Τη σημαντική αναβάθμιση που έχει καταγράψει η θέση της Ελλάδας κατά την τελευταία τριετία, στις διεθνείς συμμαχίες αλλά και στους τομείς της οικονομίας και της άμυνας, επισήμανε ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης.
Σε συνέντευξή του στον ΣΚΑΪ 100,3, ο υπουργός αναφέρθηκε στις ελληνοτουρκικές σχέσεις και υπεραμύνθηκε του οργανωμένου διαλόγου με την Άγκυρα, διευκρινίζοντας ότι η συζήτηση δεν ισοδυναμεί με υπαναχώρηση από τις θέσεις της Ελλάδας.
Ειδικότερα, ο Γιώργος Γεραπετρίτης τόνισε πως η επικοινωνία με την Άγκυρα παρέμεινε αδιάλειπτη, υπερασπιζόμενος τη στρατηγική του δομημένου διαλόγου, ενώ διευκρίνισε ότι οι συνομιλίες με την Τουρκία δεν οδηγούν σε υποχώρηση από τις ελληνικές θέσεις. Αναφερόμενος επίσης στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου, υπογράμμισε ότι «δεν υπάρχει κανένας απολύτως λόγος να γίνει επαναχάραξη της διαδρομής του καλωδίου». Κατά τον ίδιο, η σχεδιαζόμενη πορεία βρίσκεται «δεκάδες μίλια νοτιότερα» σε σχέση με τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα.
«Εγώ αυτό το οποίο αντιλαμβάνομαι είναι ότι οι διεθνείς θέσεις της Ελλάδας έχουν εκτοξευθεί. Αυτή τη στιγμή οι διεθνείς συμμαχίες μας είναι εκεί που δεν ήταν ποτέ. Όχι μόνο με το Ισραήλ, με όλο τον αραβικό κόσμο, με τις Ηνωμένες Πολιτείες, τον σκληρό πυρήνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Συμβούλιο Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών».
Η Τουρκία και οι πάγιες βασικές θέσεις της
Ο υπουργός Εξωτερικών παραδέχθηκε ότι η Άγκυρα επιμένει στις διαχρονικές θέσεις της, αναφέροντας τη θεωρία της «Γαλάζιας Πατρίδας», τις «γκρίζες ζώνες» και την αποστρατιωτικοποίηση. «Δεν πρόκειται να αποστεί από τις βασικές αυτές θέσεις, ούτε πιστεύαμε ότι θα μπορούσε να αποστεί. Θα ήμασταν απολύτως αιθεροβάμονες να θεωρούμε ότι, επειδή ξεκινήσαμε ένα δομημένο διάλογο, θα έχουν διαφορετική άποψη τα ζητήματα αυτά».
«Σε μια εποχή γεωπολιτικής αστάθειας, πρέπει να είσαι πραγματικά παλαβός (…) για να προσπαθείς να χτυπήσεις το μαχαίρι πάνω στο τραπέζι, ενώ όσο μπορείς να βρεις μια λειτουργική σχέση η οποία θα αποτρέψει τις περαιτέρω κρίσεις».
Όπως διευκρίνισε, «Αυτό δεν σημαίνει ότι γίνονται εκπτώσεις σε σχέση με τις βασικές μας θέσεις».
Παράλληλα, ο υπουργός Εξωτερικών χαρακτήρισε «θεμελιώδη» την αδυναμία κατανόησης που διαπιστώνει στην Ελλάδα γύρω από τον τρόπο διεξαγωγής ενός διαλόγου. «Θεωρούμε ότι όταν συζητάς εξ ορισμού, κάνεις υποχωρήσεις. Είναι τεράστιο λάθος. Το αντίθετο ισχύει».
Απέναντι στις επικρίσεις για την κυβερνητική στάση προς την Τουρκία, ο Γιώργος Γεραπετρίτης έκανε λόγο για «διαγωνισμό λαϊκισμού και πολιτικού μηδενισμού».
Κατά τον υπουργό Εξωτερικών, η σημερινή κυβέρνηση κινείται στην ίδια κεντρική κατεύθυνση με όσες προηγήθηκαν, κρατώντας ενεργή την επικοινωνία με την Τουρκία. Η διαφορά, όπως είπε, είναι ότι ο διάλογος διεξάγεται πλέον οργανωμένα και εντός καθορισμένου πλαισίου. «Ο διάλογος αυτός είναι δομημένος. Έχει όρια, έχει παραδοτέα, έχει χρόνους, έχει υπεύθυνους», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Το δικαίωμα επέκτασης στα 12 ναυτικά μίλια
Για το θέμα της επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, ο Γιώργος Γεραπετρίτης επανέλαβε ότι αποτελεί δικαίωμα της χώρας, το οποίο εξακολουθεί να βρίσκεται στη «φαρέτρα» της.
«Αυτή η κυβέρνηση ήταν μετά από 50 χρόνια που έκανε την επέκταση στο Ιόνιο και θα συνεχίσει με τις επεκτάσεις των χωρικών υδάτων, διότι αυτό είναι το δικαίωμα το οποίο απορρέει από το δίκαιο της θάλασσας». Ο υπουργός επιβεβαίωσε, ακόμη, ότι βρίσκεται σε επικοινωνία με τον Τούρκο ομόλογό του, Χακάν Φιντάν, επισημαίνοντας πως η Άγκυρα αντιμετωπίζει ως αντιπαραγωγική τη σχέση μεταξύ Ελλάδας και Ισραήλ. Όπως εξήγησε ο υπουργός Εξωτερικών, αυτή η προσέγγιση σχετίζεται με την τουρκική εκτίμηση περί συγκρότησης ενός «τόξου» που απειλεί την Τουρκία.
Ο υπουργός Εξωτερικών στάθηκε ιδιαίτερα στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου, καθώς και στον διάλογο που βρίσκεται σε εξέλιξη σχετικά με τη διαδρομή του καλωδίου.
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης χαρακτήρισε «παντελώς εκτός πραγματικότητας» τα σχετικά δημοσιεύματα και υποστήριξε πως η διαδρομή του καλωδίου περνά από τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα. «Η χάραξη η οποία γίνεται ούτως ή άλλως από την ανάδοχο εταιρεία ουδέποτε περνούσε και περνάει σήμερα μέσα από τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα».
Στη συνέχεια πρόσθεσε: «Άρα δεν θα ήταν εκ των πραγμάτων δυνατόν να γίνει οποιαδήποτε αλλαγή. Κάτι το οποίο δεν τέμνεται γιατί να το αλλάξεις; Δεν υπάρχει κανένας απολύτως λόγος να γίνει αναχάραξη».
Ο υπουργός ξεκαθάρισε ότι «Θα γίνει η έρευνα και η πόντιση του καλωδίου με τον τρόπο τον οποίο η ίδια η ανάδοχος εταιρεία έχει επιλέξει». Παράλληλα, τόνισε: «Η Ελλάδα είναι η χώρα η οποία θα αδειοδοτήσει το έργο». Όπως ανέφερε, η εταιρεία γαλλικών συμφερόντων που μετέχει στο έργο πρόκειται να καταθέσει το σχετικό αίτημα προς την ελληνική κυβέρνηση, η οποία θα χορηγήσει την άδεια σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης επισήμανε ότι για την Τουρκία υπάρχουν συγκεκριμένες διαδικασίες ενημέρωσης και επικοινωνίας. «Ούτως ή άλλως η έκδοση της NAVTEX γίνεται ακριβώς με σκοπό την ενημέρωση όλων των παρακείμενων κρατών και των ναυτιλωμένων για την ασφάλεια των πλοίων. Άδεια όμως θα δοθεί μόνον από την Ελλάδα».
Αναφερόμενος στην πρόταση για πολυμερή διάσκεψη των παράκτιων χωρών της Ανατολικής Μεσογείου, το γνωστό σχήμα 5Χ5, ο Γιώργος Γεραπετρίτης υπογράμμισε πως η πρωτοβουλία είχε προταθεί από την Ελλάδα.
Στη συγκεκριμένη συνάντηση, όπως εξήγησε, θα μπορούσαν να συζητηθούν όχι μόνο οι θαλάσσιες οριοθετήσεις, αλλά και θέματα προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος και ναυσιπλοΐας. «Δεν είναι μόνο τα ζητήματα της οριοθέτησης των θαλασσίων ζωνών. Είναι επίσης τα ζητήματα προστασίας του θαλασσίου περιβάλλοντος. Είναι ζητήματα τα οποία έχουν να κάνουν με τη ναυσιπλοΐα».
Ο υπουργός έθεσε, πάντως, ως απαραίτητη προϋπόθεση την παρουσία της Κυπριακής Δημοκρατίας. «Στο μέτρο που η Τουρκία δεν αποδέχεται ή δεν μπορεί να αποδεχθεί τη συμμετοχή της Κύπρου, είναι προφανές ότι τέτοιου τύπου συνάντηση δεν μπορεί να υπάρξει».
«Όσο διαρκεί ο πόλεμος, δεν θα στείλουμε ελληνικά πλοία στον Περσικό Κόλπο»
Στη συνέχεια, ο Γιώργος Γεραπετρίτης μίλησε για την εξαιρετικά κρίσιμη εικόνα στον Περσικό Κόλπο και στο Στενό του Ορμούζ, καθώς και για το ενδεχόμενο ελληνικής συμμετοχής σε διεθνή επιχείρηση με αντικείμενο την προστασία της ναυσιπλοΐας.
Με σαφήνεια απέκλεισε, υπό τα σημερινά δεδομένα, την αποστολή ελληνικής δύναμης στον Περσικό Κόλπο ο Γιώργος Γεραπετρίτης, λέγοντας ότι «υπό τις σημερινές συνθήκες δεν μπορεί να υπάρξει ελληνική αποστολή στον Περσικό Κόλπο». Όπως εξήγησε, στην περιοχή επικρατούν πολεμικές συνθήκες, το Στενό του Ορμούζ εξακολουθεί να είναι κλειστό και η ναυσιπλοΐα έχει καταστεί ουσιαστικά επισφαλής.
«Υπό συνθήκες πολέμου στον Περσικό Κόλπο που βρισκόμαστε σήμερα, δεν μπορεί να υπάρξει οποιαδήποτε αποστολή», τόνισε χαρακτηριστικά.
Ο υπουργός Εξωτερικών έκανε λόγο για μια ιδιαίτερα δύσκολη γεωπολιτική πραγματικότητα, η οποία επηρεάζει σημαντικά την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια.
Τρεις είναι, σύμφωνα με τον ίδιο, οι βασικές διαδρομές μέσω των οποίων εξάγεται το αργό πετρέλαιο από την ευρύτερη περιοχή του Κόλπου: η Ερυθρά Θάλασσα, ο Περσικός Κόλπος και οι χερσαίες υποδομές, δηλαδή οι αγωγοί που περνούν από τη Σαουδική Αραβία.
Οι θαλάσσιες διαδρομές, κατά την περιγραφή του υπουργού, υπόκεινται σε σοβαρούς περιορισμούς, ενώ κίνδυνοι υπάρχουν και για τις χερσαίες εγκαταστάσεις. «Το αποτέλεσμα είναι πολύ σημαντική μείωση των ροών του πετρελαίου, που οδηγεί και σε μια παγκόσμια αύξηση των τιμών», ανέφερε.
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης στάθηκε ιδιαίτερα στη συνάντηση που πραγματοποίησε στη Νέα Υόρκη με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, τον οποίο χαρακτήρισε «πάρα πολύ σκληρό διαπραγματευτή». Κατά την εκτίμησή του, η ιρανική ηγεσία γνωρίζει πως ο έλεγχος του Ορμούζ αποτελεί ένα από τα ισχυρότερα διαπραγματευτικά της όπλα.
«Το Ιράν αυτή τη στιγμή έχει κατανοήσει ότι το πραγματικά μεγάλο, το ισχυρό, το πυρηνικό, αν θέλετε, όπλο του είναι ο έλεγχος του Στενού του Ορμούζ, από όπου περνάει η μεγαλύτερη ποσότητα πετρελαίου στην υφήλιο», ανέφερε.
«Δεν βλέπω άμεσα ομαλοποίηση»
Σε ό,τι αφορά την προοπτική άμεσης αποκλιμάκωσης, ο υπουργός Εξωτερικών απέφυγε τις αισιόδοξες εκτιμήσεις. Περιέγραψε μια δύσκολη διαπραγματευτική διαδικασία, στην οποία το Ιράν έχει καταθέσει σειρά απαιτήσεων.
«Δεν βλέπω άμεσα ομαλοποίηση», δήλωσε, εξηγώντας ότι η ιρανική πλευρά έχει θέσει συγκεκριμένους όρους. Στους όρους αυτούς περιλαμβάνονται η αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων που έχουν κατασχεθεί σε διάφορες χώρες, η πλήρης διακοπή των εχθροπραξιών σε ολόκληρη την ευρύτερη Μέση Ανατολή, αλλά και η επιβολή τελών ή άλλης επιβάρυνσης για τη διέλευση από τον Περσικό Κόλπο.
Όπως ανέφερε ο Γιώργος Γεραπετρίτης, ζητούμενο είναι όχι μόνο να προχωρήσει μια ουσιαστική διαπραγμάτευση, αλλά να διαμορφωθεί και μια συμφωνία την οποία όλες οι πλευρές θα θεωρούν λειτουργική, χωρίς να την εκλαμβάνουν ως ταπεινωτική ήττα. «Έχουμε ένα πάρα πολύ σκληρό παιχνίδι, το οποίο, εκτός από την ουσιαστική διαπραγμάτευση, περιλαμβάνει και την ανάγκη μιας ευπρεπούς εξόδου για όλες τις πλευρές και εκεί βρίσκεται το δύσκολο της ιστορίας», σημείωσε.
Ιδιαίτερη βαρύτητα απέδωσε ο υπουργός Εξωτερικών στη συμβολή της Ελλάδας, η οποία συνδέεται με το μέγεθος του ελληνικού εμπορικού στόλου. «Η Ελλάδα είναι το μεγαλύτερο ναυτικό έθνος, έχουμε το μεγαλύτερο εμπορικό στόλο. Η ελληνική πλευρά είναι πάρα πολύ καθοριστική για την ενεργειακή ασφάλεια», ανέφερε.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι η Ελλάδα αντιπροσωπεύει πάνω από το 60% του ευρωπαϊκού και περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορικού στόλου. «Χωρίς ελληνική ναυσιπλοΐα δεν μπορεί να υπάρξει επάρκεια και ασφάλεια σε ό,τι αφορά την ενέργεια», υπογράμμισε.
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης ανέφερε πως η ελληνική πολιτική στηρίζεται στην ελευθερία και την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, ενώ απορρίπτει κάθε ενέργεια που προκαλεί περιορισμούς στην ενεργειακή μεταφορά.
Σύμφωνα με τον υπουργό, η Ελλάδα έχει ήδη ενεργό και ηγετικό ρόλο στη συνολική επιχείρηση προστασίας των πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα, μέσω της ευρωπαϊκής επιχείρησης «Ασπίδες». Παράλληλα, συμβάλλει στην προστασία κρίσιμων υποδομών στη Σαουδική Αραβία.
«Στην Ερυθρά Θάλασσα υπάρχει ελληνική φρεγάτα»
Διαφορετικά είναι τα δεδομένα στην Ερυθρά Θάλασσα, καθώς, όπως εξήγησε ο υπουργός, η Ελλάδα συμμετέχει ήδη στην ευρωπαϊκή προσπάθεια για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.
«Στην Ερυθρά Θάλασσα αυτή τη στιγμή υπάρχουν απειλές πολέμου εκ μέρους των Χούθι. Υπάρχουν μεμονωμένα χτυπήματα. Δεν υπάρχει διευρυμένη σύρραξη. Αυτό θα είναι κάτι το οποίο θα πρέπει να προστατευθεί», ανέφερε.
«Υπάρχει ελληνική φρεγάτα η οποία κινείται πέριξ για να διασφαλίσει τα πλοία, ιδίως τα ελληνικά πλοία, τα οποία κινούνται», τόνισε.
Αναφερόμενος, αντίθετα, στον Περσικό Κόλπο, ο Γιώργος Γεραπετρίτης επισήμανε: «Στον Περσικό Κόλπο με τις συνθήκες που υφίστανται αυτή τη στιγμή και στο Στενό του Ορμούζ με αποκλεισμό και ουσιαστικά ναρκοθετημένη την περιοχή, δεν είναι δυνατή οποιαδήποτε αποστολή».
«Η Ελλάδα ηγείται στην προσπάθεια για την ελευθερία της ναυσιπλοΐας. Ήδη αποτελεί τη νούμερο ένα προτεραιότητα της προεδρίας μας στο Συμβούλιο Ασφαλείας που ξεκινάει την επόμενη Πέμπτη, την 1η Οκτωβρίου, και καθ’ όλη τη διάρκεια του Οκτωβρίου».
Παράλληλα, προανήγγειλε ότι θα αναληφθεί σειρά δράσεων με στόχο την προώθηση αυτής της κατεύθυνσης.
«Η Ελλάδα δεν έχει ενεργειακή υπερεξάρτηση από κανέναν»
Για την ενεργειακή ασφάλεια και τον Κάθετο Διάδρομο, ο Γιώργος Γεραπετρίτης υποστήριξε ότι η χώρα οφείλει να μην εξαρτάται υπέρμετρα από έναν μοναδικό ενεργειακό συνεργάτη.
«Θα πρέπει όμως να καταλάβουμε ότι εάν έχεις υπεραξάρτηση από μια χώρα, το βέβαιον είναι ότι κάποια στιγμή στην ιστορική σου πορεία θα έχεις εκβιασμό από τη χώρα αυτή και ο εκβιασμός αυτός θα οδηγήσει σε ματαίωση των εθνικών στόχων», είπε.
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης υπογράμμισε ακόμη ότι η Ελλάδα έχει μειώσει σε μεγάλο βαθμό την ενεργειακή εξάρτησή της, ενώ οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας έχουν καταστεί καθοριστικός παράγοντας. Ταυτόχρονα, ανέδειξε την ανάγκη για περισσότερες πηγές και προμηθευτές ενέργειας.
«Η στάση αρχής την οποία τηρεί η Ελλάδα θα πρέπει να συνεχιστεί διότι αυτή τη στιγμή δημιουργούνται προηγούμενα για το μέλλον. Δεν μπορούμε να στεκόμαστε με τον επιτιθέμενο υπό οποιαδήποτε εκδοχή και γι’ αυτόν τον λόγο έχει αξία η ενεργειακή αυτάρκεια», ανέφερε.
Κλείνοντας, σημείωσε ότι επιδίωξη είναι να μην επαναληφθεί ενεργειακή υπερεξάρτηση από οποιοδήποτε κράτος, καθώς η Ελλάδα θα βασίζεται σε διαφορετικές πηγές και υποδομές.
