Ενεργειακός αποκλεισμός της Σαουδικής Αραβίας: Οι οικονομικές και γεωπολιτικές επιπτώσεις του πετρελαϊκού συναγερμού

Παγκόσμιος συναγερμός σήμανε, με οικονομικές και γεωπολιτικές επιπτώσεις, η απόφαση της Σαουδικής Αραβίας να ακυρώσει η Saudi Aramco παραδόσεις αργού πετρελαίου προς τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια, μετά το κλείσιμο του αγωγού Ανατολής-Δύσης της χώρας.

Τους τελευταίους έξι μήνες, ο αγωγός που διασχίζει την έρημο, διαπερνώντας την Αραβική Χερσόνησο, έχει προστατεύσει τη Σαουδική Αραβία από το μεγαλύτερο μέρος των επιπτώσεων που προκάλεσε η πολεμική διακοπή της λειτουργίας των Στενών του Ορμούζ, η οποία έχει παραλύσει τις εξαγωγές των γειτονικών χωρών. Ο μεγαλύτερος εξαγωγέας πετρελαίου στον κόσμο έχει χρησιμοποιήσει τον αγωγό για να διοχετεύει περίπου 4 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα – περίπου το 4% της παγκόσμιας προσφοράς – προς το λιμάνι της Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα, παρακάμπτοντας τη συνήθη θαλάσσια διαδρομή.

Οι επιθέσεις με drones ανάγκασαν να διακοπεί η λειτουργία του αγωγού. Το Ριάντ δεν έχει ακόμη δώσει πλήρεις λεπτομέρειες σχετικά με την έκταση των ζημιών ή για το πόσο καιρό θα παραμείνει εκτός λειτουργίας η διαδρομή. Η αποκατάσταση των ζημιών θα μπορούσε να διαρκέσει έως και έξι εβδομάδες, ενώ ακόμη και εάν ο αγωγός θα μπορούσε να επισκευαστεί νωρίτερα, η άντληση θα μπορούσε να επαναληφθεί μερικώς ενώ οι εργασίες επισκευής βρίσκονται σε εξέλιξη.

Οι Σαουδάραβες κατηγόρησαν για την επίθεση drones που εκτοξεύθηκαν από μαχητές στο Ιράκ και αναγκάστηκαν να οδηγηθούν σε αυτή την απόφαση.

Ο αγωγός Ανατολής-Δύσης, γνωστός και ως Petroline, είναι ένας πετρελαιαγωγός μήκους 1.200 χιλιομέτρων, ο οποίος κατασκευάστηκε το 1981 και μεταφέρει αργό πετρέλαιο από τα πετρελαϊκά κοιτάσματα της ανατολικής Σαουδικής Αραβίας, κοντά στο Αμπκάικ, διασχίζοντας την Αραβική Χερσόνησο προς το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα και παρακάμπτοντας τα στενά του Ορμούζ.

Έχει μέγιστη δυναμικότητα επτά εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως, αν και οι πραγματικές ροές ήταν χαμηλότερες τους τελευταίους μήνες – περίπου δύο εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως τον Αύγουστο, το χαμηλότερο μηνιαίο επίπεδο από τον Ιανουάριο, καθώς οι επιθέσεις των Χούθι κατέστησαν δύσκολη τη χρήση της διαδρομής μέσω της Ερυθράς Θάλασσας.

Η Σαουδική Αραβία αύξησε την ποσότητα αργού πετρελαίου που αποστέλλεται προς τα δυτικά κατά τους πρώτους πέντε μήνες της σύγκρουσης, ανεβάζοντας τις ροές περίπου στα 4-5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.

Αυτό αντιστοιχεί περίπου στο 4-5% της παγκόσμιας προσφοράς και επέτρεψε στη δεύτερη μεγαλύτερη εξαγωγέα πετρελαίου στον κόσμο να παρακάμπτει τα Στενά του Ορμούζ όταν οι συνθήκες για τη ναυτιλία επιδεινώθηκαν. Η Σαουδική Αραβία διαθέτει επίσης αποθέματα που μπορούν να τροφοδοτήσουν τους πελάτες της για αρκετές ημέρες από τα αιγυπτιακά λιμάνια Άιν Σούχνα στην Ερυθρά Θάλασσα και Σίντι Κερίρ στη Μεσόγειο. Τα αποθέματα δεν είναι πλήρη και τελικά θα εξαντληθούν εάν δεν επαναλειτουργήσει ο αγωγός Ανατολής-Δύσης.

Η παγκόσμια αγορά περιμένει τώρα πώς θα αντιδράσει ο Αμερικανός πρόεδρος, ο οποίος όμως όπως φαίνεται δεν έχει τις καλύτερες διπλωματικές σχέσεις με το Ριάντ αυτή την περίοδο. Η Σαουδική Αραβία έχει εκφράσει την απογοήτευση και την οργή της για την απροθυμία του προέδρου Τραμπ να αντιμετωπίσει τους Χούθι, σύμφωνα με τους New York Times. Ο διάδοχος του σαουδαραβικού θρόνου, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, ο de facto ηγέτης της χώρας, μάλλον νιώθει προδομένος αφού εδώ και χρόνια, η κυβέρνησή του έχει επενδύσει δισεκατομμύρια δολάρια και σημαντικό πολιτικό κεφάλαιο στην καλλιέργεια προσωπικών σχέσεων με τον Τραμπ και την οικογένειά του. Αναμένονται έτσι διπλωματικές εξελίξεις και όλα τα σενάρια είναι πάνω στο τραπέζι. Η Σαουδική Αραβία θα μπορούσε να συνεργαστεί με τις γειτονικές χώρες και το Ιράν, προκειμένου να καταλήξουν σε ένα «σύνολο συμφωνιών» που θα έθετε τέλος στον πόλεμο με το Ιράν και βγάζοντας και την ίδια από τη δύσκολη θέση στην οποία έχει εμπλακεί. Το βασίλειο θα μπορούσε επίσης να στραφεί στην Κίνα, αναζητώντας λύση, αφού η ίδια είχε μεσολαβήσει για την αποκατάσταση των σχέσεων μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Ιράν το 2023, μία προσέγγιση που έκτοτε έχει αρχίσει να φθίνει.