Ο Γιώργος Παπανδρέου, μιλώντας στη Βουλή, τάχθηκε υπέρ της αποποινικοποίησης της κάνναβης για προσωπική χρήση και της αυστηρής κρατικής ρύθμισης της αγοράς, υποστηρίζοντας ότι η απαγόρευση έχει παραδώσει το πεδίο στο οργανωμένο έγκλημα. Παρότι αναγνώρισε ως χρήσιμες τις προβλέψεις του νομοσχεδίου για τον έλεγχο νοθευμένων και επικίνδυνων προϊόντων, επέκρινε την επιμονή σε ποινές και απαγορεύσεις, ζητώντας ένα σύστημα που θα προστατεύει τους ανηλίκους, θα ελέγχει τη σύνθεση και την ποιότητα των προϊόντων και θα τιμωρεί το παράνομο εμπόριο, όχι τον χρήστη.
Πιο αναλυτικά
Στις ρυθμίσεις για τον έλεγχο των προϊόντων κάνναβης, οι οποίες έχουν ενταχθεί στο νομοσχέδιο για τον Προσωπικό Βοηθό των ΑμεΑ, αναφέρθηκε ο πρώην πρωθυπουργός και βουλευτής Αχαΐας του ΠΑΣΟΚ, Γιώργος Α. Παπανδρέου, κατά την παρέμβασή του στην Επιτροπή Κοινωνικών Υποθέσεων της Βουλής.
Ο κ. Παπανδρέου χαρακτήρισε χρήσιμες τις προβλέψεις για την αντιμετώπιση νοθευμένων και «ψεκασμένων» προϊόντων, συνθετικών κανναβινοειδών και ουσιών άγνωστης σύνθεσης. Υποστήριξε, ωστόσο, ότι το νομοσχέδιο παραμένει εγκλωβισμένο σε μια αποτυχημένη πολιτική απαγορεύσεων και αυστηρότερων ποινών.
«Ορθώς προβλέπονται έλεγχοι. Όμως το κεφάλαιο παραμένει εγκλωβισμένο στην ίδια παλιά, αποτυχημένη λογική: περισσότερες απαγορεύσεις, ευρύτερες ποινικές διατάξεις, αυστηρότερες κυρώσεις. Δεν αγγίζει τον πυρήνα του προβλήματος», τόνισε.
Όπως ανέφερε, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι εάν η Πολιτεία εγκρίνει τη χρήση κάνναβης, αλλά ποιος ελέγχει την αγορά και καθορίζει τη σύνθεση, την ισχύ, την τιμή και τους αποδέκτες των προϊόντων.
«Τα παράνομα δίκτυα καθορίζουν τι πωλείται, πόσο ισχυρό είναι, με τι νοθεύεται, σε ποιον πωλείται, ακόμη και σε ανηλίκους, και σε ποια τιμή. Αυτά εισπράττουν τα κέρδη. Αυτά ξεπλένουν το μαύρο χρήμα. Η απαγόρευση δεν εξαφάνισε την αγορά. Την παρέδωσε στη μαφία», υποστήριξε.
«Η ίδια η διαδικασία γίνεται τιμωρία»
Ο πρώην πρωθυπουργός άσκησε κριτική στο ισχύον θεσμικό πλαίσιο, σημειώνοντας ότι το άρθρο 29 του νόμου 4139/2013 εξακολουθεί να προβλέπει ποινή φυλάκισης έως πέντε μήνες για την κατοχή, τη χρήση ή την καλλιέργεια κάνναβης αποκλειστικά για προσωπική χρήση.
«Μικρή ποινή, θα πείτε. Δεν είναι μικρή για τον δεκαεννιάχρονο που συλλαμβάνεται. Δεν είναι μικρή για την οικογένειά του. Προσαγωγή, δακτυλοσκόπηση, δικηγόροι, δικαστήριο, στιγματισμός, φόβος για το μέλλον. Ακόμη κι αν δεν υπάρξει καταδίκη, η ίδια η διαδικασία είναι η τιμωρία», ανέφερε.
Παράλληλα, επισήμανε ότι το υφιστάμενο σύστημα ενδέχεται να αντιμετωπίζει αυστηρότερα τον συστηματικό χρήστη, δηλαδή, όπως είπε, εκείνον που έχει μεγαλύτερη ανάγκη από υποστήριξη και υπηρεσίες υγείας.
«Ένα ζήτημα κοινωνικό, ψυχολογικό και υγειονομικό το αντιμετωπίζουμε αστυνομικά. Είναι αυτή πολιτική δημόσιας υγείας;», διερωτήθηκε.
Οι ενστάσεις για τις ποινές του νομοσχεδίου
Ο Γιώργος Παπανδρέου αναφέρθηκε ειδικότερα στα άρθρα 84 και 89 του νομοσχεδίου, εκφράζοντας την ανησυχία ότι οι γενικές παραπομπές στις ποινές του νόμου περί ναρκωτικών θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε δυσανάλογη αντιμετώπιση αγοραστών ή νόμιμων επιχειρήσεων.
Όπως είπε, το άρθρο 20 του νόμου περί ναρκωτικών προβλέπει κάθειρξη τουλάχιστον οκτώ ετών και χρηματική ποινή που μπορεί να φθάσει τις 300.000 ευρώ.
«Θέλετε να δημιουργήσετε τον κίνδυνο ένας αγοραστής να αντιμετωπιστεί ως διακινητής; Θέλετε μια παράβαση επισήμανσης σε προϊόν CBD από ένα νόμιμο κατάστημα να οδηγεί σε μεταχείριση αντίστοιχη με εκείνη οργανωμένου εγκληματικού δικτύου;», ρώτησε την κυβέρνηση.
«Η ίδια ποινή για ριζικά διαφορετικές συμπεριφορές είναι κατάλυση της αναλογικότητας. Είναι κάκιστη νομοθέτηση», πρόσθεσε.
«Καμία ουσία δεν είναι ακίνδυνη»
Ο βουλευτής Αχαΐας υπογράμμισε ότι καμία ουσία δεν είναι ακίνδυνη, συμπεριλαμβανομένων της κάνναβης, του αλκοόλ και του καπνού.
Ως βασικούς κινδύνους ανέφερε την έναρξη της χρήσης σε μικρή ηλικία, την καθημερινή και μακροχρόνια κατανάλωση, τα προϊόντα με υψηλή περιεκτικότητα σε THC, την οδήγηση υπό την επήρεια και τα προϊόντα που έχουν νοθευτεί με συνθετικές ουσίες.
Υποστήριξε ότι ακριβώς αυτοί οι κίνδυνοι καθιστούν αναγκαία την κρατική ρύθμιση της αγοράς.
«Στην παράνομη αγορά δεν υπάρχει εργαστηριακός έλεγχος. Δεν υπάρχει ετικέτα. Δεν υπάρχει γνωστή περιεκτικότητα. Δεν υπάρχει έλεγχος ηλικίας. Δεν υπάρχει ανάκληση παρτίδας. Δεν υπάρχει υπεύθυνος παραγωγός», σημείωσε.
«Η απαγόρευση δεν καταργεί τον κίνδυνο. Καταργεί τη δυνατότητα της Πολιτείας να τον ελέγξει», πρόσθεσε, επισημαίνοντας ότι η παράνομη διακίνηση συνεχίζεται ακόμη και μέσα στις φυλακές.
Κατά τον ίδιο, η απαγόρευση φέρνει τον χρήστη σε άμεση επαφή με τα παράνομα δίκτυα, τα οποία έχουν τη δυνατότητα να του διαθέσουν και άλλες, περισσότερο επικίνδυνες ουσίες.
«Η νόμιμη, ελεγχόμενη διάθεση σπάει αυτή τη σύνδεση. Απομακρύνει τον χρήστη από τον διακινητή. Αφαιρεί πελατεία και έσοδα από τη μαφία», ανέφερε.
Ζήτησε στοιχεία για τους ελέγχους
Ο κ. Παπανδρέου αναφέρθηκε και σε καταγγελίες που, όπως είπε, ακούγονται κυρίως για τουριστικές περιοχές και νησιά, σύμφωνα με τις οποίες οι αστυνομικές επιχειρήσεις επικεντρώνονται στην κάνναβη, την ώρα που αυξάνεται η διαθεσιμότητα κοκαΐνης.
Διευκρίνισε ότι δεν υιοθετεί τις σχετικές αναφορές ως αποδεδειγμένα γεγονότα, αλλά ζήτησε να διερευνηθούν.
«Ζητώ από την κυβέρνηση στοιχεία: πόσες επιχειρήσεις πραγματοποιήθηκαν ανά ουσία; Πόσες καταγγελίες εξέτασε η Υπηρεσία Εσωτερικών Υποθέσεων; Αν δεν έχετε τα στοιχεία, δεν ξέρετε αν η πολιτική σας λειτουργεί. Αν τα έχετε, δημοσιοποιήστε τα», είπε.
Η αναφορά στη διεθνή εμπειρία
Ο πρώην πρωθυπουργός επικαλέστηκε παραδείγματα από χώρες που έχουν αποποινικοποιήσει την προσωπική χρήση ή έχουν προχωρήσει σε ρύθμιση της αγοράς κάνναβης.
Αναφέρθηκε στην Πορτογαλία, η οποία το 2001 αποποινικοποίησε την προσωπική χρήση όλων των ουσιών και επένδυσε σε πολιτικές πρόληψης και θεραπείας.
«Η Πορτογαλία δεν έγινε “Μέκκα των ναρκωτικών”, όπως προφήτευαν οι κινδυνολόγοι. Έγινε υπόδειγμα δημόσιας υγείας», ανέφερε.
Μίλησε, επίσης, για τον Καναδά, που νομιμοποίησε και ρύθμισε την αγορά κάνναβης το 2018, καθώς και για τις αμερικανικές πολιτείες που έχουν εφαρμόσει αντίστοιχα συστήματα.
Σύμφωνα με τον κ. Παπανδρέου, σημαντικό μέρος της αγοράς στις συγκεκριμένες περιοχές μετακινήθηκε από τα παράνομα δίκτυα σε νόμιμα και ελεγχόμενα σημεία διάθεσης, ενώ τα φορολογικά έσοδα χρησιμοποιούνται για τη χρηματοδότηση σχολείων, προγραμμάτων πρόληψης, υπηρεσιών απεξάρτησης και δομών ψυχικής υγείας.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στη Γερμανία, στη Μάλτα, στο Λουξεμβούργο, στην Τσεχία, στην Ελβετία και στην Ολλανδία, σημειώνοντας ότι αρκετές ευρωπαϊκές χώρες κινούνται προς διαφορετικές μορφές ρύθμισης.
«Η επιτυχία μιας πολιτικής για τα ναρκωτικά δεν μετριέται με τα γραμμάρια που κατασχέθηκαν ούτε με τους νέους που σύρθηκαν στο αστυνομικό τμήμα. Μετριέται με το πόσο συρρικνώθηκε η παράνομη αγορά, πόσα εγκληματικά έσοδα δεσμεύθηκαν, πόσο περιορίστηκε η πώληση σε ανηλίκους και πόσο μειώθηκαν τα νοθευμένα προϊόντα και οι νοσηλείες», είπε.
Οι επτά προτάσεις του Γιώργου Παπανδρέου
Ο πρώην πρωθυπουργός παρουσίασε επτά προτάσεις για την αλλαγή της πολιτικής απέναντι στην κάνναβη:
- Άμεση αποποινικοποίηση της προμήθειας, κατοχής, χρήσης και περιορισμένης καλλιέργειας κάνναβης αποκλειστικά για προσωπική χρήση.
- Αφαίρεση της αγοράς για προσωπική χρήση από το άρθρο 84 και ρητή εξαίρεση του χρήστη από τις ποινές του άρθρου 20.
- Αντικατάσταση του άρθρου 89 με ένα κλιμακωτό σύστημα, το οποίο θα προβλέπει διοικητικές κυρώσεις για κανονιστικές παραβάσεις και αυστηρές ποινές για την εν γνώσει εμπορική διακίνηση επικίνδυνων ή νοθευμένων ψυχοτρόπων προϊόντων.
- Υποχρεωτικό εργαστηριακό έλεγχο κάθε παρτίδας για THC, CBD, συνθετικά κανναβινοειδή, φυτοφάρμακα και βαρέα μέταλλα, με πλήρη ιχνηλασιμότητα και δυνατότητα άμεσης ανάκλησης.
- Απαγόρευση της διαφήμισης, αυστηρή προστασία των ανηλίκων, έλεγχο ηλικίας και ουσιαστική ενημέρωση για τους κινδύνους.
- Δημιουργία ενός αυστηρά ρυθμιζόμενου συστήματος νόμιμης διάθεσης σε ενηλίκους, χωρίς επιθετική εμπορευματοποίηση και με έλεγχο της παραγωγής, της περιεκτικότητας, της τιμής, των σημείων διάθεσης και της προέλευσης των κεφαλαίων.
- Παύση των εκκρεμών διώξεων και διαγραφή των σχετικών καταχωρίσεων για πράξεις προσωπικής χρήσης που θα πάψουν να αποτελούν αδίκημα.
«Να τιμωρείται το οργανωμένο έγκλημα, όχι ο χρήστης»
Ολοκληρώνοντας την τοποθέτησή του, ο Γιώργος Παπανδρέου υπογράμμισε ότι δεν ζητεί αδιαφορία απέναντι στη χρήση, αλλά πραγματικό έλεγχο της παραγωγής, της σύνθεσης και της ισχύος των προϊόντων, καθώς και αυστηρή προστασία των ανηλίκων.
«Η αποποινικοποίηση του χρήστη δεν είναι υποχώρηση απέναντι στη μαφία. Είναι το πρώτο βήμα για να της πάρουμε τον χρήστη από τα χέρια», είπε.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η κρατική ρύθμιση δεν αποτελεί προώθηση της κάνναβης, αλλά προσπάθεια ανάκτησης ενός ελέγχου που σήμερα βρίσκεται στα χέρια του οργανωμένου εγκλήματος.
«Μια πολιτική που τιμωρεί τον χρήστη αλλά διατηρεί τα κέρδη του διακινητή δεν είναι πολιτική κατά των ναρκωτικών. Μια πολιτική που μπορεί να καταστρέψει τη ζωή ενός νέου για προσωπική χρήση, ενώ αφήνει ανέγγιχτη τη διαδρομή του μαύρου χρήματος, είναι άδικη και αναποτελεσματική», σημείωσε.
«Αυτό το νομοσχέδιο είναι μια ευκαιρία να αλλάξουμε κατεύθυνση. Όχι να χαλαρώσουμε τον έλεγχο, αλλά να τον κάνουμε επιτέλους πραγματικό. Για την υγεία των νέων, για την προστασία των οικογενειών, για την αξιοπιστία των θεσμών και για μια Πολιτεία που τιμωρεί το οργανωμένο έγκλημα, όχι τον άνθρωπο που χρειάζεται ενημέρωση, προστασία ή βοήθεια», κατέληξε.
