Η προοπτική αποκλιμάκωσης της κρίσης στη Μέση Ανατολή και η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν ανατρέπουν προς το καλύτερο τις εκτιμήσεις για την ελληνική οικονομία, καθώς η αναμενόμενη πτώση στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου περιορίζει τον πληθωρισμό και στηρίζει την ανάπτυξη. Η Τράπεζα της Ελλάδος προβλέπει στο νέο ήπιο σενάριο ελαφρώς υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης και ταχύτερη αποκλιμάκωση των τιμών έως το 2028, με την οικονομία να εμφανίζει ήδη θετική δυναμική από επενδύσεις, κατανάλωση και εξαγωγές, αν και οι προοπτικές παραμένουν συνδεδεμένες με την εφαρμογή της συμφωνίας και τη σταθερότητα στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Πιο αναλυτικά
Η προοπτική αποκλιμάκωσης της κρίσης στη Μέση Ανατολή αλλάζει τα δεδομένα για την ευρωπαϊκή και την ελληνική οικονομία. Η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν, η οποία δημιουργεί προσδοκίες για σταθεροποίηση των ενεργειακών αγορών, οδηγεί σε σημαντική πτώση των προβλέψεων για τις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, περιορίζοντας τις πληθωριστικές πιέσεις και ενισχύοντας τις προοπτικές ανάπτυξης.
Το ευνοϊκότερο αυτό περιβάλλον αποτυπώνεται και στις νέες εκτιμήσεις της Τράπεζας της Ελλάδος, η οποία παρουσιάζει ένα ήπιο («mild») σενάριο για την ελληνική οικονομία. Σε αυτό, η ανάπτυξη επιταχύνεται ελαφρώς την επόμενη τριετία, ενώ ο πληθωρισμός ακολουθεί ταχύτερη πορεία αποκλιμάκωσης σε σχέση με το βασικό σενάριο που είχε δημοσιοποιηθεί πριν από λίγες εβδομάδες.
Η κεντρική τράπεζα επισημαίνει, ωστόσο, ότι η υλοποίηση αυτού του ευνοϊκού σεναρίου εξαρτάται από δύο κρίσιμες προϋποθέσεις. Η πρώτη έχει να κάνει με την πλήρη εφαρμογή της συμφωνίας μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης και η δεύτερη την ομαλή αποκατάσταση των ισορροπιών στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Νέες προβλέψεις
Η αναθεώρηση των προβλέψεων στηρίζεται στην εκτίμηση ότι η αποκλιμάκωση στις διεθνείς αγορές ενέργειας θα είναι ταχύτερη από ό,τι προέβλεπε το βασικό σενάριο. Σύμφωνα με τις παραδοχές που υιοθετούνται, η τιμή του πετρελαίου αναμένεται να διαμορφωθεί στα 88 δολάρια ανά βαρέλι το τρίτο τρίμηνο του 2026, περίπου 15% χαμηλότερα από τις αρχικές εκτιμήσεις, ενώ έως το τέλος του 2028 προβλέπεται να υποχωρήσει στα 64 δολάρια ανά βαρέλι. Αντίστοιχα, το φυσικό αέριο εκτιμάται ότι θα κινηθεί στα 41 ευρώ ανά μεγαβατώρα το τρίτο τρίμηνο του 2026 και θα περιοριστεί στα 20 ευρώ ανά μεγαβατώρα μέχρι το τέλος του 2028.
Η υποχώρηση του ενεργειακού κόστους βελτιώνει αισθητά τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας. Με βάση το ήπιο σενάριο, ο ρυθμός ανάπτυξης αναμένεται να διαμορφωθεί στο 2% το 2026, έναντι 1,9% του βασικού σεναρίου, ενώ το 2027 και το 2028 προβλέπεται να κινηθεί στο 2,1%, υψηλότερα από τις προηγούμενες εκτιμήσεις.
Την ίδια ώρα, οι πληθωριστικές πιέσεις αναμένεται να αποκλιμακωθούν ταχύτερα. Ο εναρμονισμένος δείκτης τιμών καταναλωτή εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί στο 3,7% το 2026, θα υποχωρήσει στο 2,5% το 2027 και στο 2,2% το 2028, δηλαδή κατά 0,1 ποσοστιαία μονάδα χαμηλότερα κάθε χρόνο σε σχέση με το βασικό σενάριο. Η εξέλιξη αυτή μεταφράζεται σε μικρότερες πιέσεις για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, καθώς περιορίζεται το ενεργειακό κόστος και ενισχύεται το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα.
Παράλληλα, η Τράπεζα της Ελλάδος διαπιστώνει ότι η ελληνική οικονομία ξεκίνησε το 2026 με θετική δυναμική. Το πραγματικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 2% το πρώτο τρίμηνο σε ετήσια βάση, με βασικούς μοχλούς τις επενδύσεις, την ιδιωτική κατανάλωση και τη θετική συμβολή του εξωτερικού τομέα.
Οι επενδύσεις παρέμειναν η ισχυρότερη κινητήρια δύναμη της ανάπτυξης. Ο ακαθάριστος σχηματισμός πάγιου κεφαλαίου κατέγραψε ετήσια αύξηση 12,1%, προσθέτοντας δύο ποσοστιαίες μονάδες στον ρυθμό ανάπτυξης. Η άνοδος ήταν ευρείας βάσης, καθώς καταγράφηκαν αυξήσεις 18,1% στις λοιπές κατασκευές, 16,2% στον μηχανολογικό εξοπλισμό, 15,3% στον μεταφορικό εξοπλισμό και 15% στις επενδύσεις σε κατοικίες.
Θετική ήταν και η συμβολή του εξωτερικού τομέα. Οι καθαρές εξαγωγές ενίσχυσαν το ΑΕΠ κατά 0,6 ποσοστιαίες μονάδες, καθώς οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών αυξήθηκαν κατά 2,4%, ενώ οι εισαγωγές παρέμειναν σχεδόν αμετάβλητες, με οριακή αύξηση 0,2%. Στήριγμα της ανάπτυξης αποτέλεσε και η ιδιωτική κατανάλωση, η οποία αυξήθηκε κατά 0,7% σε ετήσια βάση.
Η εικόνα που καταγράφουν οι πρόδρομοι δείκτες παραμένει ενθαρρυντική για τη συνέχεια της χρονιάς. Οι δείκτες οικονομικού κλίματος και μεταποίησης εξακολουθούν να κινούνται σε υψηλά επίπεδα, ενώ θετικά εξελίσσονται οι εισπράξεις από τον ΦΠΑ, οι λιανικές πωλήσεις, η βιομηχανική παραγωγή, ο τουρισμός και η απασχόληση.
Παρά τη βελτίωση των προοπτικών, η Τράπεζα της Ελλάδος επισημαίνει ότι το ευνοϊκό αυτό σενάριο εξακολουθεί να συνοδεύεται από σημαντικές αβεβαιότητες. Η διάρκεια της αποκλιμάκωσης στις αγορές ενέργειας θα εξαρτηθεί από την εφαρμογή της συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν και τη διατήρηση της γεωπολιτικής σταθερότητας, παράγοντες που θα καθορίσουν εάν η ελληνική οικονομία θα μπορέσει να αξιοποιήσει πλήρως τα οφέλη από το χαμηλότερο ενεργειακό κόστος τα επόμενα χρόνια.
