Προϋπολογισμός δήμου: Πώς θα καταλάβετε αν ένα έργο έχει χρηματοδότηση
Η ανακοίνωση ενός έργου δεν λέει από μόνη της αν έχουν εγκριθεί τα χρήματα ή αν έχει υπογραφεί σύμβαση.

ΣΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ
Ο προϋπολογισμός δήμου μπορεί να περιλαμβάνει ένα έργο που σχεδιάζεται για τη γειτονιά μας, όμως η εγγραφή του δεν απαντά από μόνη της σε κάθε ερώτημα για τη χρηματοδότησή του. Για να διαπιστώσουμε αν έχει εγκριθεί στήριξη από μια συγκεκριμένη πηγή, χρειάζεται να αναζητήσουμε και την αντίστοιχη απόφαση ένταξης ή χρηματοδότησης.
Άλλο είναι ο σχεδιασμός, άλλο η πρόβλεψη εσόδου και δαπάνης για ένα έτος και άλλο η υπογραφή σύμβασης. Τα έγγραφα αυτά συμπληρώνουν την εικόνα, χωρίς να αποδεικνύουν κατ’ ανάγκη ότι το έργο ολοκληρώθηκε ή ότι πληρώθηκαν όλες οι δαπάνες.
Το έργο εμφανίζεται στον σχεδιασμό. Αρκεί αυτό;
Μια ανάπλαση, μια παρέμβαση οδικής ασφάλειας ή ένα άλλο δημοτικό έργο μπορεί να εμφανίζεται σε έγγραφο προγραμματισμού προτού ο αναγνώστης δει την απόφαση που εγκρίνει τη χρηματοδότησή του. Η παρουσία του εκεί δείχνει ότι αποτελεί πρόθεση ή προτεραιότητα του δήμου, όχι από μόνη της ότι έχουν εγκριθεί τα αναγκαία χρήματα.
Ο Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης προβλέπει ότι οι δήμοι μπορούν να καταρτίζουν Πενταετές Σχέδιο Δράσεων, το οποίο εξειδικεύεται σε Ετήσιο Πρόγραμμα Δράσεων. Τα σχέδια αυτά τίθενται σε δημόσια διαβούλευση στον ιστότοπο του δήμου για τουλάχιστον 15 ημέρες και αναρτώνται μετά τη σχετική απόφαση.
Ακόμη και όταν στον σχεδιασμό αναφέρεται ένα χρηματοδοτικό πρόγραμμα, η αναφορά δεν ταυτίζεται με απόφαση ένταξης του συγκεκριμένου έργου. Το ουσιαστικό ερώτημα είναι αν υπάρχει ξεχωριστή πράξη που εγκρίνει τη στήριξή του και με ποιους όρους.
Τι δείχνει ο προϋπολογισμός δήμου για το έργο;
Ο δημοτικός προϋπολογισμός προβλέπει τα έσοδα και καθορίζει τα έξοδα για συγκεκριμένο οικονομικό έτος, από την 1η Ιανουαρίου έως την 31η Δεκεμβρίου. Η σχετική εγγραφή δείχνει, επομένως, ποια έσοδα αναμένονται και ποιες δαπάνες προβλέπονται για το έτος, όχι κατ’ ανάγκη τι έχει ήδη εισπραχθεί ή πληρωθεί.
Η δαπάνη δεν νομιμοποιείται μόνο επειδή εμφανίζεται στον προϋπολογισμό. Πρέπει να πληρούνται και οι νόμιμες προϋποθέσεις της, ενώ οι εγγραφόμενες δαπάνες πρέπει να μπορούν να χρηματοδοτηθούν από το διαθέσιμο υπόλοιπο και τα αναμενόμενα έσοδα.
Για ένα επιχορηγούμενο έργο, έχει σημασία να συγκρίνουμε την εγγραφή του εσόδου με την αντίστοιχη δαπάνη και με την πράξη χρηματοδότησης. Το ποσό που εμφανίζεται σε έναν ετήσιο προϋπολογισμό δεν είναι αυτομάτως το συνολικό κόστος του έργου ή το σύνολο της εγκεκριμένης χρηματοδότησης.
Στις 20 Νοεμβρίου 2026 κατατέθηκε στη Βουλή ο Κρατικός Προϋπολογισμός 2027. Στις 21 Νοεμβρίου, η συζήτησή του στην Ολομέλεια δεν είχε αρχίσει: είχε προγραμματιστεί να ξεκινήσει στις 11 Δεκεμβρίου και να ολοκληρωθεί με ψηφοφορία στις 15 Δεκεμβρίου. Η εισηγητική έκθεση παρουσιάζει συγκεντρωτικά στοιχεία για τους ΟΤΑ· δεν είναι ο προϋπολογισμός ενός συγκεκριμένου δήμου ούτε κατάλογος χρηματοδοτημένων έργων του.
Πού φαίνεται η εγκεκριμένη χρηματοδότηση;
Για έργο που παρουσιάζεται ως χρηματοδοτημένο, το κρίσιμο έγγραφο είναι η απόφαση ένταξης ή χρηματοδότησης. Εκεί αναζητούμε τον δικαιούχο, το αντικείμενο, την πηγή και το ποσό και τα συγκρίνουμε με όσα αναφέρει ο δήμος. Ένας παρόμοιος τίτλος δεν αρκεί, αν η πράξη αφορά διαφορετικό αντικείμενο ή δικαιούχο.
Χρειάζεται επίσης να διαβάσουμε τους όρους: αν υπάρχει ίδια συμμετοχή, αν πρόκειται για επιχορήγηση ή δάνειο και ποιες εκταμιεύσεις προβλέπονται ανά έτος. Στις πράξεις ΕΣΠΑ, το έγγραφο των όρων στήριξης περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, χρηματοδοτικό σχέδιο, προθεσμία εκτέλεσης και όρους πληρωμής.
Ας υποθέσουμε ότι εγκρίνεται χρηματοδότηση 1 εκατ. ευρώ για ένα έργο, αλλά στον προϋπολογισμό ενός έτους εγγράφονται 300.000 ευρώ ως αναμενόμενο έσοδο και αντίστοιχη δαπάνη. Η διαφορά δεν σημαίνει από μόνη της ότι χάθηκαν τα υπόλοιπα 700.000 ευρώ: η ετήσια εγγραφή μπορεί να αφορά μόνο το μέρος που αναμένεται για εκείνο το έτος.
Το αντίστροφο επίσης έχει σημασία. Αν η απόφαση καλύπτει μόνο μέρος του κόστους, πρέπει να εντοπιστεί πώς προβλέπεται να καλυφθεί το υπόλοιπο. Η έγκριση μιας πηγής δεν απαντά αυτομάτως για κάθε δαπάνη του έργου.
Βρέθηκε διαγωνισμός. Έχει υπογραφεί σύμβαση;
Η διακήρυξη δείχνει ότι προχώρησε η διαδικασία για τη σύναψη δημόσιας σύμβασης. Δεν είναι όμως το ίδιο έγγραφο με την απόφαση κατακύρωσης, ούτε με το συμφωνητικό που υπογράφεται στη συνέχεια.
Στο ΚΗΜΔΗΣ καταγράφονται διακριτά στάδια, από το εγκεκριμένο αίτημα και τη δέσμευση πίστωσης έως τη διακήρυξη, την ανάθεση ή κατακύρωση, το συμφωνητικό και το χρηματικό ένταλμα. Για να δούμε αν έχει προχωρήσει η σύναψη της σύμβασης, αναζητούμε το συμφωνητικό και διασταυρώνουμε τον ανάδοχο και την αξία του.
Το συμφωνητικό αποδεικνύει τη σύναψη, όχι την ολοκλήρωση των εργασιών ή την εξόφληση όλων των δαπανών.
Πώς συνδέονται τα έγγραφα στην πράξη;
Ο ακριβής τίτλος του έργου και ο δήμος είναι μια χρήσιμη αφετηρία για την αναζήτηση στη Διαύγεια. Ανοίγοντας την ίδια την πράξη, μπορούμε να κρατήσουμε τον ΑΔΑ, το ποσό, τον δικαιούχο, την πηγή και τυχόν κωδικό πράξης. Αν η αναζήτηση δεν είναι διαθέσιμη με τίτλο, ο ΑΔΑ βοηθά στον εντοπισμό του εγγράφου.
Στη συνέχεια, συγκρίνουμε την απόφαση χρηματοδότησης με τις εγγραφές εσόδου και δαπάνης στον δημοτικό προϋπολογισμό και αναζητούμε στο ΚΗΜΔΗΣ αν υπάρχει συμφωνητικό. Για έργα ΕΣΠΑ, ο Κατάλογος Πράξεων βοηθά στη διασταύρωση στοιχείων, χωρίς να αντικαθιστά την απόφαση ένταξης ή τη σύμβαση.
Χρήσιμο είναι να ελέγχουμε και τυχόν μεταγενέστερες τροποποιήσεις. Σε έργο οδικής ασφάλειας του Δήμου Πεντέλης, για παράδειγμα, εντολή μεταφοράς 238.781,86 ευρώ παρέπεμπε τόσο στην αρχική απόφαση ένταξης όσο και σε μεταγενέστερη τροποποίησή της. Η εντολή αφορούσε μεταφορά σε καταπιστευτικό λογαριασμό, όχι απόδειξη ολοκλήρωσης του έργου.
Αν τα ποσά, οι τίτλοι ή οι όροι δεν συμφωνούν, η αρμόδια υπηρεσία του δήμου μπορεί να διευκρινίσει ποια είναι η ισχύουσα πράξη και πώς καλύπτεται η δαπάνη. Για τον δημότη, η πιο χρήσιμη ερώτηση μένει απλή: ποιο έγγραφο αποδεικνύει αυτό που ανακοινώθηκε;





