Η Τράπεζα της Ελλάδος ζητά την ενίσχυση των φορολογικών κινήτρων για τις ηλεκτρονικές πληρωμές, εκτιμώντας ότι η μεγαλύτερη χρήση καρτών και άλλων ψηφιακών μέσων, σε συνδυασμό με πιο στοχευμένους ελέγχους, μπορεί να περιορίσει περαιτέρω τη φοροδιαφυγή και το κενό ΦΠΑ. Παρά τη σημαντική πρόοδο των τελευταίων ετών, η κεντρική τράπεζα υπογραμμίζει ότι απαιτούνται ακόμη παρεμβάσεις σε κλάδους υψηλού κινδύνου, σταθερό φορολογικό πλαίσιο για επενδύσεις και προσεκτικά στοχευμένα μέτρα στήριξης απέναντι στην ενεργειακή κρίση, χωρίς να διαταράσσεται η δημοσιονομική ισορροπία.
Πιο αναλυτικά
Περισσότερα και ισχυρότερα φορολογικά κίνητρα για τους καταναλωτές προκειμένου να συνεχίσουν να πληρώνουν με κάρτες και άλλα ηλεκτρονικά μέσα, ιδιαίτερα σε κλάδους όπου κυριαρχούν οι συναλλαγές με μετρητά, εισηγείται η Τράπεζα της Ελλάδος στην κυβέρνηση. Στην Έκθεση Νομισματικής Πολιτικής για το 2026, η κεντρική τράπεζα συνδέει ευθέως την περαιτέρω εξάπλωση των ηλεκτρονικών πληρωμών με την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής και τη μείωση των αδήλωτων συναλλαγών.
Η ΤτΕ αναγνωρίζει ότι τα τελευταία χρόνια έχει επιτευχθεί σημαντική πρόοδος. Η διεύρυνση της χρήσης των POS, η αύξηση των πληρωμών με κάρτες και η σταδιακή υποχώρηση των μετρητών έχουν συμβάλει στη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης και στη σημαντική μείωση του κενού ΦΠΑ. Ωστόσο, εκτιμά ότι υπάρχουν ακόμη μεγάλα περιθώρια βελτίωσης, κυρίως σε δραστηριότητες όπου δραστηριοποιούνται ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι και οι συναλλαγές εξακολουθούν να γίνονται σε μεγάλο βαθμό εκτός τραπεζικού συστήματος.
Στην έκθεση επισημαίνεται ότι ο περιορισμός του κενού ΦΠΑ και της απόκλισης μεταξύ πραγματικής κατανάλωσης και δηλωμένων εισοδημάτων μπορεί να επιτευχθεί με δύο παράλληλες παρεμβάσεις. Συγκεκριμένα, με ακόμη μεγαλύτερη διείσδυση των ηλεκτρονικών συναλλαγών και εντατικοποίηση των φορολογικών ελέγχων στους κλάδους υψηλού κινδύνου.
Και αυτό γιατί οι πληρωμές μέσω του τραπεζικού συστήματος αφήνουν ηλεκτρονικό αποτύπωμα, δυσκολεύοντας την απόκρυψη εισοδημάτων και τη μη έκδοση αποδείξεων. Για τον λόγο αυτό, η Τράπεζα της Ελλάδος θεωρεί ότι τα φορολογικά κίνητρα προς τους καταναλωτές θα πρέπει όχι μόνο να διατηρηθούν αλλά και να ενισχυθούν, καθώς λειτουργούν ως αποτελεσματικό εργαλείο αποκάλυψης συναλλαγών που διαφορετικά θα παρέμεναν αδήλωτες.
Πληρωμές με κάρτες
Στο τέλος Μαρτίου οι ενεργές κάρτες πληρωμών έφτασαν τα 23,6 εκατομμύρια, αυξημένες κατά 6% σε σχέση με έναν χρόνο πριν, με τις χρεωστικές κάρτες να αντιστοιχούν στο 85% του συνόλου. Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η εικόνα στις συναλλαγές. Το πρώτο τρίμηνο του 2026 πραγματοποιήθηκαν 658,3 εκατομμύρια συναλλαγές με κάρτες, αυξημένες κατά 11,7% σε ετήσια βάση, ενώ η συνολική αξία τους διαμορφώθηκε στα 18,45 δισ. ευρώ, έναντι 16,7 δισ. ευρώ το αντίστοιχο διάστημα του 2025.
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται πλέον στις χώρες με τη μεγαλύτερη χρήση καρτών στην Ευρώπη. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, το 73% των ηλεκτρονικών πληρωμών πραγματοποιείται με κάρτες, ποσοστό που κατατάσσει τη χώρα πίσω μόνο από την Πορτογαλία και την Κύπρο.
Η πρόοδος αποτυπώνεται και στα φορολογικά έσοδα και τη μείωση του κενού ΦΠΑ. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το ποσοστό μειώθηκε στο 11,4% το 2023, από 24% το 2019, πλησιάζοντας πλέον τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 9,5%. Παρά τη θεαματική βελτίωση, η ΤτΕ θεωρεί ότι η προσπάθεια δεν έχει ολοκληρωθεί και ζητεί ακόμη πιο στοχευμένες παρεμβάσεις τόσο στο πεδίο των ηλεκτρονικών πληρωμών όσο και στους φορολογικούς ελέγχους.
Σταθερό φορολογικό πλαίσιο για νέες επενδύσεις
Η έκθεση επεκτείνεται και στη συνολική κατεύθυνση της φορολογικής πολιτικής, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη σταθερότητα του φορολογικού πλαισίου ως προϋπόθεση για νέες επενδύσεις. Προτείνει τη διατήρηση και ενίσχυση κινήτρων, όπως οι φορολογικές εκπτώσεις για δαπάνες έρευνας και ανάπτυξης και οι επιταχυνόμενες αποσβέσεις για βιομηχανικές επενδύσεις, με στόχο την ενίσχυση της παραγωγικότητας και της αναπτυξιακής δυναμικής της οικονομίας.
Ενεργειακή κρίση
Όσον αφορά τη δημοσιονομική διαχείριση εν μέσω της νέας ενεργειακής κρίσης, η ΤτΕ υπογραμμίζει ότι τα μέτρα στήριξης πρέπει να κατευθύνονται αποκλειστικά στα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που πλήττονται περισσότερο από τις αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας και των τροφίμων, αποφεύγοντας οριζόντιες παρεμβάσεις με υψηλό δημοσιονομικό κόστος.
Παράλληλα, διατυπώνει σαφές μήνυμα για τη φορολογική πολιτική της επόμενης περιόδου. Τυχόν μειώσεις φορολογικών συντελεστών, επισημαίνει, μπορούν να εφαρμοστούν μόνο εφόσον συνοδεύονται από διαρθρωτικές παρεμβάσεις που διευρύνουν τη φορολογική βάση και ενισχύουν την εισπραξιμότητα των φόρων, ώστε να μη διαταραχθεί η δημοσιονομική ισορροπία.
Η κεντρική τράπεζα εκτιμά ότι τα μέτρα που έχει υιοθετήσει μέχρι σήμερα η κυβέρνηση κινούνται, σε γενικές γραμμές, προς αυτή την κατεύθυνση, επισημαίνοντας ωστόσο ότι κάθε νέα παρέμβαση θα πρέπει να βασίζεται στον διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο, να έχει σαφή χρονικό ορίζοντα και να συνοδεύεται από μηχανισμούς σταδιακής απόσυρσης, ώστε να μη δημιουργούνται μόνιμες πιέσεις στα δημόσια οικονομικά.
