Το υπουργείο Εσωτερικών ετοιμάζει νέα ρύθμιση για να βάλει τέλος στο αλαλούμ που προκάλεσε η εγκύκλιος σχετικά με τους άμισθους αντιδημάρχους που εργάζονται στο Δημόσιο, καθώς η αρχική ερμηνεία τους υποχρέωνε να επιλέξουν ανάμεσα στην αυτοδιοικητική τους θέση και την υπηρεσία τους. Η νέα παρέμβαση θα επιτρέψει στους αιρετούς δημόσιους υπαλλήλους να παραμείνουν στα καθήκοντά τους μέχρι το τέλος της τρέχουσας θητείας, πιθανότατα με αναδρομική ισχύ, ενώ για τους αντιδημάρχους του ιδιωτικού τομέα προβλέπονται νέες επιλογές μεταξύ συνέχισης της εργασίας τους με ειδική άδεια ή άδειας άνευ αποδοχών με αντιμισθία από τον δήμο.
Πιο αναλυτικά
Προσωρινή λύση στο σοβαρό πρόβλημα που δημιουργήθηκε στους Δήμους και τις Περιφέρειες αναφορικά με τους άμισθους αντιδημάρχους που εργάζονται στο Δημόσιο ετοιμάζεται να δώσει το υπουργείο Εσωτερικών. Σύμφωνα με πληροφορίες, μέσα στις επόμενες ημέρες αναμένεται να ανακοινωθεί νέα ρύθμιση, η οποία θα επιτρέπει στους δημόσιους υπαλλήλους που έχουν οριστεί άμισθοι αντιδήμαρχοι να συνεχίσουν να ασκούν κανονικά τα καθήκοντά τους.
Η παρέμβαση έρχεται έπειτα από την έντονη αναστάτωση που προκάλεσε η εγκύκλιος του υπουργείου Εσωτερικών για την εφαρμογή του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Με βάση την εγκύκλιο, η θέση του αντιδημάρχου θεωρήθηκε ότι οδηγεί υποχρεωτικά σε αναστολή των καθηκόντων που έχει ο αιρετός στην κύρια εργασία του. Αυτό σήμαινε ότι ακόμη και ένας άμισθος αντιδήμαρχος, ο οποίος δεν λαμβάνει αντιμισθία από τον δήμο, δεν μπορούσε να συνεχίσει ταυτόχρονα να εργάζεται κανονικά στη δημόσια υπηρεσία όπου ανήκει. Η αλλαγή αυτή αιφνιδίασε τόσο τους αιρετούς όσο και τις υπηρεσίες των δήμων και των Περιφερειών, καθώς μέχρι σήμερα ίσχυε διαφορετική αντιμετώπιση για όσους αναλάμβαναν θέση άμισθου αντιδημάρχου.
Ποιους αφορούσε η απαγόρευση
Να σημειωθεί ότι η συγκεκριμένη διάταξη δεν αφορούσε μόνο τους μόνιμους δημόσιους υπαλλήλους. Στο ίδιο καθεστώς εντάσσονταν εργαζόμενοι με σχέση ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου, δικηγόροι που εργάζονται με έμμισθη εντολή στο Δημόσιο ή σε φορείς του ευρύτερου δημόσιου τομέα, γιατροί του Εθνικού Συστήματος Υγείας, μέλη ΔΕΠ στα πανεπιστήμια, στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων, αστυνομικοί, πυροσβέστες, καθώς και προσωπικό του Λιμενικού Σώματος – Ελληνικής Ακτοφυλακής.
Με απλά λόγια, όποιος ανήκε σε κάποια από αυτές τις κατηγορίες και είχε παράλληλα οριστεί άμισθος αντιδήμαρχος, βρισκόταν μπροστά σε ένα δύσκολο δίλημμα. Είτε θα έπρεπε να απομακρυνθεί από την υπηρεσία του και να τεθεί σε αναστολή καθηκόντων, είτε θα έπρεπε να εγκαταλείψει τη θέση που είχε στον δήμο. Το ίδιο ζήτημα δημιουργήθηκε και για αιρετούς σε Περιφέρειες, όπου αρκετοί αντιπεριφερειάρχες προέρχονται επίσης από τον δημόσιο τομέα.
Αναστάτωση στις δημοτικές και περιφερειακές Αρχές
Η εφαρμογή της εγκυκλίου προκάλεσε, όπως αντιλαμβάνεται κανείς, μεγάλη αναστάτωση σε πολλές περιοχές της χώρας. Οι υπηρεσίες των δήμων και των Περιφερειών κλήθηκαν να προχωρήσουν σε αυτοδίκαιη αναστολή των υπηρεσιακών καθηκόντων των αιρετών δημόσιων υπαλλήλων και η σχετική προθεσμία έληγε τη Δευτέρα 7 Ιουλίου, γεγονός που αύξησε ακόμη περισσότερο την πίεση.
Σε αρκετούς δήμους υπήρχαν άμισθοι αντιδήμαρχοι που είχαν αναλάβει σημαντικούς τομείς, όπως η καθαριότητα, η πολιτική προστασία, τα τεχνικά έργα, η κοινωνική πολιτική ή η καθημερινή λειτουργία των υπηρεσιών. Η ξαφνική αποχώρησή τους θα μπορούσε βάσιμα να δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα στη λειτουργία των δημοτικών Αρχών, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία πολλοί δήμοι βρίσκονται αντιμέτωποι με αυξημένες ανάγκες. Αντίστοιχη ήταν η εικόνα και στις Περιφέρειες, όπου αντιπεριφερειάρχες με σημαντικά χαρτοφυλάκια κινδύνευαν να βρεθούν εκτός θέσης μέσα σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα.
Άμεσες αντικαταστάσεις και παραιτήσεις
Μπροστά στο ενδεχόμενο, λοιπόν, να δημιουργηθούν κενά στη διοίκηση, αρκετοί δήμοι και Περιφέρειες έσπευσαν να πάρουν μέτρα. Σε ορισμένες περιπτώσεις προχώρησαν γρήγορα σε αντικατάσταση αντιδημάρχων και αντιπεριφερειαρχών, ώστε να μην μείνουν ακάλυπτοι κρίσιμοι τομείς. Σε άλλες περιπτώσεις, οι ίδιοι οι αιρετοί δημόσιοι υπάλληλοι υπέβαλαν την παραίτησή τους από τις αυτοδιοικητικές θέσεις που κατείχαν, προκειμένου να διευκολυνθούν οι υπηρεσίες και να μην προκύψουν επιπλέον διοικητικά προβλήματα. Η κατάσταση έγινε ακόμη πιο περίπλοκη, επειδή δεν υπήρχε ο ίδιος τρόπος αντιμετώπισης σε όλες τις περιπτώσεις. Κάποιοι δήμοι περίμεναν διευκρινίσεις από το υπουργείο, άλλοι προχώρησαν άμεσα σε αλλαγές και άλλοι εξέταζαν τις νομικές δυνατότητες που είχαν.
Σκέψεις ακόμη και για δικαστικές ενέργειες
Η εγκύκλιος, όμως, προκάλεσε αντιδράσεις και σε νομικό επίπεδο. Δημοτικές και περιφερειακές Αρχές εξέταζαν ακόμη και το ενδεχόμενο να προσφύγουν στη Δικαιοσύνη, υποστηρίζοντας ότι η απαγόρευση δεν διατυπωνόταν με απόλυτα σαφή και ξεκάθαρο τρόπο. Το βασικό επιχείρημα ήταν ότι άλλο πράγμα είναι ένας έμμισθος αντιδήμαρχος, ο οποίος λαμβάνει αντιμισθία και ασκεί τα καθήκοντά του σε πλήρη βάση, και άλλο ένας άμισθος αντιδήμαρχος, ο οποίος δεν πληρώνεται για τη συγκεκριμένη θέση. Παράγοντες της Τοπικής Αυτοδιοίκησης υποστήριζαν ότι η ίδια αντιμετώπιση και για τις δύο περιπτώσεις δημιουργούσε προβλήματα και δεν λάμβανε υπόψη τις πραγματικές συνθήκες λειτουργίας των δήμων.
Για να σταματήσει η αναστάτωση, ο υπουργός Εσωτερικών, Θοδωρής Λιβάνιος, αναμένεται να προχωρήσει σε νέα ρύθμιση. Σύμφωνα με σημερινό δημοσίευμα της εφημερίδας «Τα Νέα», η ρύθμιση θα επαναφέρει, στην πράξη, το καθεστώς που ίσχυε πριν από την έκδοση της εγκυκλίου για τους άμισθους αντιδημάρχους που είναι δημόσιοι υπάλληλοι. Αυτό σημαίνει ότι οι συγκεκριμένοι αιρετοί θα μπορούν να παραμείνουν στις θέσεις τους και να συνεχίσουν να ασκούν τα καθήκοντά τους στους δήμους, χωρίς να είναι υποχρεωμένοι να τεθούν σε αναστολή από την κύρια εργασία τους. Η λύση θεωρείται προσωρινή, καθώς θα ισχύσει μόνο για τη σημερινή αυτοδιοικητική περίοδο.
Γιατί η απόφαση θα έχει αναδρομική ισχύ
Ένα από τα βασικά σημεία της νέας ρύθμισης είναι ότι αναμένεται να έχει αναδρομική ισχύ. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς σε ορισμένες περιπτώσεις οι διαδικασίες αναστολής ή αντικατάστασης είχαν ήδη ξεκινήσει ή ολοκληρωθεί. Με την αναδρομική εφαρμογή της απόφασης, το υπουργείο επιδιώκει να καλύψει και όσους αιρετούς έχουν ήδη επηρεαστεί από την εγκύκλιο. Έτσι, θα υπάρχει η δυνατότητα να αντιμετωπιστούν οι αυτοδίκαιες αναστολές καθηκόντων που έχουν ήδη εκδοθεί και να αποκατασταθούν οι αιρετοί στις θέσεις τους, όπου αυτό είναι διοικητικά εφικτό. Η αναδρομικότητα θεωρείται απαραίτητη, ώστε να μην υπάρχουν διαφορετικές ταχύτητες μεταξύ των δήμων που πρόλαβαν να εφαρμόσουν την εγκύκλιο και εκείνων που περίμεναν τη νέα παρέμβαση.
Η ρύθμιση θα ισχύσει μέχρι το τέλος της θητείας
Παρά το γεγονός ότι η νέα παρέμβαση θα δώσει λύση στο άμεσο πρόβλημα, δεν θα έχει μόνιμο χαρακτήρα. Η ρύθμιση θα καλύπτει τους σημερινούς αιρετούς μέχρι το τέλος της τρέχουσας αυτοδιοικητικής περιόδου. Αυτό σημαίνει ότι οι δημόσιοι υπάλληλοι που είναι σήμερα άμισθοι αντιδήμαρχοι θα μπορούν να παραμείνουν στις θέσεις τους μέχρι να ολοκληρωθεί η θητεία των σημερινών δημοτικών και περιφερειακών Αρχών. Ωστόσο, από την 1η Ιανουαρίου 2029, όταν θα αναλάβουν οι νέες αυτοδιοικητικές Αρχές, το καθεστώς θα αλλάξει. Από εκείνη την ημερομηνία και μετά, οι δημόσιοι υπάλληλοι δεν θα μπορούν να αναλαμβάνουν θέση άμισθου αντιδημάρχου. Με τον τρόπο αυτό, το υπουργείο επιλέγει να μην ανατρέψει τις σημερινές διοικήσεις στη μέση της θητείας τους, αλλά απλώς να εφαρμόσει πλήρως το νέο πλαίσιο από την επόμενη αυτοδιοικητική περίοδο.
Νέες επιλογές για τους αντιδημάρχους του ιδιωτικού τομέα
Να σημειωθεί πως η εγκύκλιος του υπουργείου Εσωτερικών δεν αφορά μόνο τους δημόσιους υπαλλήλους. Προβλέπει αλλαγές και για τους αντιδημάρχους που εργάζονται στον ιδιωτικό τομέα. Για πρώτη φορά, οι συγκεκριμένοι αιρετοί έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν ανάμεσα σε δύο διαφορετικά καθεστώτα. Η πρώτη επιλογή είναι να συνεχίσουν κανονικά την επαγγελματική τους δραστηριότητα και παράλληλα να ασκούν τα καθήκοντά τους ως αντιδήμαρχοι. Σε αυτή την περίπτωση θα μπορούν να λαμβάνουν ειδική άδεια διάρκειας έως 60 ημερών κάθε χρόνο, καθώς και τα προβλεπόμενα έξοδα παράστασης. Η δεύτερη επιλογή είναι να σταματήσουν προσωρινά την εργασία τους στον ιδιωτικό τομέα, να τεθούν σε υποχρεωτική άδεια άνευ αποδοχών και να λαμβάνουν αντιμισθία από τον δήμο για τα καθήκοντα του αντιδημάρχου. Αυτό ήταν ουσιαστικά και το καθεστώς που ίσχυε μέχρι σήμερα για τους περισσότερους έμμισθους αντιδημάρχους που προέρχονται από τον ιδιωτικό τομέα. Οι αντιδήμαρχοι που εργάζονται στον ιδιωτικό τομέα θα πρέπει να αποφασίσουν ποιο από τα δύο καθεστώτα επιλέγουν με τη σχετική προθεσμία να λήγει στις 17 Ιουλίου. Μέχρι τότε θα πρέπει να δηλώσουν αν επιθυμούν να συνεχίσουν την επαγγελματική τους δραστηριότητα, χρησιμοποιώντας την ειδική άδεια των 60 ημερών, ή αν θα τεθούν σε άδεια άνευ αποδοχών και θα λαμβάνουν αντιμισθία από τον δήμο.
