«Σανιδικά»: Μια κυβέρνηση σχηματίστηκε με ξύλο – Σαν σήμερα 18 Νοεμβρίου
Οι δύο μεγαλύτεροι κομματικοί σχηματισμοί είχαν από 102 έδρες, χωρίς πλειοψηφία, και οι οπαδοί του Θεόδωρου Δηλιγιάννη πίεσαν το Στέμμα με πολυήμερες οδομαχίες

ΣΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ
Στις 18 Νοεμβρίου 1902, η Αθήνα μετατρέπεται σε πεδίο βίαιων πολιτικών συγκρούσεων, καθώς οι εκλογές δεν αναδεικνύουν αυτοδύναμη παράταξη. Οι δύο μεγαλύτεροι κομματικοί σχηματισμοί συγκεντρώνουν από 102 βουλευτές και ο βασιλιάς Γεώργιος Α΄ αναζητά λύση για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Οι υποστηρικτές του Θεόδωρου Δηλιγιάννη, ωστόσο, βγαίνουν στους δρόμους, αποσπούν σανίδες από οικοδομές και τις μετατρέπουν σε όπλα, ζητώντας να γίνει πρωθυπουργός ο ηγέτης τους.
Στην ιστορία τα επεισόδια καταγράφονται ως «Σανιδικά», αποτυπώνοντας πως στις αρχές του 20ού αιώνα στην Ελλάδα η βία στους δρόμους μπορούσε να οδηγήσει στον σχηματισμό κυβέρνησης.
Στις κάλπες της 17ης Νοεμβρίου 1902, τα κόμματα του Δηλιγιάννη και του Γεωργίου Θεοτόκη ισοψηφούν με 102 έδρες το καθένα, χωρίς να διαθέτει κανένα την πλειοψηφία. Ο Γεώργιος Α΄ δεν θέλει να δώσει την πρωθυπουργία στον Δηλιγιάννη και εξετάζει το ενδεχόμενο υπηρεσιακής κυβέρνησης. Με τη στήριξη του Δημητρίου Ράλλη εξασφαλισμένη, ο Δηλιγιάννης οργανώνει τους οπαδούς του για να ασκήσουν πίεση στο Στέμμα.
Το κέντρο της Αθήνας γεμίζει με χιλιάδες διαδηλωτές. Στην οδό Σταδίου αφαιρούν σανίδες από τις σκαλωσιές οικοδομών που ανεγείρονται και προκαλούν ζημιές σε βιτρίνες, πόρτες και παράθυρα. Ακολουθούν λεηλασίες καταστημάτων, λιθοβολισμοί στα γραφεία εφημερίδων και συμπλοκές με αστυνομικούς και πολιτικούς αντιπάλους.
Στις 21 Νοεμβρίου, η εφημερίδα «Σκριπ» περιγράφει με ειρωνικό τρόπο το κλίμα. Οι εργολάβοι καλούν τους οικοδόμους να συγκεντρώσουν τις σανίδες και να τις στερεώσουν με μεγάλα καρφιά, για να μην αφαιρούνται. «Ουδέποτε άλλοτε το ξύλο είχε τόσην πολιτικήν σημασίαν», γράφει ο συντάκτης, κάνοντας λόγο για «τελεία σανιδοκρατία του ελληνικού βασιλείου».
Παράλληλα, ο Δημήτριος Ράλλης και άλλοι πολιτικοί απευθύνονται από τα μπαλκόνια στους συγκεντρωμένους, παρουσιάζοντάς τους ως υπερασπιστές του πολιτεύματος. Την ίδια στιγμή, ενώ στρέφονται κατά του βασιλιά Γεωργίου, ζητωκραυγάζουν υπέρ του διαδόχου Κωνσταντίνου.
Οι οδομαχίες διαρκούν αρκετές ημέρες και αφήνουν πολλούς τραυματίες. Στις 23 Νοεμβρίου, τελικά, ο βασιλιάς αναγκάζεται να υποχωρήσει και αναθέτει στον Δηλιγιάννη να σχηματίσει κυβέρνηση. Η θητεία της κυβέρνησής του περιορίζεται σε επτά μήνες.
Με σαρκαστική διάθεση, το «Σκριπ» αναρωτιέται αν ο Δηλιγιάννης, αφού κατάφερε να σχηματίσει κυβέρνηση με τις σανίδες, θα πετύχαινε με αυτές και κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Το 1905, τρία χρόνια μετά τα γεγονότα, ο Δηλιγιάννης δολοφονείται έξω από την Παλαιά Βουλή. Τα «Σανιδικά» καταγράφονται ως η πολιτική κρίση όπου οι συγκρούσεις στους δρόμους έκριναν ποιος θα αναλάμβανε τη διακυβέρνηση της χώρας.
Άλλα γεγονότα της 18ης Νοεμβρίου
1307: Ο θρύλος θέλει τον Ελβετό πατριώτη Γουλιέλμο Τέλλο να αναγκάζεται από τον Αυστριακό διοικητή Χέρμαν Γκέσλερ να τοξεύσει και να πετύχει ένα μήλο που βρίσκεται πάνω στο κεφάλι του γιου του, από απόσταση 50 μέτρων. Ο Τέλλος τα καταφέρνει και γίνεται σύμβολο της ελευθερίας και της αντίστασης των Ελβετών στην αυστριακή κυριαρχία. Παρότι η ιστορική βάση του περιστατικού αμφισβητείται, η ιστορία παραμένει ένας από τους πιο γνωστούς μύθους της Ελβετίας.
1826: Με επικεφαλής τον Γεώργιο Καραϊσκάκη, αρχίζει η μεγάλη μάχη της Αράχωβας. Οι μάχες συνεχίζονται ως τις 24 Νοεμβρίου και ολοκληρώνονται με μεγάλη ελληνική νίκη, καθώς μεγάλο μέρος των οθωμανικών δυνάμεων εξοντώνεται. Η έκβαση ενισχύει το ηθικό των Ελλήνων και κατοχυρώνει τη φήμη του Καραϊσκάκη ως κορυφαίου στρατιωτικού ηγέτη της Ελληνικής Επανάστασης.
1902: Στην οδό Σταδίου αρχίζουν τα «Σανιδικά», με βίαιες αναμετρήσεις ανάμεσα στους Δηλιγιαννικούς και τους Θεοτοκικούς, που είχαν λάβει από 102 έδρες στις εκλογές της προηγούμενης ημέρας. Οι συγκεντρωμένοι αποσπούν σανίδες από οικοδομές και συγκρούονται στους δρόμους της Αθήνας. Αφορμή για την ένταση γίνεται η απόπειρα του Γεωργίου Α΄ να ορίσει πρωθυπουργό τον υπασπιστή του, Ιωάννη Παπαδιαμαντόπουλο, προκαλώντας αντιδράσεις για την ανάμειξη του θρόνου στην πολιτική.
1916: Στις 18 Νοεμβρίου με το παλαιό ημερολόγιο, δηλαδή την 1η Δεκεμβρίου με το σημερινό, ξεκινούν τα Νοεμβριανά, στην περίοδο του Εθνικού Διχασμού. Η χώρα βρίσκεται με δύο αντίπαλες κυβερνήσεις: εκείνη του Ελευθέριου Βενιζέλου στη Θεσσαλονίκη και την κυβέρνηση της Αθήνας, που επηρεάζεται από τον βασιλιά Κωνσταντίνο. Στρατεύματα της Αντάντ αποβιβάζονται στο Φάληρο, συγκρούονται με τον Ελληνικό Στρατό και βομβαρδίζουν την Αθήνα. Οι αιματηρές μάχες και οι διώξεις που ακολουθούν οξύνουν τον Εθνικό Διχασμό.
1926: Ο Ιρλανδός συγγραφέας Τζορτζ Μπέρναρντ Σο δεν δέχεται το χρηματικό έπαθλο του Νόμπελ Λογοτεχνίας, το οποίο του απονεμήθηκε για το 1925. Με το γνώριμο χιούμορ του παρατηρεί: «Μπορώ να συγχωρήσω τον Άλφρεντ Νόμπελ για την ανακάλυψη της δυναμίτιδας, αλλά μόνο ένας δαίμονας με ανθρώπινη μορφή θα μπορούσε να επινοήσει το Βραβείο Νόμπελ».
1928: Η πρώτη κινηματογραφική εμφάνιση του Μίκυ Μάους με συγχρονισμένο ήχο γίνεται στο θέατρο Κόλονι της Νέας Υόρκης. Η οκτάλεπτη παραγωγή του Γουόλτ Ντίσνεϊ, με τίτλο «Steamboat Willie» (Το Ατμόπλοιο Γουίλι), σηματοδοτεί το ντεμπούτο του γνωστού χαρακτήρα.
1935: Συντακτική πράξη θέτει σε ισχύ στην Ελλάδα απαγόρευση πρόσληψης γυναικών στις περισσότερες δημόσιες υπηρεσίες. Οι εξαιρέσεις είναι περιορισμένες και αφορούν επαγγέλματα όπως η εκπαίδευση, η νοσηλευτική, η γραμματειακή υποστήριξη και η τηλεφωνία, ενώ η ρύθμιση προκαλεί αντιδράσεις από γυναικείες οργανώσεις.
1936: Κατά τον Ισπανικό Εμφύλιο Πόλεμο, την κυβέρνηση του στρατηγού Φρανθίσκο Φράνκο αναγνωρίζουν η ναζιστική Γερμανία και η φασιστική Ιταλία.
1963: Σε εμπορική παρουσίαση του τηλεφώνου με πλήκτρα προχωρά η αμερικανική Bell. Η νέα συσκευή αρχίζει σταδιακά να παίρνει τη θέση του περιστροφικού δίσκου, αλλάζοντας τον τρόπο πραγματοποίησης των τηλεφωνικών κλήσεων.
1976: Με 425 ψήφους υπέρ και 59 κατά, τα Κορτές, το κοινοβούλιο της Ισπανίας που είχε διοριστεί την περίοδο του Φράνκο, εγκρίνουν τον Νόμο Πολιτικής Μεταρρύθμισης. Η ψήφισή του δρομολογεί τη μετάβαση της Ισπανίας από τη δικτατορία στη δημοκρατία, τις πρώτες ελεύθερες εκλογές και την κατάρτιση νέου Συντάγματος, με πρωθυπουργό τον Αδόλφο Σουάρεθ.
1978: Μαζική δολοφονία και αυτοκτονία σημειώνεται στο Τζόουνσταουν της Γουιάνας, με επικεφαλής τον Αμερικανό θρησκευτικό ηγέτη Τζιμ Τζόουνς και θύματα τους οπαδούς της αίρεσης «Ναός του Λαού». Εκατοντάδες πεθαίνουν αφού καταναλώνουν δηλητηριασμένο ποτό, ενώ άλλοι εξαναγκάζονται. Συνολικά 918 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους εκείνη την ημέρα στη Γουιάνα, ανάμεσά τους 304 ανήλικοι.
1983: Με το ψήφισμα 541, το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ καταδικάζει την ανακήρυξη του ψευδοκράτους στα κατεχόμενα της Κύπρου. Η απόσχιση χαρακτηρίζεται νομικά άκυρη και ζητείται να ανακληθεί, ενώ επιβεβαιώνονται η κυριαρχία και η εδαφική ακεραιότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας.
1993: Μία από τις πιο εμβληματικές μουσικές εμφανίσεις πραγματοποιούν οι Nirvana στο MTV Unplugged, στα Sony Music Studios της Νέας Υόρκης. Ο Κερτ Κομπέιν παρουσιάζει ακουστικές εκτελέσεις και διασκευές, με κορυφαία στιγμή το «Where Did You Sleep Last Night». Μαύρα κεριά και λευκά κρίνα διαμορφώνουν ένα σκηνικό που παραπέμπει σε αποχαιρετιστήρια τελετή. Πέντε μήνες αργότερα, ο Κομπέιν θα είναι νεκρός, ενώ ο δίσκος που θα κυκλοφορήσει το 1994 θα σημειώσει τεράστια επιτυχία.
1995: Μετά την απόφαση της Συγκλήτου να αρθεί το πανεπιστημιακό άσυλο, τα ΜΑΤ επεμβαίνουν στο Πολυτεχνείο τις πρώτες πρωινές ώρες. Είχαν προηγηθεί πολύωρες συγκρούσεις στους δρόμους γύρω από το ΕΜΠ και εκτεταμένη χρήση δακρυγόνων, ενώ περίπου 1.500 νέοι είχαν εγκλωβιστεί στο σημείο. Οι άνθρωποι που βρίσκονται ακόμη στο κτίριο παραδίδονται χωρίς να προβάλουν αντίσταση και περίπου 470 άτομα οδηγούνται στην Αστυνομία, στο πλαίσιο μίας από τις μεγαλύτερες αστυνομικές επιχειρήσεις της μεταπολιτευτικής περιόδου.
Γεννήσεις

1903 – Δόρα Στράτου, Ελληνίδα χορογράφος που αφιέρωσε τη ζωή της στη διάσωση και ανάδειξη της ελληνικής παραδοσιακής μουσικοχορευτικής κληρονομιάς. Ίδρυσε το Θέατρο Ελληνικών Χορών «Δόρα Στράτου», που παραμένει μέχρι σήμερα μοναδικό στο είδος του. Συγκέντρωσε, κατέγραψε και διέσωσε χορούς, τραγούδια και φορεσιές από όλη την Ελλάδα, συμβάλλοντας καθοριστικά στη διατήρηση της πολιτιστικής μας ταυτότητας. Η δράση της θεωρείται ανεκτίμητη για τη λαογραφία και τις παραστατικές τέχνες.

1906 – Άλεκ Ισσιγόνης (Alec Issigonis), Έλληνας σχεδιαστής αυτοκινήτων και δημιουργός του θρυλικού «Mini», ενός από τα πιο εμβληματικά μοντέλα στην ιστορία της αυτοκίνησης. Με ριζοσπαστική προσέγγιση στη μηχανολογία και στόχο τη μέγιστη εκμετάλλευση χώρου, σχεδίασε το Mini το 1959, καθιερώνοντάς το ως σύμβολο πρακτικότητας και στιλ. Το έργο του επηρέασε βαθιά τη σύγχρονη αυτοκινητοβιομηχανία και τον καθιέρωσε ως πρωτοπόρο μηχανικό παγκόσμιας ακτινοβολίας.

1934 – Βασίλης Βασιλικός, Έλληνας συγγραφέας και μία από τις σημαντικότερες λογοτεχνικές μορφές της μεταπολεμικής Ελλάδας. Το εμβληματικό του μυθιστόρημα «Ζ», βασισμένο στη δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη, έγινε διεθνές σύμβολο πολιτικής λογοτεχνίας και μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο από τον Κώστα Γαβρά. Με πλούσια συγγραφική παραγωγή και παρουσία στη δημόσια ζωή, ο Βασιλικός άφησε ισχυρό αποτύπωμα στη σχέση λογοτεχνίας και πολιτικής συνείδησης.

1962 – Κερκ Χάμμετ (Kirk Hammett), Αμερικανός μουσικός και κιθαρίστας των Metallica, μία από τις πιο αναγνωρίσιμες φιγούρες στο παγκόσμιο heavy metal. Εντάχθηκε στο συγκρότημα το 1983 και συνέβαλε καθοριστικά στον ήχο τους με τις τεχνικές, έντονες και μελωδικές του κιθάρες. Συμμετείχε στη δημιουργία ιστορικών άλμπουμ όπως τα «Master of Puppets» και «Metallica (Black Album)». Θεωρείται κορυφαίος κιθαρίστας της γενιάς του.
Θάνατοι

1922 – Μαρσέλ Προυστ (Marcel Proust), Γάλλος συγγραφέας και δημιουργός του μνημειώδους έργου «Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο», ενός από τα σημαντικότερα στην παγκόσμια λογοτεχνία. Με βαθιά ενδοσκόπηση, λεπτομερή παρατήρηση και πρωτοποριακή αφηγηματική τεχνική, εξέτασε τη μνήμη, τον χρόνο και την ανθρώπινη εμπειρία. Η επίδρασή του στη λογοτεχνία υπήρξε τεράστια, καθιερώνοντάς τον ως έναν από τους κορυφαίους μοντερνιστές του 20ού αιώνα.
Εορτολόγιο
Πλάτων
Εθνικές γιορτές και επέτειοι
Διεθνής Ημέρα Ισλαμικής Τέχνης





