Η Αθήνα και η Ρώμη φαίνεται να περνούν σε μια νέα φάση στενής αμυντικής συνεργασίας, με αιχμή τα F-35, τη στρατιωτική αξιοποίηση του Διαστήματος και την τεχνητή νοημοσύνη. Η Ιταλία αναμένεται να προσφέρει πολύτιμη τεχνογνωσία για την προετοιμασία της ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας και την αναβάθμιση της βάσης της Ανδραβίδας, ενώ η σύμπραξη αυτή ενισχύει τη γεωπολιτική θέση της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο και στέλνει σαφές μήνυμα σε μια περίοδο έντονου ανταγωνισμού στην περιοχή.
Πιο αναλυτικά
Ένα νέο κεφάλαιο στις αμυντικές σχέσεις Ελλάδας και Ιταλίας φαίνεται πως ανοίγει μετά την επίσκεψη του Αρχηγού της Πολεμικής Αεροπορίας της Ιταλίας, αντιπτεράρχου Antonio Conserva, στην Αθήνα και τη συνάντησή του με τον Αρχηγό ΓΕΑ, αντιπτέραρχο Δημοσθένη Γεωργακόπουλο, στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας. Η επαφή των δύο ανώτατων αξιωματικών επιβεβαίωσε ότι Αθήνα και Ρώμη κινούνται πλέον σε τροχιά βαθύτερης στρατηγικής σύγκλισης, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ανατολική Μεσόγειος παραμένει πεδίο έντονου ανταγωνισμού, ανακατατάξεων και νέων ισορροπιών.
Στο επίκεντρο της ελληνοϊταλικής προσέγγισης βρίσκονται, σύμφωνα με πληροφορίες, τρεις κρίσιμοι τομείς: τα υπερσύγχρονα αμερικανικά μαχητικά πέμπτης γενιάς F-35 που θα αποκτήσουμε τα προσεχή χρόνια, η στρατιωτική αξιοποίηση του Διαστήματος και η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στις αεροπορικές επιχειρήσεις. Πρόκειται για πεδία που, όπως αντιλαμβάνεται κανείς, δεν αφορούν μόνο το σήμερα, αλλά κυρίως το πώς θα διεξάγονται οι επιχειρήσεις τα επόμενα χρόνια. Παράλληλα, η διμερής συμφωνία στέλνει και ένα σαφές μήνυμα σε περιφερειακό επίπεδο. Η Ελλάδα ενισχύει τη θέση της ως αξιόπιστος δυτικός εταίρος της Ιταλίας, την ώρα που η Τουρκία επιδιώκει να διατηρήσει και να διευρύνει τη δική της αμυντική και βιομηχανική σχέση με τη Ρώμη.
Η ελληνική Πολεμική Αεροπορία μπαίνει στην εποχή των F-35 έχοντας ως βάση την Ανδραβίδα
Ο πρώτος άξονας της συνεργασίας αφορά την προετοιμασία της ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας για την ένταξη των F-35 στο οπλοστάσιό της. Η μετάβαση σε μαχητικά πέμπτης γενιάς απαιτεί διαφορετική φιλοσοφία υποστήριξης, ειδικές υποδομές οι οποίες θα δημιουργηθούν στην Ανδραβίδα, νέα πρότυπα ασφαλείας και υψηλό επίπεδο τεχνικής τεχνογνωσίας. Σε αυτό το σημείο, η Ιταλία αποκτά ιδιαίτερο ρόλο. Η Πολεμική Αεροπορία των δυτικών γειτόνων μας διαθέτει εμπειρία από τη χρήση και την υποστήριξη των F-35, γεγονός που μπορεί να αποδειχθεί πολύτιμο για την Ελλάδα. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που συζητήθηκε, οι δύο πλευρές προχωρούν στη δημιουργία πλαισίου συνεργασίας για την τεχνική υποστήριξη και την προμήθεια ανταλλακτικών των νέων μαχητικών, μια κίνηση που έχει άκρως πρακτική σημασία. Κι αυτό γιατί μπορεί να μειώσει το κόστος υποστήριξης, να επιταχύνει τη διαθεσιμότητα κρίσιμων υλικών και να εξασφαλίσει ότι τα αεροσκάφη θα παραμένουν επιχειρησιακά σε υψηλά ποσοστά. Όπως σημειώνουν με νόημα οι γνωρίζοντες στο ΓΕΑ, για μια Πολεμική Αεροπορία που στηρίζεται στην άμεση αντίδραση και στην αποτρεπτική ισχύ, η διαθεσιμότητα των μαχητικών είναι εξίσου σημαντική με την ίδια την απόκτησή τους.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει και η αναβάθμιση της 117 Πτέρυγας Μάχης στην Ανδραβίδα, η οποία προορίζεται να φιλοξενήσει τις νέες δυνατότητες της Πολεμικής Αεροπορίας. Η ιταλική εμπειρία μπορεί να συμβάλει στον σχεδιασμό εγκαταστάσεων που ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις ενός αεροσκάφους όπως το F-35: ειδικά υπόστεγα, προηγμένα συστήματα ασφαλείας, χώροι συντήρησης υψηλών προδιαγραφών και υποδομές προστασίας ευαίσθητων τεχνολογιών.
Τα F-35 διαθέτουν τεχνολογία stealth, η οποία βασίζεται σε ειδικές επιστρώσεις που τα καθιστούν δύσκολα ανιχνεύσιμα από τα ραντάρ. Αυτές οι επιστρώσεις είναι ιδιαίτερα ευαίσθητες και απαιτούν συγκεκριμένες περιβαλλοντικές συνθήκες για να διατηρούνται. Για τον λόγο αυτό, οι βάσεις που τα υποδέχονται πρέπει να διαθέτουν ειδικά υπόστεγα, με ελεγχόμενη θερμοκρασία και υγρασία, καθώς και εξοπλισμό που επιτρέπει τη σωστή συντήρηση των υλικών αυτών. Γι’ αυτό και αλλάζει πλήρως η αεροπορική βάση της Ανδραβίδας.
Παράλληλα, θα ανακατασκευαστούν πλήρως οι διάδρομοι προσγείωσης και απογείωσης και θα γίνουν μεγαλύτεροι σε μήκος (τουλάχιστον 2.400 – 2.500 μέτρων) και ακόμη πιο υψηλής αντοχής. Οι νέοι τροχοδρόμοι θα αντέχουν τις αυξημένες καταπονήσεις και τις ιδιαίτερες απαιτήσεις των νέων μαχητικών. Επίσης, θα απαιτηθεί ένα πλήρες και εξειδικευμένο σύστημα τεχνικής υποστήριξης. Η συντήρηση των F-35 δεν είναι απλή υπόθεση, αφού περιλαμβάνει προηγμένα ηλεκτρονικά συστήματα, αισθητήρες και κινητήρες υψηλής τεχνολογίας. Αυτό σημαίνει ότι μέσα στη βάση πρέπει να λειτουργούν εξειδικευμένα συνεργεία, αποθήκες ανταλλακτικών, χώροι ελέγχου και διαχείρισης εξοπλισμού, καθώς και μια οργανωμένη εφοδιαστική αλυσίδα που να μπορεί να υποστηρίζει συνεχώς τα αεροσκάφη.
Το Διάστημα μπαίνει στον ελληνοϊταλικό αμυντικό σχεδιασμό
Ο δεύτερος πυλώνας της συνεργασίας δείχνει το πόσο έχει αλλάξει ο χαρακτήρας της σύγχρονης άμυνας. Το Διάστημα δεν αποτελεί πλέον έναν απομακρυσμένο τεχνολογικό τομέα, αλλά κρίσιμο πεδίο για την ασφάλεια, την επιτήρηση και την έγκαιρη προειδοποίηση. Ελλάδα και Ιταλία αναγνωρίζουν ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις του μέλλοντος θα εξαρτώνται όλο και περισσότερο από δορυφορικά δεδομένα, συστήματα παρακολούθησης και δυνατότητες διαστημικής επίγνωσης. Η ανταλλαγή πληροφοριών, η αξιοποίηση κοινών υποδομών και ο συντονισμός των δύο αεροποριών μπορούν να προσφέρουν σημαντικό πλεονέκτημα στην παρακολούθηση κινήσεων, απειλών και κρίσιμων εξελίξεων.
Για την ελληνική πλευρά, η πρόσβαση σε τέτοιες δυνατότητες ενισχύει το συνολικό πλέγμα εθνικής ασφάλειας. Η εικόνα από το Διάστημα μπορεί να υποστηρίξει αποφάσεις σε πραγματικό χρόνο, να βελτιώσει την επιτήρηση ευαίσθητων περιοχών και να προσθέσει ένα ακόμη επίπεδο αποτροπής.
Η τεχνητή νοημοσύνη στο νέο πεδίο μάχης
Ο τρίτος τομέας αφορά την τεχνητή νοημοσύνη, η οποία εξελίσσεται σε κρίσιμο εργαλείο για τις ένοπλες δυνάμεις διεθνώς. Η AI μπορεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο αναλύονται τα δεδομένα, λαμβάνονται αποφάσεις και οργανώνεται η συντήρηση σύνθετων οπλικών συστημάτων. Στις αεροπορικές επιχειρήσεις, ο χρόνος είναι καθοριστικός. Η δυνατότητα γρήγορης επεξεργασίας μεγάλου όγκου πληροφοριών μπορεί να κάνει τη διαφορά ανάμεσα στην έγκαιρη αντίδραση και στην απώλεια τακτικού πλεονεκτήματος. Οι αλγόριθμοι μπορούν να βοηθήσουν στην ανάλυση απειλών, στην πρόβλεψη τεχνικών βλαβών, στην καλύτερη διαχείριση αποστολών και στη βελτίωση της επιχειρησιακής εικόνας.
Πέρα όμως από το επιχειρησιακό σκέλος, η νέα ελληνοϊταλική σύγκλιση έχει και έντονη γεωπολιτική διάσταση. Η Ιταλία και η Τουρκία έχουν αναπτύξει τα τελευταία χρόνια σημαντικές σχέσεις στον στρατιωτικό και βιομηχανικό τομέα, με την Άγκυρα να αναζητά τεχνογνωσία και συνεργασίες για δικά της εξοπλιστικά προγράμματα. Η Αθήνα, όμως, επιχειρεί πλέον να τοποθετηθεί πιο δυναμικά στην αμυντική ατζέντα της Ρώμης. Το γεγονός ότι η συνεργασία με την Ιταλία συνδέεται με το πρόγραμμα των F-35 έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Άγκυρα παραμένει εκτός του συγκεκριμένου προγράμματος. Έτσι, η Αθήνα αποκτά ένα πεδίο τεχνολογικής και επιχειρησιακής σύμπλευσης με τη Ρώμη στο οποίο οι εξ ανατολών γείτονές μας δεν έχουν αντίστοιχη πρόσβαση. Η Τουρκία εξακολουθεί να είναι ένας μεγάλος περιφερειακός παίκτης, όπως έδειξε και η χθεσινή συνάντηση του Ταγίπ Ερντογάν με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, όμως η Ελλάδα δείχνει ότι μπορεί να χτίζει συμμαχίες υψηλής τεχνολογικής αξίας και να διευρύνει συνεχώς το στρατηγικό της αποτύπωμα.
