Ο e-ΕΦΚΑ δρομολογεί μια μεγάλη ψηφιακή μεταρρύθμιση με στόχο έως το 2027 η κύρια σύνταξη να εκδίδεται μέσα σε έναν μήνα, ενώ σε πολλές περιπτώσεις η διαδικασία θα μπορεί να γίνεται σχεδόν αυτόματα. Με την πλήρη ψηφιοποίηση εκατομμυρίων παλιών ασφαλιστικών εγγράφων και τη δημιουργία ενιαίας πλατφόρμας, οι ασφαλισμένοι θα έχουν από το κινητό ή τον υπολογιστή πρόσβαση σε όλο το ασφαλιστικό τους ιστορικό, από τα ένσημα έως τις εισφορές και τις οφειλές, περιορίζοντας δραστικά τη γραφειοκρατία και τις καθυστερήσεις.
Πιο αναλυτικά
Μία από τις πιο φιλόδοξες αλλαγές που έχουν επιχειρηθεί ποτέ στο ασφαλιστικό σύστημα βρίσκεται σε εξέλιξη και, αν τα χρονοδιαγράμματα τηρηθούν, θα αλλάξει ριζικά την εμπειρία εκατομμυρίων ασφαλισμένων. Ο στόχος που θέτει πλέον ο e-ΕΦΚΑ είναι η έκδοση της κύριας σύνταξης μέσα σε έναν μήνα από την υποβολή της αίτησης έως το 2027, ενώ σε δεύτερη φάση η διαδικασία φιλοδοξεί να γίνει σχεδόν αυτόματη.
Το σχέδιο βασίζεται σε δύο μεγάλους πυλώνες: την πλήρη ψηφιοποίηση της ασφαλιστικής ιστορίας των παλαιών ασφαλισμένων και την ανάπτυξη ενός νέου Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος που θα συγκεντρώνει όλα τα δεδομένα σε μία ενιαία πλατφόρμα.
Πρόκειται για ένα έργο τεράστιας κλίμακας. Στα αρχεία του ΕΦΚΑ βρίσκονται περίπου 53 εκατομμύρια έγγραφα που αφορούν ένσημα και ασφαλιστικά στοιχεία πριν από το 2001. Μέχρι σήμερα, μεγάλο μέρος αυτής της πληροφορίας παραμένει σε φυσική μορφή, γεγονός που καθυστερεί την επεξεργασία των συνταξιοδοτικών αιτημάτων και απαιτεί χρονοβόρους ελέγχους από τις υπηρεσίες.
Η εικόνα αυτή αναμένεται να αλλάξει σταδιακά από τους επόμενους μήνες. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, ξεκινά η ενσωμάτωση των παλαιών ασφαλιστικών δεδομένων στο ψηφιακό περιβάλλον του Ταμείου, με στόχο κάθε ασφαλισμένος να έχει πλήρη πρόσβαση στην ασφαλιστική του ιστορία από υπολογιστή ή κινητό τηλέφωνο.
Με απλά λόγια, ο εργαζόμενος θα μπορεί να βλέπει ηλεκτρονικά όλα τα ένσημά του, τα έτη ασφάλισης, τις μεταβολές στην ασφαλιστική του πορεία, τις εισφορές που έχουν καταβληθεί και τυχόν οφειλές. Η ασφαλιστική καρτέλα θα λειτουργεί ως ένα πλήρες «ψηφιακό βιογραφικό» που θα ακολουθεί τον πολίτη σε όλη τη διάρκεια του εργασιακού του βίου.
Ήδη έχουν ψηφιοποιηθεί περισσότερες από 47 εκατομμύρια καρτέλες, ενώ το έργο επεκτείνεται συνεχώς. Μέχρι σήμερα, μέσω του συστήματος «ΑΤΛΑΣ», οι ασφαλισμένοι μπορούσαν να δουν στοιχεία κυρίως από το 2001 και μετά. Η νέα φάση περιλαμβάνει ασφαλιστικό χρόνο που ξεκινά από το 1980, καλύπτοντας ουσιαστικά μια ολόκληρη γενιά εργαζομένων.
Το επόμενο βήμα είναι ακόμη πιο φιλόδοξο. Η πλήρης ψηφιοποίηση θα επιτρέψει στα πληροφοριακά συστήματα του ΕΦΚΑ να αναγνωρίζουν αυτόματα τον ασφαλιστικό χρόνο, χωρίς να απαιτείται χειροκίνητη επεξεργασία φακέλων. Εφόσον ολοκληρωθεί επιτυχώς το έργο έως το τέλος του 2026, η έκδοση πολλών συντάξεων θα μπορεί να γίνεται μέσα σε λίγες ώρες.
Παράλληλα, αλλάζει και η διαδικασία απονομής των συντάξεων. Σήμερα ο ασφαλισμένος περιμένει συνήθως πρώτα την κύρια σύνταξη και στη συνέχεια την επικουρική, η οποία συχνά καθυστερεί για μήνες ή και χρόνια. Το νέο μοντέλο προβλέπει μία ενιαία αίτηση και ταυτόχρονη επεξεργασία όλων των ασφαλιστικών δικαιωμάτων μέσα από κοινή ψηφιακή πλατφόρμα.
Η φιλοσοφία είναι απλή: λιγότερη γραφειοκρατία, λιγότερες υπηρεσίες, λιγότερα δικαιολογητικά και περισσότερη αυτοματοποίηση. Το σύστημα θα διασταυρώνει αυτόματα τα στοιχεία του ασφαλισμένου, θα ελέγχει τον χρόνο ασφάλισης και θα προχωρά στην έκδοση τόσο της κύριας όσο και της επικουρικής σύνταξης.
Οι αλλαγές αυτές επηρεάζουν και έναν θεσμό που δημιουργήθηκε τα προηγούμενα χρόνια για να καλύπτει τις μεγάλες καθυστερήσεις: την προσωρινή σύνταξη. Στο Δημόσιο, όπου οι χρόνοι απονομής έχουν μειωθεί σημαντικά, η διοίκηση του ΕΦΚΑ εξετάζει πλέον σοβαρά το ενδεχόμενο σταδιακής κατάργησής της.
Σήμερα ένας δημόσιος υπάλληλος που αποχωρεί λαμβάνει προσωρινή σύνταξη έως ότου εκδοθεί η οριστική απόφαση. Ωστόσο, σε πολλές περιπτώσεις η οριστική σύνταξη εκδίδεται πλέον σε λιγότερο από δύο μήνες, γεγονός που περιορίζει τη χρησιμότητα του μέτρου.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του φορέα, σχεδόν οκτώ στις δέκα συνταξιοδοτικές αποφάσεις στο Δημόσιο, όταν δεν υπάρχουν περιπτώσεις διαδοχικής ή παράλληλης ασφάλισης, ολοκληρώνονται πλέον με αυτοματοποιημένες διαδικασίες σε χρονικό διάστημα μικρότερο των δύο μηνών. Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η εικόνα στις συντάξεις θανάτου, όπου η μεταβίβαση πραγματοποιείται ήδη αυθημερόν με την υποβολή της αίτησης.
Βεβαίως, εξακολουθούν να υπάρχουν δύσκολες περιπτώσεις. Ασφαλισμένοι με χρόνο σε περισσότερα Ταμεία, με παράλληλη ασφάλιση, με εκκρεμείς οφειλές ή με ελλιπή δικαιολογητικά εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σημαντικές καθυστερήσεις, οι οποίες σε ορισμένες περιπτώσεις ξεπερνούν ακόμη και τον έναν χρόνο.
Παρά τα προβλήματα, η κατεύθυνση είναι πλέον σαφής. Ο ΕΦΚΑ επιχειρεί να περάσει από το μοντέλο των χειρόγραφων φακέλων, των αναζητήσεων σε αποθήκες και των πολύμηνων αναμονών σε ένα πλήρως ψηφιακό περιβάλλον. Αν το εγχείρημα ολοκληρωθεί όπως σχεδιάζεται, η σύνταξη θα πάψει να είναι μια χρονοβόρα διοικητική περιπέτεια και θα μετατραπεί σε μια διαδικασία που θα ολοκληρώνεται σχεδόν με το πάτημα ενός κουμπιού.
