ΠΡΩΤΟΣΕΛΙΔΑ

Τα τείχη της Αρχαίας Μεσσήνης: γιατί η οχύρωση εντυπωσιάζει ακόμη

Το βουνό, η πέτρα και μια μνημειακή πύλη αποκαλύπτουν την κλίμακα μιας ολόκληρης αρχαίας πόλης.

Από 4 λεπτά ανάγνωση
Τα τείχη της Αρχαίας Μεσσήνης: γιατί η οχύρωση εντυπωσιάζει ακόμη
ΣΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ
  1. 01Πόσο μεγάλα ήταν τα τείχη της Αρχαίας Μεσσήνης;
  2. 02Γιατί το τείχος ανέβαινε στο βουνό;
  3. 03Τι ξεχώριζε στην κατασκευή;
  4. 04Και τι κάνει ξεχωριστή την Αρκαδική Πύλη;
  5. 05Πώς διαβάζεται η οχύρωση στη σημερινή επίσκεψη;

Τα τείχη της Αρχαίας Μεσσήνης δεν περιορίζονταν γύρω από τα σπίτια και τα δημόσια κτήρια της πόλης. Ο περίβολος έφτανε τα 9.150 μέτρα, αλλά δεν ήταν ολόκληρος χτισμένος: σε τμήμα του την άμυνα αναλάμβανε το ίδιο το τοπίο.

Η οχύρωση αγκάλιαζε την Ιθώμη, την ακρόπολη και εκτάσεις πέρα από τον οικιστικό πυρήνα. Η Αρκαδική Πύλη και τα καλοδιατηρημένα τμήματα γύρω της κάνουν αυτή την κλίμακα ορατή ακόμη και σήμερα.

Πόσο μεγάλα ήταν τα τείχη της Αρχαίας Μεσσήνης;

Ο συνολικός περίβολος έφτανε τα 9.150 μέτρα, αλλά δεν ήταν ολόκληρος χτισμένος. Αρχαιολογική μελέτη υπολογίζει ότι τα 7.700 μέτρα ήταν χτισμένη οχύρωση και τα υπόλοιπα 1.450 μέτρα φυσικές αμυντικές γραμμές, όπου δεν χρειαζόταν τείχος.

Ο Δήμος Μεσσήνης αναφέρεται σε περίπου εννέα χιλιόμετρα, ενώ η UNESCO καταγράφει 9,5 χιλιόμετρα. Οι αριθμοί δεν είναι απολύτως ταυτόσημες μετρήσεις: μπορεί να διαφέρουν τόσο ως προς τη στρογγυλοποίηση όσο και ως προς το τι περιλαμβάνει κάθε καταγραφή.

Υπάρχει και μια δεύτερη διάσταση της κλίμακας. Ο περίβολος έκλεινε μέσα του 360 εκτάρια, από τα οποία μόνο περίπου 100 ήταν δομημένα. Με άλλα λόγια, λιγότερο από το ένα τρίτο της προστατευμένης έκτασης αποτελούσε τον δομημένο πυρήνα.

Γιατί το τείχος ανέβαινε στο βουνό;

Η Μεσσήνη ιδρύθηκε το 369 π.Χ. από τον Επαμεινώνδα, μετά την ήττα των Σπαρτιατών στα Λεύκτρα και την απελευθέρωση της Μεσσηνίας. Η αρχαιολογική μελέτη τοποθετεί την κατασκευή των τειχών περίπου στην ίδια περίοδο με την ίδρυση της πόλης.

Η Ιθώμη είχε για τους Μεσσήνιους στρατηγική και συμβολική σημασία. Αντί η οχύρωση να περιοριστεί στα πυκνοδομημένα τμήματα, αγκάλιασε το βουνό και την ακρόπολη μαζί με την κάτω πόλη.

Η χάραξη αξιοποιούσε κορυφογραμμές και ράχες στα βόρεια, δυτικά και ανατολικά, καθώς και τη βόρεια πλευρά ενός φαραγγιού στο νότιο τμήμα. Το φυσικό ανάγλυφο δεν ήταν απλώς το σκηνικό της κατασκευής, αλλά μέρος της ίδιας της άμυνας.

Τι ξεχώριζε στην κατασκευή;

Η οχύρωση ήταν εξ ολοκλήρου πέτρινη. Η αρχαιολογική μελέτη την αντιπαραβάλλει με πολλά σύγχρονά της τείχη, που είχαν πέτρινη βάση αλλά πλίνθινο ανώτερο τμήμα. Οι λίθοι της Μεσσήνης προέρχονταν από λατομεία στις πλαγιές της Ιθώμης και της Εύας.

Τα τμήματα της τειχοποιίας αποτελούνταν συνήθως από δύο λίθινες όψεις, με γέμισμα χώματος και αργών λίθων ανάμεσά τους. Σε ορισμένα σημεία, το γέμισμα περιλάμβανε μεγάλους λίθους και η κατασκευή προσέγγιζε τη συμπαγή λιθοδομή.

Στην κορυφή υπήρχαν οδοντωτές επάλξεις, ενώ την άμυνα ενίσχυαν πύργοι. Σώζονται κατάλοιπα 46 πύργων ή άλλων προεξοχών πλευρικής άμυνας· οι ερευνητές εκτιμούν ότι αρχικά υπήρχαν περίπου 80.

Οι πύργοι δεν τοποθετήθηκαν σε ίσες αποστάσεις. Τα διαστήματα κυμαίνονταν από 26 έως 160 μέτρα, ανάλογα με το ανάγλυφο και τις ανάγκες άμυνας. Κοντά στις πύλες και σε κρίσιμα σημεία υπήρχαν διώροφοι πύργοι, ενισχύοντας όσα σημεία χρειάζονταν ιδιαίτερη προστασία.

Και τι κάνει ξεχωριστή την Αρκαδική Πύλη;

Η Αρκαδική Πύλη δείχνει πιο χειροπιαστά τα χαρακτηριστικά της οχύρωσης. Έχει κυκλική κάτοψη, πλαισιώνεται από δύο τετράγωνους πύργους και διέθετε δύο εισόδους, μία εξωτερική και μία εσωτερική.

Η πύλη οδηγούσε προς τη Μεγαλόπολη. Η ανατολική Λακωνική Πύλη, που δεν σώζεται, οδηγούσε προς τη Σπάρτη. Οι μεγάλες πύλες δεν εξυπηρετούσαν μόνο την κίνηση και την άμυνα: η μνημειακή μορφή τους είχε και συμβολική διάσταση.

Έξω από την Αρκαδική Πύλη έχουν αποκαλυφθεί τάφοι και ταφικά μνημεία. Τα ευρήματα συνδέουν το σημείο με την αρχαία οδική προσέγγιση στην πόλη και υπενθυμίζουν ότι μια πύλη ήταν ταυτόχρονα όριο της οχύρωσης και πέρασμα προς τον έξω χώρο.

Η καλύτερα διατηρημένη ζώνη του περιβόλου βρίσκεται στα βόρεια και βορειοδυτικά, εκατέρωθεν της πύλης. Εκεί συνδέονται πιο εύκολα η μορφή της εισόδου και τα τμήματα του τείχους που συνεχίζουν μέσα στο τοπίο.

Πώς διαβάζεται η οχύρωση στη σημερινή επίσκεψη;

Η Αρχαία Μεσσήνη δεν καταστράφηκε ούτε καλύφθηκε από μεταγενέστερους οικισμούς, στοιχείο που βοηθά να διακρίνονται η χάραξη και η έκταση της αρχαίας πόλης. Αυτό δεν σημαίνει ότι σώζονται άθικτα εννέα χιλιόμετρα χτιστού τείχους: η εικόνα προκύπτει από τα διατηρημένα τμήματα σε συνδυασμό με το φυσικό ανάγλυφο.

Στη σημερινή εικόνα έχει συμβάλει και η φροντίδα του μνημείου. Το έργο αποκατάστασης της Αρκαδικής Πύλης και γειτονικού τμήματος του τείχους περιλάμβανε έρευνα, στερέωση, συντήρηση και επανατοποθέτηση διάσπαρτων λίθων. Το 2005 έλαβε Diploma από τα European Heritage Awards.

Η επαφή με την οχύρωση μπορεί να αρχίσει ήδη στη διαδρομή προς την αρχαία πόλη, καθώς η Αρκαδική Πύλη αποτελεί μέρος του σημερινού οδικού δικτύου. Η επίσημη τουριστική σελίδα προτείνει τη διαδρομή από την πύλη προς το Στάδιο, ώστε να γίνει αντιληπτή η κλίμακα και η συνοχή της πόλης, μαζί με μνημεία όπως το Θέατρο, η Αγορά και το Ασκληπιείο.

Για τον προγραμματισμό της επίσκεψης, η επίσημη σελίδα Hellenic Heritage αναφέρει πρόσβαση με αυτοκίνητο σε 40 λεπτά από την Καλαμάτα, ολόκληρο εισιτήριο 15 ευρώ και μειωμένο 8 ευρώ. Για το χειμερινό ωράριο αναγράφει λειτουργία 08:30–15:30, με τον χώρο κλειστό κάθε Τρίτη και τελευταία είσοδο 20 λεπτά πριν από τη λήξη. Επειδή ωράρια και τιμές μπορεί να αλλάξουν, είναι χρήσιμο να ελέγχεται η επίσημη ενημέρωση πριν από την αναχώρηση.

Η Αρκαδική Πύλη δεν είναι μόνο ένα εντυπωσιακό μνημείο: είναι το σημείο από όπου γίνεται πιο καθαρά αντιληπτή η έκταση και η συνοχή της αρχαίας πόλης.

Προσθέστε το dimocracy στις προτιμώμενες πηγές σας στην Google

Βλέπετε πρώτα τις ειδήσεις μας στις Κορυφαίες ειδήσεις της Αναζήτησης.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ

ΕΝΟΤΗΤΕΣ

ΠΡΩΤΟΣΕΛΙΔΑ
Όλες οι εφημερίδες της ημέρας

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ

ΔΗΜΟΙ

Όλοι οι 332 δήμοι

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ

Όλες οι εφαρμογές

ΘΕΜΑ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ

ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ

ΔΗΜΟΦΙΛΕΙΣ ΑΝΑΖΗΤΗΣΕΙΣ

ΜΟΛΙΣ ΤΩΡΑ

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ