Η Τράπεζα της Ελλάδος διαπιστώνει ότι την περίοδο 2022-2025 η μετάδοση των αποφάσεων της ΕΚΤ στα επιτόκια των νέων επιχειρηματικών δανείων στην Ελλάδα έγινε συμμετρικά, χωρίς ενδείξεις ότι οι τράπεζες ανεβάζουν πιο εύκολα τα επιτόκια από ό,τι τα μειώνουν. Η μελέτη αποδίδει αυτή την εικόνα σε πιο έντονο ανταγωνισμό στην αγορά τραπεζικής πίστης και σε επιστροφή σε ομαλότερες συνθήκες λειτουργίας της αγοράς χρήματος, αν και επισημαίνει ότι παραμένουν διαφορές ανάμεσα στα είδη επιχειρηματικών δανείων.
Πιο αναλυτικά
Η μετάδοση των αποφάσεων νομισματικής πολιτικής της ΕΚΤ στα επιτόκια επιχειρηματικών δανείων στην Ελλάδα πραγματοποιείται με συμμετρικό τρόπο, χωρίς ενδείξεις ότι οι τράπεζες αυξάνουν τα επιτόκια περισσότερο όταν αυτά ανεβαίνουν και τα μειώνουν λιγότερο όταν υποχωρούν, σύμφωνα με ανάλυση της Τράπεζας της Ελλάδος που περιλαμβάνεται στην τελευταία Έκθεση Νομισματικής Πολιτικής.
Ειδικότερα, όπως αναφέρεται, «δεν προκύπτουν ενδείξεις ότι οι τράπεζες αυξάνουν τα επιτόκια δανεισμού περισσότερο στον ανοδικό κύκλο και τα μειώνουν λιγότερο στον καθοδικό», αξιολογώντας την ταχύτητα και το εύρος της μετάδοσης των αποφάσεων νομισματικής πολιτικής της ΕΚΤ την περίοδο 2022-2025 στο κόστος δανεισμού των ελληνικών επιχειρήσεων.
Σύμφωνα με την ΤτΕ, τα ευρήματα της ανάλυσης υποδηλώνουν ότι «η τιμολόγηση των νέων επιχειρηματικών δανείων προς μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις στην Ελλάδα τα τελευταία έτη χαρακτηρίζεται από συμμετρική προσαρμογή, καθώς δεν προκύπτουν ενδείξεις ότι οι τράπεζες αυξάνουν τα επιτόκια δανεισμού περισσότερο στον ανοδικό κύκλο και τα μειώνουν λιγότερο στον καθοδικό (π.χ. λόγω ολιγοπωλιακής συμπεριφοράς).
«Ιδιαίτερα όσον αφορά τον πρόσφατο καθοδικό κύκλο επιτοκίων», αναφέρει η ΤτΕ, «τα εμπειρικά ευρήματα συνάδουν με τα αποτελέσματα της έρευνας SAFE, σύμφωνα με την οποία το 2025 οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις στην Ελλάδα ανέφεραν διαδοχικές μειώσεις των επιτοκίων δανεισμού, καθώς και με τις απαντήσεις των πιστωτικών ιδρυμάτων στο πλαίσιο της Έρευνας Τραπεζικών Χορηγήσεων, όπου οι τράπεζες ανέφεραν χαλάρωση των όρων χορήγησης επιχειρηματικών πιστώσεων, προερχόμενη κυρίως από τη μείωση των επιτοκίων χορηγήσεων και τη συρρίκνωση του περιθωρίου επιτοκίου, εξαιτίας των πιέσεων από τον ανταγωνισμό, αλλά και της αντίληψής τους ως προς τη βελτίωση της φερεγγυότητας των δανειοληπτών».
Η Τράπεζα της Ελλάδος εξέτασε τη διαμόρφωση των επιτοκίων νέων επιχειρηματικών χορηγήσεων κατά την περίοδο από τον Ιούλιο του 2022 έως τον Οκτώβριο του 2025, διαχωρίζοντας τον ανοδικό κύκλο των επιτοκίων από τον μεταγενέστερο καθοδικό κύκλο. Η ανάλυση δείχνει ότι η προσαρμογή των τραπεζικών επιτοκίων πραγματοποιήθηκε με παρόμοια ταχύτητα τόσο στις αυξήσεις όσο και στις μειώσεις των επιτοκίων, στοιχείο που, σύμφωνα με την έκθεση, «αντανακλά την παρουσία ικανοποιητικών συνθηκών ανταγωνισμού στην αγορά τραπεζικής πίστης».
Αν συγκριθούν τα αποτελέσματα της ανάλυσης, όπως αναφέρει η ΤτΕ, με προηγούμενες μελέτες, τα εμπειρικά ευρήματα μιας πιο συμμετρικής ενσωμάτωσης της νομισματικής πολιτικής στα επιτόκια δανεισμού των ελληνικών επιχειρήσεων αντανακλούν την ενίσχυση του ανταγωνισμού μεταξύ των πιστωτικών ιδρυμάτων για την προσέλκυση δανειοληπτών υψηλής πιστοληπτικής ικανότητας. Επιπρόσθετα, σε σύγκριση με την κατάσταση που επικρατούσε την περίοδο της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης, αλλά και της ελληνικής δημοσιονομικής κρίσης, που επακολούθησε, δείχνουν την επάνοδο σε ομαλή πλέον λειτουργία της αγοράς χρήματος, επισημαίνεται.
Μολονότι τα εμπειρικά ευρήματα υποδηλώνουν στενή σύνδεση της τιμολόγησης των επιχειρηματικών δανείων με τα επιτόκια Euribor, επισημαίνεται ότι επιπλέον αναδεικνύεται η ύπαρξη ετερογένειας στη μετακύλιση μεταξύ των δύο κατηγοριών νέων επιχειρηματικών δανείων. Τα δάνεια τακτής λήξης, που αποτελούν προϊόντα πιο μακροπρόθεσμης χρηματοδότησης και έχουν περισσότερο προβλέψιμες ταμειακές ροές, χαρακτηρίζονται από ευνοϊκότερους όρους χρηματοδότησης και συνδέονται με χαμηλότερα περιθώρια επιτοκίων και με σχετικά ασθενέστερη και βραδύτερη μετακύλιση των μεταβολών των επιτοκίων Euribor. Αντίθετα, τα δάνεια χωρίς καθορισμένη διάρκεια εμφανίζουν πιο άμεση σύνδεση με τα επιτόκια αναφοράς, καθώς αντανακλούν ταχύτερη και σχετικά πιο εκτεταμένη μετακύλιση των μεταβολών των επιτοκίων Euribor, και διακρίνονται από ευρύτερα περιθώρια επιτοκίων.
Η Τράπεζα της Ελλάδος συνδέει τα ευρήματα αυτά και με άλλες πρόσφατες έρευνες, σύμφωνα με τις οποίες οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις κατέγραψαν το 2025 διαδοχικές μειώσεις στο κόστος δανεισμού, ενώ οι ίδιες οι τράπεζες ανέφεραν χαλάρωση των όρων χρηματοδότησης, κυρίως μέσω της μείωσης των επιτοκίων και της συρρίκνωσης των περιθωρίων τους.
Συνολικά, η μελέτη καταλήγει ότι η μετάδοση της νομισματικής πολιτικής στην Ελλάδα λειτουργεί πλέον αποτελεσματικότερα, με τα επιτόκια των επιχειρηματικών δανείων να ακολουθούν τις μεταβολές των επιτοκίων αναφοράς χωρίς σημαντικές ασυμμετρίες. Παράλληλα, αναδεικνύεται ότι εξακολουθούν να υπάρχουν διαφοροποιήσεις μεταξύ των επιμέρους κατηγοριών επιχειρηματικής χρηματοδότησης, γεγονός που αντανακλά τις διαφορετικές ανάγκες ρευστότητας και το επίπεδο κινδύνου κάθε μορφής δανεισμού.
