Ανατολική Μεσόγειος: Διπλωματικός συντονισμός με την 4η Σύνοδο της Λευκωσίας και το αιγυπτιακό «μπλόκο» στο τουρκολιβυκό μνημόνιο
Στη συνάντηση Μητσοτάκη–Χριστοδουλίδη μετέχουν δεκατρείς υπουργοί και υφυπουργοί, ενώ το Κάιρο χαρακτήρισε σε διακοίνωση στον ΟΗΕ άκυρο το μνημόνιο του 2019

ΣΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ
Σε μια συγκυρία έντονης γεωπολιτικής κινητικότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επισκέπτεται σήμερα τη Λευκωσία, την ώρα που η Αίγυπτος προχωρά σε νέα, ηχηρή διπλωματική παρέμβαση στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών. Οι παράλληλες αυτές κινήσεις δείχνουν τη στενή συνεργασία Αθήνας, Λευκωσίας και Καΐρου απέναντι στις μονομερείς αξιώσεις στην περιοχή, με κοινό σημείο αναφοράς την τήρηση του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας.
Η 4η Διακυβερνητική Σύνοδος μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου
Με πολυμελή κυβερνητική αποστολή, στην οποία συμμετέχουν δεκατρείς υπουργοί και υφυπουργοί, ο πρωθυπουργός βρίσκεται στη Λευκωσία για την 4η Διακυβερνητική Σύνοδο Ελλάδας – Κύπρου. Το πρόγραμμα αρχίζει στις 11:00 το πρωί με κατ’ ιδίαν συνομιλίες του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη. Έπειτα θα πραγματοποιηθεί η συνεδρίαση της Ολομέλειας και θα ακολουθήσουν κοινές δηλώσεις προς τον Τύπο.
Η Σύνοδος θεσμοθετήθηκε το 2023 και, τρία χρόνια αργότερα, επιβεβαιώνει τη θέση της ως βασικό εργαλείο πολιτικού συντονισμού. Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκονται:
Ο ενεργειακός σχεδιασμός: Προτεραιότητα αποτελεί η ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας της περιοχής, μέσα από την προώθηση έργων στρατηγικής σημασίας, μεταξύ των οποίων η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, καθώς και οι έρευνες στην κυπριακή Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη.
Η περιφερειακή σταθερότητα: Οι δύο ηγέτες αναμένεται να εξετάσουν τις νεότερες εξελίξεις στο Κυπριακό, την πορεία των ευρωτουρκικών σχέσεων και τις ευρύτερες γεωπολιτικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ανατολική Μεσόγειος.
Η διμερής συνεργασία: Η συμμετοχή πολυάριθμων υπουργών και υφυπουργών καταδεικνύει την πρόθεση να ενισχυθούν οι συνέργειες σε πεδία όπως οι μεταφορές, η ψηφιακή διακυβέρνηση και η τεχνητή νοημοσύνη.
Ώρες πριν από τη συνάντηση κορυφής στη Λευκωσία, η επίσημη αντίδραση του Καΐρου έδωσε νέα ώθηση στις διπλωματικές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο. Σε ρηματική διακοίνωση που απηύθυνε στον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ, η αιγυπτιακή κυβέρνηση επανέλαβε την κατηγορηματική απόρριψη του τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019, το οποίο χαρακτήρισε «απολύτως άκυρο και χωρίς καμία έννομη συνέπεια».
Ως επίσημο έγγραφο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ δημοσιοποιήθηκε η αιγυπτιακή διακοίνωση, με αριθμό Α/81/479. Με αυτήν, το Κάιρο απαντά ξεκάθαρα στην πρόσφατη επικύρωση της συμφωνίας από το λιβυκό Κοινοβούλιο, καθώς και στις συμφωνίες ενεργειακής συνεργασίας που ακολούθησαν μεταξύ Άγκυρας και Τρίπολης. Η Αίγυπτος αμφισβητεί επίσης τις εξωτερικές γραμμές οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών που ανακοίνωσε μονομερώς η Λιβύη, υποστηρίζοντας ότι αυτές επικαλύπτουν τα δυτικά και ανατολικά θαλάσσια όρια της Αιγύπτου και αγνοούν τα κυριαρχικά δικαιώματά της στην ΑΟΖ και την υφαλοκρηπίδα.
Η Ελλάδα, η Κύπρος και η Αίγυπτος υπερασπίζονται τη νομιμότητα
Έμπειροι διπλωμάτες επισημαίνουν ότι η διεξαγωγή της 4ης Διακυβερνητικής Συνόδου στη Λευκωσία, σε συνδυασμό με την προσφυγή της Αιγύπτου στον ΟΗΕ, εκπέμπει σαφές μήνυμα προς την Άγκυρα και την Τρίπολη. Ελλάδα, Κύπρος και Αίγυπτος έχουν ήδη διαμορφώσει ένα ισχυρό τριμερές πλαίσιο συνεργασίας και ξεκαθαρίζουν ότι οι τετελεσμένες ενέργειες και τα νομικά ανυπόστατα μνημόνια δεν δημιουργούν έννομα αποτελέσματα.
Το Κάιρο δηλώνει πρόθυμο να συνομιλήσει με τα γειτονικά κράτη, με αποκλειστική βάση τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας. Την ίδια στιγμή, Αθήνα και Λευκωσία προχωρούν στην υλοποίηση του ενεργειακού και πολιτικού τους σχεδιασμού.
Η παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη στην Κύπρο σήμερα, που συμπίπτει χρονικά με τη διπλωματική πρωτοβουλία του Καΐρου, δείχνει ότι ο άξονας σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο παραμένει δραστήριος και συντονισμένος, με αποφασιστικότητα στην προάσπιση της διεθνούς νομιμότητας.





