ΠΡΩΤΟΣΕΛΙΔΑ

Εξέγερση του Πολυτεχνείου: Ο κινηματογραφιστής Νίκος Καβουκίδης θυμάται «Τραβούσα που κατέβαιναν τα άρματα»

Ο σκηνοθέτης κατέγραψε την κατάληψη της Νομικής, τις ημέρες στο Πολυτεχνείο και την κάθοδο των αρμάτων στη λεωφόρο Αλεξάνδρας, πριν τελειώσει το φιλμ

Από 5 λεπτά ανάγνωση
Εξέγερση του Πολυτεχνείου: Ο κινηματογραφιστής Νίκος Καβουκίδης θυμάται «Τραβούσα που κατέβαιναν τα άρματα»
ΣΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ
  1. 01Η κατάληψη της Νομικής και του Πολυτεχνείου
  2. 02Η νύχτα της 17ης Νοεμβρίου και η κάθοδος των τανκ
  3. 03Τα αιτήματα του Πολυτεχνείου και η πρώτη επέτειος
  4. 04Η δύναμη της εικόνας στο ντοκιμαντέρ για το Πολυτεχνείο

Το πρωί της 17ης Νοεμβρίου 1973, φοιτητές γεμίζουν τους χώρους του Πολυτεχνείου, συζητούν και γράφουν συνθήματα στους τοίχους. Καθώς πέφτει το σκοτάδι, τανκς κατεβαίνουν τη λεωφόρο Αλεξάνδρας και παίρνουν θέση μπροστά στο ίδρυμα. Ο εκφωνητής του αυτοσχέδιου ραδιοφωνικού σταθμού, με σπασμένη φωνή, απευθύνεται στον ελληνικό λαό και τον καλεί να σταθεί στο πλευρό του αγώνα των φοιτητών. Την επομένη, τα τανκ παραμένουν στο σημείο και η Πατησίων πλένεται με μάνικες. Στην άσφαλτο βρίσκονται πεσμένα και παραμορφωμένα κάγκελα.

Οι συγκλονιστικές αυτές εικόνες περιλαμβάνονται στο ντοκιμαντέρ «Μαρτυρίες» του Νίκου Καβουκίδη. Η κάμερα καταγράφει όσα διαδραματίζονταν στο ιστορικό κτίριο της Πατησίων και στους γύρω δρόμους, τις ημέρες που προηγήθηκαν της εισβολής του τανκ στην πύλη του Πολυτεχνείου, καθώς και τα γεγονότα που ακολούθησαν, έως τον πρώτο εορτασμό της επετείου της φοιτητικής εξέγερσης.

Η κατάληψη της Νομικής και του Πολυτεχνείου

«Πολύ πριν μπουν στο Πολυτεχνείο οι φοιτητές, κατέγραψα την κατάληψη που έκαναν στη Νομική, στην ταράτσα. Έλεγαν συνθήματα, τραγουδούσαν τραγούδια του Θεοδωράκη, μετά από εκεί έγιναν και οι πρώτες συλλήψεις. Έχω πλάνα από όλα αυτά», είπε ο Νίκος Καβουκίδης στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.

Ο σκηνοθέτης και διευθυντής φωτογραφίας, με πορεία στον παλιό και τον σύγχρονο ελληνικό κινηματογράφο, ανέφερε ότι ήδη από μικρή ηλικία ήθελε να αποτυπώνει τα κοινωνικοπολιτικά γεγονότα. Η ίδια επιθυμία τον ώθησε και το 1973, όταν το εργαστήριό του βρισκόταν δύο τετράγωνα πίσω από το Πολυτεχνείο.

«Εκφωνητές στο Πολυτεχνείο ήταν δύο φίλοι, ο Δημήτρης Παπαχρήστος και ο Λάμπρος Παπαδημητράκης, που μάλιστα ακούγονται στο ντοκιμαντέρ. Όταν μπήκαν οι φοιτητές στο Πολυτεχνείο, μου το είπαν και θέλησα να μπω. Στην αρχή δεν άφηναν να μπαίνει όποιος να ‘ναι, αλλά επειδή ήξερα τα παιδιά, με άφηναν. Έμπαινα από τη Στουρνάρα και άρχισα να τραβώ και να καταγράφω», θυμήθηκε.

Το υλικό που συγκέντρωσε τις δύο ημέρες πριν από την εισβολή του τανκ συνοδεύεται από ηχητικά ντοκουμέντα του ίδιου. Ο Καβουκίδης είχε καταγράψει και τμήμα των εκπομπών που μετέδιδαν οι φοιτητές από τον αυτοσχέδιο ραδιοφωνικό σταθμό.

Η νύχτα της 17ης Νοεμβρίου και η κάθοδος των τανκ

Ο κ. Καβουκίδης βρισκόταν στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας το βράδυ της 17ης Νοεμβρίου. «Τραβούσα που κατέβαιναν τα άρματα. Με το που τα είδα, φαντάστηκα ότι πάνε στο Πολυτεχνείο», είπε.

«Εκεί τράβηξα και τα τελευταία πλάνα μου, γιατί μου είχε τελειώσει το φιλμ. Άφησα τη μηχανή και το μαγνητόφωνο (σ.σ. η μηχανή δεν κατέγραφε ήχο) στο θέατρο που έπαιζε η γυναίκα μου, στο θέατρο Πορεία, και πήγα προς το Πολυτεχνείο, για να δω τι γίνεται».

Λίγο νωρίτερα, από τα ραδιοκύματα ακουγόταν η φωνή του εκφωνητή στο Πολυτεχνείο: «… πώς είναι δυνατόν να κοιμηθείς, όταν τα τανκ έχουν στηθεί μπροστά στις πύλες του Πολυτεχνείου και σημαδεύουν τα παιδιά σου; Πώς είναι δυνατόν να κρυφτείς; Δεν μπορούμε να το πιστέψουμε.

Για αυτό ακόμα, αυτή τη στιγμή, αγωνιζόμαστε. Να έρθεις κοντά μας. Γιατί πρέπει να κατεβείς σήμερα, αυτή τη στιγμή που το μαθαίνεις, να συνεχίσεις τον αγώνα μας. Κι αν αυτή τη στιγμή μας πιάσουν και αν αυτή τη στιγμή μας σκοτώσουν, ναι, δεν φοβόμαστε να πεθάνουμε […]. Αδέλφια μας στρατιώτες, δεν θα σηκώσετε όπλο. […] Αδέλφια μας, στρατιώτες! Αδέλφια μας στρατιώτες! Πώς είναι δυνατόν να σκοτώσετε τα αδέλφια σας! Όλοι πιστεύουμε στη λευτεριά και εγώ πρώτος αρχίζω τον Εθνικό Ύμνο. Από τα Κόκκαλα βγαλμένη… […]»

«Βλέπω το τανκ, πού να πάω, έφυγα για λίγο προς το εργαστήριό μου, που ήταν πιο πάνω, στη Νοταρά», συνέχισε την αφήγησή του ο κ. Καβουκίδης.

Την ίδια ώρα, το τανκ μπήκε στον χώρο του Πολυτεχνείου. Φοιτητές εγκατέλειψαν το σημείο και κατέφυγαν σε σπίτια της περιοχής. Ο κ. Καβουκίδης περιέγραψε όσα ακολούθησαν:

«Όταν έφτασα στο εργαστήριο και άνοιξα την πόρτα, άκουσα από μέσα μια φωνή: “Κύριε Νίκο, κύριε Νίκο, μην κλείνεις, θέλουμε να μπούμε μέσα”. Ήταν ένα γειτονόπουλο που σπούδαζε ηλεκτρολόγος. Μαζί του βρίσκονταν περίπου 18 φοιτητές, αγόρια και κορίτσια. Τους άνοιξα την πόρτα και πέρασαν. Καθίσαμε και μιλούσαμε ως τις 4, 5 το πρωί. Μου έκανε εντύπωση πόσο δυναμικές ήταν οι γυναίκες· ήταν, ας πούμε, “μπροστάρες” στον φοιτητικό αγώνα. Τα παιδιά, μπορώ να πω, δεν είχαν τρομοκρατηθεί. Αντιμετώπιζαν με μεγάλη αποφασιστικότητα όσα συνέβαιναν.

Την επόμενη ημέρα, η αστυνομία ήταν πάλι εκεί και έβρεχε τον δρόμο για να τον καθαρίσει… Οι φοιτητές συγκεντρώθηκαν, τους καταδίωξαν και πολλοί σκοτώθηκαν εκεί. Οι αύρες μπήκαν στην πόλη, στην Ομόνοια και στο Σύνταγμα· τις εικόνες μπορεί κανείς να δει στις “Μαρτυρίες”. Χτυπούσαν στο ψαχνό. Ανάμεσα στα θύματα ήταν και ο νεαρός που μου είχε φωνάξει “να μπούμε, να μπούμε!”. Ήταν 21 ετών».

Τα αιτήματα του Πολυτεχνείου και η πρώτη επέτειος

Κατά την πρώτη επέτειο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, έναν χρόνο αργότερα, ο Γιάννης Ρίτσος απαγγέλλει «τούτο το χώμα είναι δικό τους και δικό μας», ενώ το πλήθος που έχει συγκεντρωθεί ξεκινά να τραγουδά.

Πρόκειται για ακόμη μία στιγμή του ντοκιμαντέρ που καθηλώνει.

Μια φοιτήτρια παίρνει τον λόγο και εξηγεί γιατί, έναν χρόνο αργότερα, τα αιτήματα του Πολυτεχνείου εξακολουθούν να ισχύουν:

«Ορισμένοι μας ρωτάνε τι θέλετε εσείς οι φοιτητές το 1975 και εξακολουθείτε να φωνάζετε, ύστερα από ένα ολόκληρο χρόνο δημοκρατίας. Είναι απλό. Παλεύουμε για τα ίδια προβλήματα που παλέψαμε σε μια ολόκληρη δικτατορία, με κορύφωμα τη θυσία μας στο Πολυτεχνείο.

»Βασικό μας πρόβλημα παραμένει μια πραγματικά ελεύθερη και δημοκρατική Παιδεία σε μια ελεύθερη και ανεξάρτητη Ελλάδα. Σήμερα αυτό το αίτημα περνάει από το αίτημα της κάθαρσης και του εκδημοκρατισμού σε όλα τα επίπεδα της ζωής. Στην πορεία του αγώνα μας συνειδητοποιήσαμε την ταυτότητα των προβλημάτων μας με τον εργαζόμενο λαό και συνεχίσαμε ενωμένη τον αγώνα μας. Και θα τον συνεχίσουμε σε πείσμα όλων εκείνων που εξακολουθούν να μας λένε, όπως και στη διάρκεια της δικτατορίας, ότι είμαστε μειοψηφία αναρχικών και ταραξιών».

Η δύναμη της εικόνας στο ντοκιμαντέρ για το Πολυτεχνείο

Το ντοκιμαντέρ καταγράφει, μεταξύ άλλων, την πρώτη πορεία προς την Πρεσβεία των ΗΠΑ και την άφιξη του Καραμανλή, καθώς και την επιστροφή εξορισθέντων στο Πόρτο Ράφτη. Ανάμεσά τους ήταν οι Παντ. Βούλγαρης, Σπ. Χαλβατζής και Ν. Κιάος. Περιλαμβάνει ακόμη τους πανηγυρισμούς για το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος που κατάργησε τη Βασιλεία, αλλά και προεκλογικές ομιλίες της Ενωμένης Αριστεράς, του ΠΑΣΟΚ, της Ένωσης Κέντρου και της Νέας Δημοκρατίας. Στα πλάνα της Ενωμένης Αριστεράς, ο Θεοδωράκης τραγουδά τη Ρωμιοσύνη μαζί με το πλήθος.

«Εγώ πάντα τραβούσα φάτσα-φόρα. Απέναντι από τα τανκ και τις αύρες και κινδύνευα για αυτό. Αλλά αυτά τα πλάνα, που είναι στις “Μαρτυρίες” είναι καταπληκτικά. Ήμουν πάντα μέσα στον κόσμο», υπογράμμισε.

Ο κ. Καβουκίδης αναφέρεται συχνά στη δύναμη της εικόνας, η οποία δεν χάνεται όσος χρόνος κι αν περάσει. Η πίστη του σε αυτήν ήταν, άλλωστε, ο λόγος που κατέγραφε τα κοινωνικοπολιτικά γεγονότα. «Πίστευα πάντα, από μικρός, στη δύναμη της εικόνας. Η εικόνα είναι ντοκουμέντο. Δεν μπορείς να αμφισβητήσεις, εάν αυτό που βλέπεις είναι σωστό», κατέληξε.

Προσθέστε το dimocracy στις προτιμώμενες πηγές σας στην Google

Βλέπετε πρώτα τις ειδήσεις μας στις Κορυφαίες ειδήσεις της Αναζήτησης.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ

ΕΝΟΤΗΤΕΣ

ΠΡΩΤΟΣΕΛΙΔΑ
Όλες οι εφημερίδες της ημέρας

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ

ΔΗΜΟΙ

Όλοι οι 332 δήμοι

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ

Όλες οι εφαρμογές

ΘΕΜΑ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ

ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ

ΔΗΜΟΦΙΛΕΙΣ ΑΝΑΖΗΤΗΣΕΙΣ

ΜΟΛΙΣ ΤΩΡΑ

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ