Βοήθεια στο σπίτι για ηλικιωμένους: Τι εξετάζει ο δήμος πριν αρχίσουν οι επισκέψεις
Το πρώτο τηλεφώνημα στον δήμο και οι λεπτομέρειες της καθημερινότητας που βοηθούν να περιγραφεί η ανάγκη.

ΣΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ
Το μαγείρεμα, το ντύσιμο ή οι μικροαγορές μπορεί να δυσκολεύουν έναν ηλικιωμένο· η βοήθεια στο σπίτι για ηλικιωμένους ξεκινά με επικοινωνία με τη δημοτική δομή ή την Κοινωνική Υπηρεσία. Εκεί η οικογένεια μπορεί να περιγράψει την ανάγκη και να ενημερωθεί για τις ισχύουσες προϋποθέσεις και τα επόμενα βήματα.
Όμως η διαδρομή από την αίτηση έως τις επισκέψεις δεν είναι ίδια σε κάθε δήμο. Τα δικαιολογητικά, ο τρόπος αξιολόγησης και οι προτεραιότητες διαφέρουν, όπως και η υποστήριξη που μπορεί να δοθεί σε κάθε περίπτωση.
Ποιον αφορά η βοήθεια στο σπίτι για ηλικιωμένους;
Το πρόγραμμα προσφέρει δωρεάν κατ’ οίκον φροντίδα σε ηλικιωμένους και άτομα με αναπηρία που δεν αυτοεξυπηρετούνται πλήρως. Οργανώνεται σε επίπεδο δήμων, με προσαρμογή στις ανάγκες της κάθε τοπικής κοινωνίας.
Η επίσημη Πύλη Οικογενειακής Πολιτικής αναφέρει ως ομάδα-στόχο τα άτομα άνω των 65 ετών που δεν αυτοεξυπηρετούνται πλήρως, καθώς και τα άτομα με αναπηρία με πιστοποίηση ΚΕΠΑ τουλάχιστον 67%. Προτεραιότητα αναφέρεται για όσους ζουν μόνοι, δεν έχουν πλήρη οικογενειακή φροντίδα ή έχουν χαμηλό εισόδημα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ένα μόνο στοιχείο αρκεί για να κριθεί κάθε αίτημα. Η ηλικία, ο βαθμός αυτοεξυπηρέτησης, η οικογενειακή στήριξη και το εισόδημα είναι μεταξύ των στοιχείων που συνεκτιμώνται. Τους όρους που εφαρμόζονται στην περίπτωσή σας θα τους επιβεβαιώσει ο αρμόδιος δήμος.
Τι ρωτάμε στο πρώτο τηλεφώνημα;
Η οικογένεια μπορεί να ξεκινήσει ζητώντας την αρμόδια δημοτική δομή για τον τόπο κατοικίας του ηλικιωμένου. Στην ίδια επικοινωνία, είναι χρήσιμο να ρωτήσει πού κατατίθεται η αίτηση, ποια δικαιολογητικά ζητούνται εκείνη την περίοδο και αν προβλέπεται επίσκεψη στο σπίτι.
Μια ακόμη ερώτηση αφορά το ποιος μπορεί να υποβάλει το αίτημα. Στον Δήμο Μεσολογγίου, για παράδειγμα, αυτό μπορεί να γίνει από τον ίδιο τον ενδιαφερόμενο ή από συγγενικό πρόσωπο που έχει αναλάβει τη φροντίδα του. Η οικογένεια πρέπει να εξακριβώσει τι ισχύει στον δικό της δήμο.
Στο τηλεφώνημα βοηθά μια συγκεκριμένη περιγραφή: αν ο άνθρωπος μένει μόνος, ποιος τον στηρίζει και σε ποιες καθημερινές δραστηριότητες χρειάζεται βοήθεια. Έτσι, η υπηρεσία αποκτά μια πρώτη εικόνα πέρα από τη γενική διατύπωση «χρειάζεται φροντίδα».
Ποια χαρτιά μπορεί να χρειαστούν;
Στα βασικά δικαιολογητικά που παραθέτει η επίσημη πύλη περιλαμβάνονται η αίτηση, αντίγραφο ταυτότητας ή διαβατηρίου, φορολογική δήλωση ή εκκαθαριστικό και πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης. Δεν πρόκειται όμως για εξαντλητικό κατάλογο που εφαρμόζεται παντού με τον ίδιο τρόπο.
Στα Χανιά η δημοτική λίστα περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την πρώτη σελίδα βιβλιαρίου υγείας, βεβαίωση ΚΕΠΑ όπου αφορά και έκθεση κοινωνικής έρευνας. Στο Μεσολόγγι ζητείται και γνωμάτευση θεράποντος ιατρού από την οποία προκύπτει ο βαθμός αυτοεξυπηρέτησης.
Ο κανονισμός της Ιστιαίας-Αιδηψού αναφέρει επίσης στοιχεία ΑΜΚΑ, ιατρικές γνωματεύσεις και πληροφορίες για την υγεία και τη φαρμακευτική αγωγή. Πριν συγκεντρώσετε ή στείλετε ευαίσθητα έγγραφα, ζητήστε από την υπηρεσία να σας πει ποια είναι αναγκαία και πώς υποβάλλονται με ασφάλεια. Τα δεδομένα υγείας ανήκουν στις ειδικές κατηγορίες προσωπικών δεδομένων που προστατεύονται από τον GDPR.
Θα έρθει κάποιος στο σπίτι για αξιολόγηση;
Δεν ακολουθούν όλοι οι δήμοι την ίδια διαδικασία· ορισμένοι αξιολογούν τις ανάγκες με κατ’ οίκον επίσκεψη. Στα Χανιά, μετά την αίτηση, κοινωνικός επιστήμονας επισκέπτεται τον ενδιαφερόμενο για να καταγράψει τις ανάγκες και να αξιολογήσει τη δυνατότητα ένταξης.
Στη Νέα Σμύρνη περιγράφεται λήψη κοινωνικού και νοσηλευτικού ιστορικού έπειτα από επίσκεψη στο σπίτι. Στον Δήμο Βιάννου, ο κανονισμός προβλέπει εξέταση των αιτήσεων και των δικαιολογητικών από επιτροπή, μαζί με εκτίμηση των αναγκών πριν από την απόφαση ένταξης ή μη.
Για μια τέτοια συζήτηση, τα παραδείγματα της καθημερινότητας είναι συχνά πιο κατατοπιστικά από μια γενική περιγραφή. Μπορεί να διευκρινιστεί τι καταφέρνει να κάνει μόνος του ο ηλικιωμένος και πού χρειάζεται υποστήριξη: στο πλύσιμο, στο ντύσιμο ή στο μαγείρεμα. Εφόσον τον βοηθά, μπορεί να είναι παρών και ένας συγγενής ή φίλος.
Έχει σημασία να ακουστεί και ο ίδιος ο ηλικιωμένος. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προτείνει ο σχεδιασμός της φροντίδας να λαμβάνει υπόψη τις προτιμήσεις του, το κοινωνικό του περιβάλλον και τους ανθρώπους που τον φροντίζουν. Είναι γενική κατεύθυνση φροντίδας, όχι τυπικός κανόνας ένταξης στους ελληνικούς δήμους.
Στη συζήτηση μπορούν επίσης να αναφερθούν θέματα ασφάλειας ή πρόσβασης στο σπίτι, οι ώρες που υπάρχει διαθέσιμος φροντιστής και η επιβάρυνση που ενδεχομένως αντιμετωπίζει. Όλα αυτά βοηθούν να αποτυπωθεί η πραγματική εικόνα της υποστήριξης.
Και μετά την έγκριση, τι βοήθεια παρέχεται;
Οι υπηρεσίες που περιγράφονται στην επίσημη πύλη περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, συμβουλευτική και ψυχολογική υποστήριξη, νοσηλευτική φροντίδα, βοήθεια σε υποθέσεις με δημόσιες υπηρεσίες, καθαριότητα, μικροαγορές, πληρωμή λογαριασμών και διανομή τροφίμων.
Η αναφορά τους δεν σημαίνει ότι κάθε δημοτική ομάδα παρέχει όλες τις υπηρεσίες σε κάθε ωφελούμενο. Στα Χανιά, για παράδειγμα, η επιστημονική ομάδα καθορίζει μετά την έγκριση τόσο τις υπηρεσίες όσο και τη συχνότητα των επισκέψεων, με βάση τις ανάγκες και τις ιδιαιτερότητες του ανθρώπου.
Η οικογένεια μπορεί να ζητήσει από την αρμόδια υπηρεσία να της εξηγήσει ποιες υπηρεσίες είναι διαθέσιμες, πόσο συχνά μπορούν να παρέχονται και πώς θα ενημερώνεται αν οι ανάγκες αλλάξουν. Η συζήτηση από την αρχή βοηθά την οικογένεια να καταλάβει ποιες υπηρεσίες μπορούν πράγματι να καλύψουν τις ανάγκες του ηλικιωμένου.





