Δικαίωμα εξαγοράς καταπατημένων δημόσιων εκτάσεων εκπνέει στις 11 Σεπτεμβρίου, ενώ οι αιτήσεις φθάνουν μόλις τις 13.000

Πολύ χαμηλότερη από τις αρχικές προσδοκίες του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης αποδεικνύεται μέχρι στιγμής η συμμετοχή στη διαδικασία εξαγοράς καταπατημένων εκτάσεων του ελληνικού Δημοσίου από τους δικαιούχους καταπατητές. Παρά το γεγονός ότι η σχετική ηλεκτρονική πλατφόρμα έχει τεθεί σε λειτουργία προκειμένου να δοθεί η δυνατότητα νομιμοποίησης και απόκτησης των συγκεκριμένων ακινήτων, οι αιτήσεις που έχουν καταχωριστεί ανέρχονται σε περίπου 13.000, με ένα μέρος ακόμη κι αυτών να μην έχει οριστικοποιηθεί.

Η εικόνα αυτή απέχει σημαντικά από τον αρχικό σχεδιασμό του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Οι αρμόδιες υπηρεσίες εκτιμούσαν αρχικά ότι περισσότεροι από 50.000 ενδιαφερόμενοι θα αξιοποιούσαν τις ευνοϊκές διατάξεις, σε ένα σύνολο περίπου 90.000 καταπατημένων δημόσιων εκτάσεων σε ολόκληρη τη χώρα.

Με την προθεσμία να λήγει πολύ σύντομα, στις 11 Σεπτεμβρίου, το ερώτημα που παραμένει ανοικτό είναι τι θα συμβεί με όσους δεν καταθέσουν εγκαίρως αίτηση και εάν, μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας, θα αρχίσουν να ενεργοποιούνται πρωτόκολλα αποβολής ή όχι. Πηγές του υπουργείου αναφέρουν ότι, μετά τη λήξη της προθεσμίας, τα ακίνητα για τα οποία δεν θα έχει υποβληθεί αίτηση εξαγοράς θα κατοχυρωθούν υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου. Στις πρώτες κτηματολογικές εγγραφές το Δημόσιο θα αναγραφεί ως κύριος των συγκεκριμένων εκτάσεων, γεγονός που θα περιορίσει σημαντικά τα περιθώρια των σημερινών κατόχων να διεκδικήσουν την κυριότητά τους σε μεταγενέστερο χρόνο.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η γεωγραφική κατανομή των αιτήσεων που έχουν υποβληθεί μέχρι στιγμής. Αν και ο μεγαλύτερος αριθμός των καταπατημένων εκτάσεων βρίσκεται εκτός Αττικής, περίπου το 80% των αιτήσεων που έχουν καταχωριστεί στην πλατφόρμα προέρχεται από ενδιαφερόμενους του νομού Αττικής. Η μεγάλη αυτή απόκλιση δείχνει ότι η ανταπόκριση στην υπόλοιπη χώρα παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη, παρά τη δυνατότητα που παρέχει η ρύθμιση για την απόκτηση του ακινήτου με έκπτωση ή με πολυετή άτοκη αποπληρωμή. Οι ενδιαφερόμενοι έχουν πλέον λίγες ημέρες στη διάθεσή τους για να συγκεντρώσουν τα απαραίτητα δικαιολογητικά και να οριστικοποιήσουν την αίτησή τους.

Το τίμημα για την απόκτηση της δημόσιας έκτασης καθορίζεται με αφετηρία την αντικειμενική αξία του ακινήτου. Στον τελικό υπολογισμό λαμβάνονται υπόψη και κοινωνικά κριτήρια, τα οποία μπορούν να περιορίσουν αισθητά το ποσό που θα πρέπει να καταβάλει ο ενδιαφερόμενος. Ευνοϊκότερη μεταχείριση προβλέπεται, μεταξύ άλλων, για πολύτεκνες οικογένειες, άτομα με αναπηρία και άλλες ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Ανάλογα με τις προϋποθέσεις που πληροί κάθε περίπτωση, η αντικειμενική αξία μπορεί να μειωθεί από 20% έως και 80%. Η ανώτατη έκπτωση εφαρμόζεται σε περιορισμένες και ειδικές περιπτώσεις, καθώς απαιτείται η συνδρομή συγκεκριμένων κοινωνικών ή άλλων κριτηρίων.

Ο ενδιαφερόμενος μπορεί να εξοφλήσει το τίμημα εφάπαξ και να εξασφαλίσει πρόσθετη έκπτωση 10%. Εναλλακτικά, έχει τη δυνατότητα να το καταβάλει σε έως 60 άτοκες μηνιαίες δόσεις. Το ελάχιστο ποσό κάθε δόσης έχει οριστεί στα 100 ευρώ, ώστε η διαδικασία αποπληρωμής να μπορεί να ολοκληρωθεί σε χρονικό διάστημα έως πέντε ετών.

Ποιοι μπορούν να αποκτήσουν την έκταση

Για την υποβολή αίτησης δεν αρκεί η σημερινή χρήση ή κατοχή του ακινήτου. Ο αιτών θα πρέπει να αποδείξει ότι ο ίδιος ή οι δικαιοπάροχοί του το κατέχουν αδιάλειπτα για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Όταν υπάρχει τίτλος, απαιτείται συνεχής κατοχή του δημόσιου ακινήτου για τουλάχιστον 30 χρόνια. Εάν δεν υπάρχει τίτλος, το απαιτούμενο χρονικό διάστημα αυξάνεται στα 40 χρόνια. Στη δεύτερη περίπτωση θα πρέπει, επιπλέον, η έκταση να χρησιμοποιείται ως κύρια κατοικία του αιτούντος, ως βοηθητικός χώρος αυτής ή για την άσκηση τουριστικής, βιοτεχνικής, βιομηχανικής, εμπορικής ή αγροτικής δραστηριότητας.

Καθοριστικό στοιχείο για την αποδοχή της αίτησης αποτελεί και η φορολογική δήλωση του ακινήτου. Η έκταση θα πρέπει να έχει περιληφθεί στο έντυπο Ε9 για τουλάχιστον πέντε χρόνια πριν από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης. Με την προϋπόθεση αυτή επιδιώκεται να αποδειχθεί ότι ο ενδιαφερόμενος θεωρούσε επί σειρά ετών το ακίνητο μέρος της περιουσίας του και δεν το δήλωσε για πρώτη φορά με αφορμή τη δυνατότητα εξαγοράς.

Η διαδικασία πραγματοποιείται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας aeda.apps.gov.gr. Στο σύστημα μπορούν να εισέλθουν φυσικά και νομικά πρόσωπα, χρησιμοποιώντας τους κωδικούς Taxisnet. Παράλληλα, ο αιτών προσδιορίζει με ακρίβεια το δημόσιο ακίνητο που επιθυμεί να εξαγοράσει και αναφέρει ότι ζητεί την υπαγωγή του στις σχετικές διατάξεις. Όταν τέλος η αίτηση κατατίθεται για λογαριασμό εταιρείας ή άλλου νομικού προσώπου, συμπληρώνονται και τα αντίστοιχα στοιχεία του νόμιμου εκπροσώπου.