετοιμασίες για τον έκτο γύρο του Στρατηγικού Διαλόγου, ο οποίος διεξάγεται τώρα στην Αθήνα.