Αγορά δύο νέων συστοιχιών Patriot για την κάλυψη της ελληνικής αεράμυνας στο τραπέζι

Η περαιτέρω ενίσχυση της χώρας μας με ένα από τα δημοφιλέστερα και πιο αξιόπιστα κινητά αντιαεροπορικά και αντιπυραυλικά συστήματα μεγάλου βεληνεκούς επιφάνειας – αέρος, το MIM-104 Patriot, επανέρχεται στο προσκήνιο καθώς μελετάται η απόκτηση δύο νέων συστοιχιών. Στις συζητήσεις με την αμερικανική πλευρά που κατασκευάζει το εν λόγω σύστημα τίθεται παράλληλα το ερώτημα τι θα γίνει με τα συστήματα που διαθέτει ήδη η Πολεμική Αεροπορία: ποια μπορούν να αναβαθμιστούν, πώς θα αξιοποιηθούν τα υπάρχοντα αποθέματα πυραύλων και ποιος συνδυασμός θα έδινε τη μεγαλύτερη ενίσχυση στην αεράμυνα με βιώσιμο κόστος.

Οι επαφές βρίσκονται, σύμφωνα με πληροφορίες, στο στάδιο της εξέτασης των προτάσεων. Το ενδιαφέρον σχετίζεται με την ανάγκη η Ελλάδα να μπορεί να εντοπίζει και να αντιμετωπίζει διαφορετικές απειλές από τον αέρα· από μαχητικά αεροσκάφη και πυραύλους κρουζ έως βαλλιστικούς πυραύλους. Ένα Patriot δεν είναι απλώς και μόνο ένας εκτοξευτής πυραύλων. Είναι ένα σύνολο από ραντάρ, κέντρο ελέγχου, εκτοξευτές, συστήματα επικοινωνιών και βλήματα αναχαίτισης. Το ραντάρ παρακολουθεί την εναέρια εικόνα, το κέντρο ελέγχου αξιολογεί την απειλή και, όταν δοθεί εντολή εμπλοκής, ο κατάλληλος πύραυλος εκτοξεύεται για να την αναχαιτίσει. Η αξία της συστοιχίας εξαρτάται κατά συνέπεια από τη συνεργασία όλων αυτών των μερών, αλλά και από τις πληροφορίες που λαμβάνει από το υπόλοιπο δίκτυο αεράμυνας.

Για την Ελλάδα, η συμβολή των Patriot είναι ιδιαίτερα σημαντική λόγω της γεωγραφίας της. Η προστασία δεν αφορά μόνο τα μεγάλα αστικά κέντρα. Νησιά, στρατιωτικές εγκαταστάσεις, αεροδρόμια, λιμάνια και άλλες κρίσιμες υποδομές βρίσκονται σε μεγάλη γεωγραφική διασπορά. Οι Patriot λοιπόν προσθέτουν σε αυτή τη διάταξη δυνατότητα άμυνας απέναντι σε απειλές που απαιτούν έγκαιρο εντοπισμό και γρήγορη αντίδραση. Λειτουργούν μαζί με τα μαχητικά αεροσκάφη και τα υπόλοιπα αντιαεροπορικά μέσα, στο πλαίσιο μιας πολυεπίπεδης άμυνας.

Η Πολεμική Αεροπορία διαθέτει αυτή τη στιγμή έξι Σταθμούς Ελέγχου Εμπλοκής Patriot, οι οποίοι συνδέονται με το Εθνικό Σύστημα Αεροπορικού Ελέγχου. Αυτή η διασύνδεση επιτρέπει στις μονάδες να εντάσσονται στη συνολική εικόνα που σχηματίζουν τα ελληνικά ραντάρ και τα άλλα μέσα επιτήρησης, αντί να ενεργούν απομονωμένα. Να σημειωθεί ότι η μία ελληνική πυροβολαρχία έχει διατεθεί από το 2021 στη Σαουδική Αραβία, στο πλαίσιο αποστολής για την ενίσχυση της αεράμυνας και της αντιπυραυλικής προστασίας της χώρας και μέχρι τώρα τα έχει πάει περίφημα κάθε φορά που κλήθηκε να συνδράμει.

Οι Patriot μπορούν να χρησιμοποιούν διαφορετικούς τύπους πυραύλων, ανάλογα με τη διαμόρφωση του συστήματος. Οι νεότερες εκδόσεις των PAC-2, όπως ο GEM-T, χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση αεροσκαφών, πυραύλων κρουζ και τακτικών βαλλιστικών πυραύλων. Η διατήρηση και αξιοποίηση του υπάρχοντος αποθέματος τέτοιων βλημάτων αποτελεί επομένως μέρος της οικονομικής και επιχειρησιακής εξίσωσης που εξετάζεται. Οι PAC-3 από την άλλη δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στην αντιπυραυλική άμυνα. Η βασική τεχνολογική διαφορά τους είναι ότι επιδιώκουν να χτυπήσουν απευθείας τον εισερχόμενο στόχο. Η μέθοδος αυτή ονομάζεται hit-to-kill και ο πύραυλος αναχαίτισης συγκρούεται με την απειλή, με πολύ μεγάλη ταχύτητα. Η έκδοση PAC-3 MSE διαθέτει κινητήρα που βελτιώνει τις επιδόσεις της σε ύψος και εμβέλεια, διευρύνοντας τις δυνατότητες εμπλοκής.

Παράλληλα υπάρχει και μια πρακτική διαφορά στους εκτοξευτές. Εκεί όπου τοποθετούνται τέσσερις παλαιότεροι PAC-2, μπορούν να τοποθετηθούν έως 16 PAC-3 ή 12 PAC-3 MSE. Έτσι αυξάνονται τα διαθέσιμα βλήματα πριν χρειαστεί επαναγέμιση. Ο αριθμός αυτός, ωστόσο, δεν λέει από μόνος του πόσο αποτελεσματική θα είναι μια συστοιχία σε πραγματικές συνθήκες. Μετρούν επίσης η ποιότητα του εντοπισμού, ο χρόνος αντίδρασης, το είδος της επίθεσης και τα διαθέσιμα αποθέματα πυραύλων.

Η πιθανή συνεργασία με τα F-35

Ξεχωριστή θέση στον σχεδιασμό του υπουργείου Εθνικής Άμυνας της χώρας μας έχει η μελλοντική συνεργασία της επίγειας αεράμυνας με τα αεροσκάφη F-35 που θα αποκτήσουμε από τις ΗΠΑ. Τα μαχητικά αυτά διαθέτουν αισθητήρες που συλλέγουν και συνδυάζουν πληροφορίες για όλα όσα συμβαίνουν στον αέρα. Εφόσον εξασφαλιστεί η κατάλληλη τεχνική διασύνδεση, οι πληροφορίες τους θα μπορούσαν να συμβάλλουν στην έγκαιρη αναγνώριση μιας απειλής και στην καλύτερη εικόνα που έχουν οι επίγειες μονάδες. Η προοπτική αυτή δεν σημαίνει ότι ένα F-35 θα μπορεί αυτομάτως να κατευθύνει οποιαδήποτε ελληνική συστοιχία Patriot. Χρειάζονται συμβατά συστήματα επικοινωνίας, συγκεκριμένες επιχειρησιακές διαδικασίες και οι αντίστοιχες πιστοποιήσεις. Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους η επιλογή ανάμεσα στην αναβάθμιση παλαιότερου υλικού και στην αγορά νέων συστημάτων δεν μπορεί να κριθεί μόνο από την τιμή των πυραύλων. Η εταιρεία Lockheed Martin περιλαμβάνει τους αισθητήρες του F-35 μεταξύ των δυνατοτήτων διασύνδεσης που συνδέονται με την οικογένεια PAC-3 MSE, αλλά η εφαρμογή τους στην ελληνική διάταξη θα εξαρτηθεί από τη διαμόρφωση που ενδεχομένως θα επιλεγεί.