Με τα μέτρα που ανακοίνωσε χθες ο ίδιος ο πρωθυπουργός, η κυβέρνηση επιχειρεί να περιορίσει το διαρκώς διογκούμενο κόστος ζωής, το οποίο πιέζει πολλές κοινωνικές ομάδες. Την ίδια ώρα, παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο περαιτέρω ενίσχυσης των παρεμβάσεων, εφόσον η ΕΕ προσφέρει μεγαλύτερα περιθώρια ευελιξίας.
Η απάντηση της κυβέρνησης στις πιέσεις από την ενέργεια και τον πληθωρισμό αναπτύσσεται σε τρεις κατευθύνσεις. Περιλαμβάνει την ενίσχυση νοικοκυριών και επιχειρήσεων, την επανεκτίμηση των μέτρων ανά δεκαπενθήμερο και την προσπάθεια εξασφάλισης περισσότερου δημοσιονομικού χώρου σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Τη δέσμευση ότι η κυβέρνηση θα εξακολουθήσει να στηρίζει την κοινωνία, χωρίς να θέσει σε κίνδυνο την οικονομική αντοχή της χώρας, επανέλαβε ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Όπως υπογράμμισε, «δεν χρειάζεται άλλη μία εθνική κρίση μέσα σε μία παγκόσμια κρίση».
Η Αθήνα διεκδικεί ευρωπαϊκή «ρήτρα διαφυγής»
Η ευρωπαϊκή διάσταση της κρίσης βρίσκεται στον πυρήνα της κυβερνητικής στρατηγικής.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης γνωστοποίησε πως έστειλε επιστολή στην πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, με αίτημα να δοθεί στα κράτη-μέλη πρόσθετη ευελιξία, ώστε να χρηματοδοτήσουν νέα μέτρα για την αντιμετώπιση της ενεργειακής επιβάρυνσης.
Η ελληνική πρόταση προβλέπει την εξαίρεση, μέχρι ένα συγκεκριμένο όριο, των έκτακτων ενεργειακών δαπανών. Ταυτόχρονα, εξετάζεται η αξιοποίηση των επιπλέον εσόδων από τον ΦΠΑ, τα οποία προκύπτουν λόγω των ανατιμήσεων, για τη χρηματοδότηση νέων μέτρων στήριξης.
Οι τέσσερις εσωτερικές κυβερνητικές παρεμβάσεις
Την ευρωπαϊκή πρωτοβουλία συμπληρώνουν τέσσερα μέτρα στο εσωτερικό, τα οποία σχετίζονται άμεσα με την επιβάρυνση του κόστους ζωής.
Από τις 72 στις 120 δόσεις για τις οφειλές
Η ρύθμιση των 72 δόσεων επεκτείνεται σε 120, με ελάχιστη μηνιαία καταβολή 30 ευρώ. Σε αυτή μπορούν να ενταχθούν ληξιπρόθεσμα χρέη προς την εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία, τα οποία έχουν δημιουργηθεί έως και τις 31 Δεκεμβρίου 2024. Όσοι βρίσκονται ήδη στη ρύθμιση των 72 δόσεων θα έχουν επίσης τη δυνατότητα, υποβάλλοντας αίτηση, να μεταφερθούν στο νέο καθεστώς.
Ο Παύλος Μαρινάκης ξεκαθάρισε πως το επιτόκιο δεν μεταβάλλεται και παραμένει στο 5,84%, όπως ισχύει και στην πάγια ρύθμιση των 24 δόσεων. Η παρέμβαση αποσκοπεί στη μείωση της μηνιαίας δόσης μέσω της επιμήκυνσης, χωρίς αλλαγή στο επιτόκιο που εφαρμόζεται.
Αυστηρότεροι κανόνες για τις εταιρείες servicers
Νέους περιορισμούς αποκτά το πλαίσιο λειτουργίας των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων. Μεταξύ άλλων, η προκαταβολή που μπορούν να ζητούν δεν θα ξεπερνά το 15%, ενώ αν ο οφειλέτης δεν ενημερωθεί πλήρως για την οφειλή του μέσα σε 45 ημέρες, θα εφαρμόζεται «πάγωμα» τόκων. Ο πρωθυπουργός παρουσίασε τις αλλαγές ως μέρος της ευρύτερης πολιτικής για το ιδιωτικό χρέος και τον εξωδικαστικό μηχανισμό.
Όπως αναφέρει η κυβέρνηση, το ελάχιστο όριο για την προσφυγή στον εξωδικαστικό μηχανισμό έχει ήδη περιοριστεί στα 5.000 ευρώ, ενώ η ρύθμιση των χρεών μπορεί να προβλέπει έως και 240 δόσεις.
Επιδότηση 15 λεπτών το λίτρο στο πετρέλαιο κίνησης
Η κρατική ενίσχυση για το diesel κίνησης διαμορφώνεται στα 15 λεπτά ανά λίτρο, από 10 λεπτά, κατά το πρώτο δεκαπενθήμερο του Οκτωβρίου. Σε συνδυασμό με την έκπτωση των διυλιστηρίων, η συνολική μείωση στην τιμή αναμένεται να φτάσει τα 20 λεπτά το λίτρο. Για το συγκεκριμένο διάστημα, η δημοσιονομική δαπάνη της επιδότησης υπολογίζεται σε 20 εκατ. ευρώ.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος ανέφερε ότι η έκπτωση από τα διυλιστήρια εκτιμάται πως θα συνεχιστεί, διατηρώντας το συνολικό όφελος στην αντλία στα 20 λεπτά ανά λίτρο.
Το μέτρο αφορά ιδιαίτερα την εφοδιαστική αλυσίδα, καθώς η τιμή του diesel μετακυλίεται άμεσα στις μεταφορές και στη συνέχεια επηρεάζει το κόστος των προϊόντων.
Πετρέλαιο θέρμανσης: επιδίωξη τιμής κάτω από 1,75 ευρώ
Σε ό,τι αφορά το πετρέλαιο θέρμανσης, δεν έχει ακόμη καθοριστεί από την κυβέρνηση το τελικό ύψος της επιδότησης. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε ως επιδίωξη η αρχική τιμή διάθεσης να διαμορφωθεί κάτω από 1,75 ευρώ το λίτρο. Οι οριστικές ανακοινώσεις αναμένονται μέχρι τις 14 Οκτωβρίου, πριν από την επίσημη έναρξη της διάθεσης στις 15 Οκτωβρίου.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος διευκρίνισε ότι το ποσό των 1,75 ευρώ είναι ενδεικτικός στόχος και όχι τελική μέση τιμή που έχει ανακοινωθεί. Η τιμή θα διαφέρει ανά περιοχή και θα επηρεαστεί τόσο από τις διεθνείς τιμές όσο και από την τελική κρατική ενίσχυση. Η παρέμβαση, πάντως, δεν αφορά μόνο το πετρέλαιο, αλλά και άλλες πηγές ενέργειας, μεταξύ των οποίων ο ηλεκτρισμός, το φυσικό αέριο και τα καυσόξυλα.
Η επανεξέταση ανά δεκαπενθήμερο ως κυβερνητική επιλογή
Η έντονη αστάθεια στις διεθνείς τιμές εξηγεί γιατί η κυβέρνηση αποφεύγει να ανακοινώσει από τώρα ένα ενιαίο πακέτο μέτρων που θα καλύπτει ολόκληρη τη χειμερινή περίοδο.
Τα μέτρα θα τίθενται εκ νέου υπό εξέταση κάθε δεκαπέντε ημέρες, ανάλογα με την εξέλιξη των διεθνών τιμών και τα περιθώρια που επιτρέπουν οι δημοσιονομικές δυνατότητες.
Η δεύτερη άμυνα: εισοδήματα και έλεγχοι της αγοράς
Για την κυβέρνηση, η απάντηση στον επίμονο πληθωρισμό δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στις επιδοτήσεις. Περιλαμβάνει επίσης την ενίσχυση των εισοδημάτων, τους ελέγχους στην αγορά και παρεμβάσεις με στόχο τη συγκράτηση των τιμών. Η πρωτοβουλία μείωσης τιμών θα συνεχιστεί μέχρι το τέλος Δεκεμβρίου, ενώ στην επόμενη φάση της έχουν ενταχθεί ακόμη 387 κωδικοί.
Στο πεδίο των προστίμων, οι έλεγχοι στην αγορά στη διάρκεια της κρίσης έχουν οδηγήσει στην επιβολή ποσών που ξεπερνούν τα 60 εκατ. ευρώ.
Η επόμενη μέρα της ενεργειακής αναταραχής
Καθοριστικός παράγοντας παραμένουν η ένταση και η χρονική διάρκεια της ενεργειακής αναταραχής. Για τον λόγο αυτό, το κυβερνητικό σχέδιο δεν προβάλλεται ως ένα οριστικά κλειστό πακέτο, αλλά ως διαδικασία που επανεκτιμάται διαρκώς.
Πρώτο χρονικό ορόσημο τίθεται πλέον η 15η Οκτωβρίου: τότε αρχίζει η διάθεση του πετρελαίου θέρμανσης και θα έχει ήδη ανακοινωθεί η νέα παρέμβαση. Την ίδια ώρα, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το αίτημα της Ελλάδας για ευρύτερη δημοσιονομική ευελιξία θα είναι το επόμενο πεδίο πολιτικής διαπραγμάτευσης.
Τα μηνύματα Μητσοτάκη σε υπουργούς και γαλάζια στελέχη
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, τόσο δημόσια μπροστά στις κάμερες όσο και σε κατ’ ιδίαν συζητήσεις, ζήτησε από υπουργούς και βουλευτές ενιαίο και μετρημένο δημόσιο λόγο. Απευθυνόμενος ειδικότερα στους υπουργούς, τους κάλεσε να μην προβάλλουν αποκλειστικά τα ζητήματα του δικού τους χαρτοφυλακίου. Παράλληλα, επιδιώκοντας να κλείσει η συζήτηση που προκάλεσαν κορυφαία γαλάζια στελέχη, υπογράμμισε ότι η αξιολόγηση της ατομικής συμπεριφοράς υπουργών και βουλευτών είναι αποκλειστικά δική του αρμοδιότητα.
