Σχέδιο Αστικής Προσβασιμότητας: Τι δείχνει για τη γειτονιά σας

Το σχέδιο αστικής προσβασιμότητας μπορεί να δώσει μια διαφορετική εικόνα για μια διαδρομή που κάνουμε καθημερινά: από το πεζοδρόμιο της γειτονιάς μέχρι την πλατεία ή μια δημόσια υπηρεσία.

Δεν δείχνει μόνο πού υπάρχουν εμπόδια, αλλά και ποιες παρεμβάσεις προτείνονται ώστε οι διαδρομές να συνδέονται χωρίς διακοπές. Είναι, όμως, σχέδιο προγραμματισμού και όχι απόδειξη ότι τα έργα έχουν ήδη κατασκευαστεί.

Τι περιλαμβάνει το σχέδιο αστικής προσβασιμότητας;

Το Σχέδιο Αστικής Προσβασιμότητας, γνωστό και ως Σ.Α.Π., είναι ο στρατηγικός σχεδιασμός του δήμου για τις διαμορφώσεις, επεμβάσεις και κατασκευές που χρειάζονται για την προσβασιμότητα εντός των διοικητικών του ορίων.

Στον πυρήνα του βρίσκεται η «προσβάσιμη αλυσίδα»: η δυνατότητα μιας συνεχούς μετακίνησης προς κοινόχρηστους χώρους, υπηρεσίες και δημόσια κτίρια. Μια ράμπα στην είσοδο μιας υπηρεσίας, για παράδειγμα, δεν λύνει από μόνη της το πρόβλημα αν η διαδρομή μέχρι εκεί παραμένει διακομμένη από εμπόδια.

Ο φάκελος οργανώνεται σε δύο βασικά παραδοτέα. Το Π1 αποτυπώνει και αναλύει την υφιστάμενη κατάσταση, ενώ το Π2 περιλαμβάνει την πρόταση παρεμβάσεων, τους σχετικούς χάρτες και τον προγραμματισμό υλοποίησης.

Τι καταγράφεται στα πεζοδρόμια;

Το αν μπορούμε να κινηθούμε σε ένα πεζοδρόμιο δεν εξαρτάται μόνο από το αν υπάρχει ράμπα στην αρχή ή στο τέλος του. Μετρά και ο ελεύθερος χώρος ανάμεσα στα δύο σημεία, η επιφάνεια, αλλά και η θέση του αστικού εξοπλισμού.

Στην αποτύπωση μπορούν να εξεταστούν το πλάτος και η ελεύθερη όδευση, οι ράμπες, ο οδηγός όδευσης τυφλών και τυχόν εμπόδια. Η καταγραφή μπορεί επίσης να περιλαμβάνει διαβάσεις, πεζοφάναρα, νησίδες, πληροφοριακές πινακίδες και τη λειτουργία των μέσων μαζικής μεταφοράς.

Στις τεχνικές προδιαγραφές του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας αναφέρεται ελάχιστο πλάτος 1,50 μέτρου χωρίς εμπόδια για υπαίθριες προσβάσιμες οδεύσεις. Πρόκειται για απαίτηση προσβασιμότητας, όχι για διαπίστωση ότι κάθε υφιστάμενο πεζοδρόμιο την πληροί.

Στο Π1 του Δήμου Παιονίας, για παράδειγμα, οι καταγραφές πεδίου συνοψίζονται σε κατηγορίες καλής, μέτριας και κακής κατάστασης. Η αποτύπωση βοηθά έτσι να φανεί όχι μόνο πού περνά μια διαδρομή, αλλά και τι συναντά κανείς στην πορεία.

Και πέρα από τα πεζοδρόμια;

Η εικόνα επεκτείνεται σε πλατείες, πάρκα, άλση και άλλους ανοιχτούς δημόσιους χώρους. Εκεί μπορούν να εξεταστούν οι διαδρομές, οι κλίσεις, οι ράμπες και η ύπαρξη κοινόχρηστων χώρων υγιεινής.

Για τα δημόσια κτίρια και τα κτίρια δημόσιων υπηρεσιών, το σχέδιο εξετάζει την πρόσβαση έως τις εισόδους τους και καταγράφει τις εισόδους που προτείνεται να γίνουν προσβάσιμες. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο χάρτης μιας εισόδου αποτελεί από μόνος του πλήρη εικόνα για κάθε χώρο στο εσωτερικό του κτιρίου.

Οι χάρτες του Π2 μπορούν να δείχνουν διαδρομές προς σχολεία, δομές υγείας, πλατείες, πάρκα και δημόσιες υπηρεσίες. Μπορούν ακόμη να αποτυπώνουν σημεία καταφυγής και οδεύσεις διαφυγής για περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης.

Μια γραμμή στον χάρτη σημαίνει ότι έγινε το έργο;

Όχι. Στο Π2 η τεχνική έκθεση περιγράφει τις προτεινόμενες παρεμβάσεις, ενώ οι χάρτες διακρίνουν σημεία και γραμμικές παρεμβάσεις, όπως οδεύσεις και οδηγούς όδευσης τυφλών. Περιλαμβάνεται επίσης πίνακας προτεινόμενου εξοπλισμού και ειδικών κατασκευών, μαζί με χρονοδιάγραμμα και προγραμματισμό υλοποίησης.

Στην Παιονία οι προτάσεις οργανώνονται ανά κατηγορία, από νέα ή ανακατασκευασμένα πεζοδρόμια, ράμπες και διαβάσεις έως πλατείες, χώρους πρασίνου και εισόδους δημόσιων κτιρίων. Η καταγραφή τους στο σχέδιο δείχνει τι προτείνεται, όχι κατ’ ανάγκη τι έχει ολοκληρωθεί.

Για να διαπιστώσει κάποιος την πορεία μιας παρέμβασης, χρειάζεται ξεχωριστή αναζήτηση αποφάσεων, χρηματοδότησης, δημοπράτησης ή ανακοινώσεων έναρξης εργασιών.

Πού θα βρείτε το σχέδιο του δήμου σας;

Μια αναζήτηση στον ιστότοπο του δήμου με τις λέξεις «ΣΑΠ», «Σχέδιο Αστικής Προσβασιμότητας», «Παραδοτέο Π1» ή «Παραδοτέο Π2» είναι μια αρχή. Τα έγγραφα μπορεί να βρίσκονται σε σελίδες στρατηγικού σχεδιασμού ή διαβούλευσης. Ο Δήμος Αθηναίων, για παράδειγμα, συγκεντρώνει στη σχετική σελίδα συνδέσμους για τα δύο παραδοτέα.

Στο Π1 αναζητήστε την καταγραφή της σημερινής κατάστασης. Στο Π2, εντοπίστε στον χάρτη τη διαδρομή που σας ενδιαφέρει και ελέγξτε αν η πρόταση συνδέει ολόκληρη την πορεία προς μια υπηρεσία, ένα σχολείο ή μια πλατεία, αντί να αφορά μόνο μεμονωμένα σημεία.

Όταν πραγματοποιείται διαβούλευση, προβλέπεται να διασφαλίζεται η πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία και τα αποτελέσματά της να καταγράφονται στο Π2. Η απόφαση προβλέπει επίσης την κατάθεση των εγκεκριμένων σχεδίων στο ΥΠΕΝ και τη διατήρηση ψηφιακής βάσης δεδομένων.

Η 3η Δεκεμβρίου, Διεθνής Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία, υπενθυμίζει ότι η προσβασιμότητα δεν κρίνεται σε μία ράμπα ή σε έναν προορισμό, αλλά στη συνέχεια ολόκληρης της διαδρομής. Αυτό είναι και το ουσιαστικό μέτρο για να διαβάζουμε κάθε σχέδιο: αν η πόλη επιτρέπει σε όλους να φτάσουν εκεί όπου χρειάζεται.