Σοβαρές καταγγελίες για τον τρόπο με τον οποίο αγροτικά προϊόντα από ισραηλινούς εποικισμούς φτάνουν στις αγορές της Ευρώπης και της Βρετανίας φέρνει στο φως έρευνα της νομικής μη κερδοσκοπικής οργάνωσης Global Echo.
Σύμφωνα με την έρευνα, ισραηλινοί εξαγωγείς φέρονται να αποκρύπτουν συστηματικά την πραγματική προέλευση προϊόντων που καλλιεργούνται σε κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη και στα κατεχόμενα Υψίπεδα του Γκολάν, εμφανίζοντάς τα ως προϊόντα που έχουν παραχθεί εντός του Ισραήλ.
Η πρακτική αυτή, όπως υποστηρίζει η οργάνωση, επιτρέπει σε εισαγωγείς να επωφελούνται από χαμηλότερους δασμούς, παρότι τα προϊόντα από εποικισμούς δεν δικαιούνται τα προνόμια της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ – Ισραήλ.
Χιλιάδες έγγραφα στο μικροσκόπιο
Η Global Echo ανέλυσε περισσότερα από 30.000 έγγραφα εξαγωγών που αφορούσαν ισραηλινές αποστολές προς τη Βρετανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση σε διάστημα οκτώ ετών.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, περίπου μία στις έξι αποστολές που εξετάστηκαν περιείχε αγροτικά προϊόντα με προέλευση από εποικισμούς, τα οποία όμως είχαν δηλωθεί ως ισραηλινής παραγωγής.
Η οργάνωση υποστηρίζει ότι δεν πρόκειται για μεμονωμένα λάθη, αλλά για επαναλαμβανόμενο και συστηματικό φαινόμενο, το οποίο συντηρείται από αδυναμίες ελέγχου και από κενά στο εμπορικό πλαίσιο.
Πώς λειτουργεί το σύστημα
Σύμφωνα με την έρευνα, χρησιμοποιούνται τρεις βασικοί τρόποι για την απόκρυψη της πραγματικής προέλευσης των προϊόντων.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι παραγωγοί φέρονται να δηλώνουν διευθύνσεις και ταχυδρομικούς κώδικες που βρίσκονται σε εποικισμούς, αλλά τα προϊόντα χαρακτηρίζονται ως «ισραηλινά». Η Global Echo περιγράφει αυτή την πρακτική ως απόκρυψη «σε κοινή θέα».
Σε άλλες περιπτώσεις, εταιρείες φέρονται να χρησιμοποιούν ψευδείς διευθύνσεις εντός των αναγνωρισμένων συνόρων του Ισραήλ, ώστε να εμφανίζεται διαφορετική προέλευση.
Τρίτη μέθοδος, σύμφωνα με την οργάνωση, είναι η ανάμειξη προϊόντων από εποικισμούς με προϊόντα που έχουν παραχθεί εντός Ισραήλ, κυρίως σε εγκαταστάσεις ψύξης ή συσκευασίας, πριν αυτά εξαχθούν ως ενιαίο φορτίο με την ένδειξη «παραγωγή Ισραήλ».
Φορολογικά οφέλη και πλήγμα στους καταναλωτές
Η απόκρυψη της προέλευσης επιτρέπει στα προϊόντα από εποικισμούς να μπαίνουν στις ευρωπαϊκές αγορές με ευνοϊκότερη φορολογική μεταχείριση.
Έτσι, γίνονται πιο ανταγωνιστικά στα ράφια, ενώ ταυτόχρονα μειώνονται τα φορολογικά έσοδα των ευρωπαϊκών κρατών.
Η Global Echo υποστηρίζει ότι το τελικό αποτέλεσμα είναι πως ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και καταναλωτές καταλήγουν, χωρίς να το γνωρίζουν, να ενισχύουν οικονομικά την αγροτική δραστηριότητα των εποικισμών.
Σύμφωνα με την έκθεση, οι αποστολές που εξετάστηκαν περιλάμβαναν λανθασμένα δηλωμένα προϊόντα αξίας περίπου 13 εκατ. ευρώ. Η οργάνωση τονίζει, ωστόσο, ότι πρόκειται για μικρό μόνο μέρος του συνολικού εμπορίου αγροτικών προϊόντων από το Ισραήλ προς την Ευρώπη.
Η περίπτωση γης στην Κοιλάδα του Ιορδάνη
Η έρευνα περιλαμβάνει και μαρτυρίες Παλαιστινίων ιδιοκτητών γης.
Μεταξύ αυτών βρίσκεται ο 35χρονος Άμερ Αμπού Χάντερ, ο οποίος αναφέρει ότι η οικογένειά του διαθέτει έγγραφα ιδιοκτησίας για αγροτεμάχια κοντά στο χωριό Ein al-Beida, στη βόρεια Κοιλάδα του Ιορδάνη.
Σύμφωνα με την Global Echo, ένα από τα οικογενειακά αγροτεμάχια έχει ενσωματωθεί πλέον στις καλλιεργητικές εκτάσεις ισραηλινής εταιρείας που προμήθευε τη βρετανική αγορά.
Ο ίδιος καταγγέλλει ότι η γη περιφράχθηκε μετά τον πόλεμο του 1967 και εντάχθηκε στον εποικισμό Mehola, παρά το γεγονός ότι, όπως υποστηρίζει, οι νόμιμοι ιδιοκτήτες εξακολουθούν να ζουν στην περιοχή.
Το νομικό κενό της Ευρώπης
Η Ευρωπαϊκή Ένωση θεωρεί εδώ και δεκαετίες τους ισραηλινούς εποικισμούς παράνομους βάσει του διεθνούς δικαίου.
Ωστόσο, η Global Echo υποστηρίζει ότι οι ευρωπαϊκές αρχές δεν έχουν επιβάλει ουσιαστικό μηχανισμό ελέγχου ώστε να αποτρέπεται η είσοδος προϊόντων από εποικισμούς με λανθασμένη σήμανση.
Η οργάνωση αναφέρει ότι οι τελωνειακές αρχές συχνά αποδέχονται πιστοποιητικά που έχουν εκδοθεί από ισραηλινές αρχές, ακόμη και για προϊόντα που προέρχονται από κατεχόμενα εδάφη, ενώ κατά τη δική της θέση μόνο παλαιστινιακές ή συριακές αρχές θα μπορούσαν να πιστοποιήσουν την προέλευση προϊόντων από τα συγκεκριμένα εδάφη.
Πίεση προς τη Βρετανία και την ΕΕ
Η Global Echo ζητά από τη βρετανική κυβέρνηση να επανεξετάσει τους μηχανισμούς ελέγχου στις εισαγωγές από το Ισραήλ και προειδοποιεί ότι θα κινηθεί νομικά αν δεν αντιμετωπιστούν οι ανησυχίες γύρω από την επαλήθευση της προέλευσης.
Το ζήτημα έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Ευρώπη αποτελεί τη μεγαλύτερη αγορά για τις ισραηλινές εξαγωγές, ενώ η ΕΕ είναι ο σημαντικότερος εμπορικός εταίρος του Ισραήλ.
Την ίδια ώρα, στις Βρυξέλλες βρίσκεται σε εξέλιξη συζήτηση για το ενδεχόμενο επιβολής δασμών σε προϊόντα από κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη, ως μέτρο πίεσης για τον περιορισμό της βίας και της επέκτασης των εποικισμών.
Αγροτική παραγωγή και εποικισμοί
Η έρευνα υποστηρίζει ότι η αγροτική δραστηριότητα στους εποικισμούς δεν είναι απλώς οικονομικό ζήτημα, αλλά εργαλείο εδραίωσης του ισραηλινού ελέγχου σε κατεχόμενα εδάφη.
Παράλληλα, Παλαιστίνιοι αγρότες καταγγέλλουν περιορισμούς στην πρόσβαση σε νερό, δυσκολίες μετακίνησης λόγω σημείων ελέγχου και επιθέσεις από εποίκους, γεγονός που πλήττει την τοπική παραγωγή.
Η Global Echo καταλήγει ότι η εσφαλμένη σήμανση προϊόντων δεν αφορά μόνο την προστασία των καταναλωτών ή τα τελωνειακά έσοδα. Αφορά, όπως σημειώνει, τη συμμετοχή των ευρωπαϊκών αγορών σε ένα σύστημα που ενισχύει οικονομικά τους εποικισμούς και θολώνει τη διάκριση ανάμεσα στο Ισραήλ και στα κατεχόμενα εδάφη.
