Απευθείας αναθέσεις στους δήμους: Η ΚΕΔΕ παρουσιάζει 8 αλήθειες και λέει ως εδώ στον λαϊκισμό
Η Ένωση επικαλείται το νόμιμο όριο των 30.000 ευρώ πλέον ΦΠΑ και υπογραμμίζει ότι η διαδικασία δεν προϋποθέτει έκτακτη ανάγκη ούτε αφορά αποκλειστικά την Αυτοδιοίκηση

Η ΚΕΔΕ παρουσιάζει οκτώ αλήθειες για τις απευθείας αναθέσεις, μια διαδικασία που είναι απολύτως νόμιμη και εφαρμόζεται τόσο από τους Δήμους όσο και από το Κεντρικό Κράτος. Με αφορμή πρόσφατα δημοσιεύματα σε έντυπα και ηλεκτρονικά μέσα, τα οποία, όπως επισημαίνει, στοχοποιούν άδικα και χωρίς αιτιολογία αιρετούς της Αυτοδιοίκησης επειδή χρησιμοποιούν τη νόμιμη αυτή διαδικασία για να διασφαλίσουν τη λειτουργία των Δήμων τους, η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδος επιθυμεί να παραθέσει τα δεδομένα για το ζήτημα.
Πρώτον, το άρθρο 118 του Ν.4412/2016, όπως ισχύει, προβλέπει ρητά τις απευθείας αναθέσεις και τις επιτρέπει, χωρίς πρόσθετη προϋπόθεση, για κάθε είδους ετήσια δαπάνη προϋπολογισμού έως 30.000€ πλέον ΦΠΑ. Οι Δήμαρχοι δεν είναι εκείνοι που εισάγουν και ψηφίζουν τους νόμους στη Βουλή· όπως και οι υπόλοιποι κρατικοί λειτουργοί, έχουν υποχρέωση να τους εφαρμόζουν. Αυτό ακριβώς κάνουμε.
Δεύτερον, ο συγκεκριμένος νόμος δεν απαιτεί να υπάρχει απρόβλεπτη ή έκτακτη ανάγκη για να γίνει απευθείας ανάθεση, ενώ δεν αποκλείει ούτε την επανάληψή της κάθε χρόνο και ανά οικονομικό έτος. Επομένως, οι αιτιάσεις κατά αιρετών της Αυτοδιοίκησης επειδή αναθέτουν δαπάνες των Δήμων τους με αυτόν τον τρόπο και οι ισχυρισμοί ότι η διαδικασία είναι εξαρχής μεμπτή ή αδιαφανής φανερώνουν, από τη μία, άγνοια της ισχύουσας νομοθεσίας. Από την άλλη, αποτελούν σαφή συκοφαντική δυσφήμηση και απρεπή συμπεριφορά εις βάρος των αιρετών του αυτοδιοικητικού θεσμού.
Τρίτον, υπενθυμίζεται στους όψιμους επικριτές αποκλειστικά των αιρετών της Αυτοδιοίκησης ότι η διάταξη θεσπίστηκε το 2016 από την Κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, επί υπουργίας του κ. Σπίρτζη. Έκτοτε παραμένει σε ισχύ και εφαρμόζεται ευρέως από δημόσιους φορείς, υπηρεσίες και οργανισμούς της χώρας: από υπουργεία και δασαρχεία έως αρχαιολογικές υπηρεσίες, την ΥΠΑ και τα ΝΠΔΔ του Κράτους. Οι απευθείας αναθέσεις δεν αποτελούν επινόηση των Δημάρχων ούτε αφορούν μόνο τους Δήμους· ο νομοθέτης τις προβλέπει για την υλοποίηση των καθημερινών δαπανών σε ολόκληρο τον δημόσιο τομέα.
Για ποιο λόγο, λοιπόν, προκαλούν αντιδράσεις οι απευθείας αναθέσεις των Δήμων, ενώ η ίδια πρακτική από άλλους φορείς, ακόμη και για πολύ υψηλότερα ποσά, δεν προκαλεί αντίστοιχη ενόχληση;
Τέταρτον, υπηρεσίες επιστημονικού και τεχνικού χαρακτήρα παρέχονται στους Δήμους, ιδίως στους μικρούς και μεσαίους, κάθε χρόνο ή με πολυετή ανάληψη υποχρέωσης μέσω απευθείας ανάθεσης, έως το όριο των 30.000 ευρώ. Σε αυτές περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, φορολογικές και λογιστικές υπηρεσίες, νομική εκπροσώπηση και παράσταση στα δικαστήρια, τεχνικοί και χρηματοδοτικοί σύμβουλοι, δημόσιες σχέσεις, αδειοδότηση και ωρίμανση έργων, οριοθέτηση ζωνών λιμένων και αιγιαλού, καθώς και καταγραφή και απομαγνητοφώνηση πρακτικών συλλογικών οργάνων. Ο νομοθέτης —και όχι οι Δήμαρχοι— έδωσε στους Δημάρχους, όπως και σε προϊσταμένους άλλων δημόσιων φορέων, τη δυνατότητα να επιλέγουν τον επιστήμονα που εμπιστεύονται, θέτοντας ως περιορισμό το ύψος της ετήσιας δαπάνης για κάθε υπηρεσία. Επισημαίνεται ακόμη ότι στους μικρούς Δήμους καμία από αυτές τις υπηρεσίες δεν ξεπερνά, ως διακριτή ετήσια δαπάνη, τα 30.000€/έτος.
Συνεπώς, η ισχύουσα νομοθεσία καθιστά απολύτως νόμιμη τη διαδικασία της απευθείας ανάθεσης. Δεν προβλέπεται να προηγηθεί διαγωνισμός· η δαπάνη μπορεί να ανατεθεί απευθείας.
Πέμπτον, οι απευθείας αναθέσεις δεν είναι μόνο νόμιμες, αλλά και πλήρως διαφανείς. Πρόκειται για δημόσια διαδικασία: όλα τα στάδιά της, από το αιτιολογημένο αίτημα έως την οριστική σύμβαση και το ένταλμα πληρωμής, αναρτώνται, ανά περίπτωση, στη Διαύγεια και στο ΚΗΜΔΗΣ (Κεντρικό Ηλεκτρονικό Μητρώο Δημοσίων Συμβάσεων). Οι αναθέσεις δεν γίνονται με κλειστές διαδικασίες ή με όρους διαπλοκής και αδιαφάνειας, όπως υποστηρίζουν ορισμένοι, αλλά σύμφωνα με τον νόμο και τις προβλεπόμενες διαδικασίες. Επιπλέον, έως το 2019, όταν υπήρχε προληπτικός έλεγχος των δαπανών των ΟΤΑ, ο αρμόδιος επίτροπος του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην έδρα κάθε Δήμου εξέταζε συστηματικά όλες αυτές τις διαδικασίες.
Έκτον, υπενθυμίζουμε ότι οι απευθείας αναθέσεις έχουν ετήσιο όριο 30.000 ευρώ. Επομένως, αποτελεί σκόπιμη παραποίηση της πραγματικότητας και συκοφαντία κάθε ανάρτηση ή δημοσίευμα που εμφανίζει δόλια ως υπέρογκα τα ποσά αναθέσεων σε συγκεκριμένους αναδόχους, προσθέτοντάς τα για διάστημα πολλών ετών αντί να τα εξετάζει ανά έτος, όπως απαιτεί το ορθό μέτρο σύγκρισης και νομιμότητας. Η πρόχειρη αυτή λογιστική προσέγγιση δεν εξυπηρετεί ούτε την αλήθεια ούτε το δημόσιο συμφέρον, ενώ όταν συνοδεύεται από εντυπωσιακούς τίτλους αποτελεί φθηνό λαϊκισμό. Οι Δήμοι χρειάζονται τις συγκεκριμένες υπηρεσίες κάθε χρόνο και όχι μία μόνο φορά. Για παράδειγμα, κάθε Δήμος χρειάζεται ετησίως λογιστή και φοροτεχνικό, οπότε συνάπτει αντίστοιχη σύμβαση. Η πρόσθεση των συμβάσεων σε βάθος 5 ή 10 ετών δεν συνιστά παράβαση του Νόμου από το αυτοδιοικητικό προσωπικό· αποδεικνύει μόνο την πρόθεση δημιουργίας αρνητικών εντυπώσεων σε βάρος του.
Έβδομον, οι συμβάσεις που γίνονται με απευθείας ανάθεση δεν δίνονται χαριστικά σε κανέναν. Προβλέπουν συγκεκριμένα παραδοτέα, είτε πρόκειται για έργα, είτε για προμήθειες είτε για υπηρεσίες, τα οποία παραλαμβάνονται και υπογράφονται από τις αρμόδιες επιτροπές κάθε Δήμου. Οι επιτροπές αυτές στελεχώνονται από υπαλλήλους των δημοτικών υπηρεσιών και όχι από αιρετούς. Αντίστοιχα, ο προϊστάμενος των οικονομικών υπηρεσιών κάθε Δήμου, όχι ο Δήμαρχος, ελέγχει την ουσία και την πληρότητα των χρηματικών ενταλμάτων πληρωμής. Η αναφορά μόνο σε φαινομενικά υψηλά ποσά, χωρίς να διευκρινίζεται ότι αφορούν συγκεκριμένο έργο ή υπηρεσία προς τον Δήμο, καλλιεργεί εσφαλμένες εντυπώσεις περί δήθεν κατασπατάλησης δημόσιου χρήματος και συνιστά επίσης λαϊκισμό. Κανένας Δήμος δεν πληρώνει χρήματα “στον αέρα”: κάθε δαπάνη συνοδεύεται από τεχνική περιγραφή των ποσοτήτων ή των υπηρεσιών και από βεβαίωση της ορθής εκτέλεσης ή παραλαβής της από την αρμόδια επιτροπή υπαλλήλων.
Τέλος, επισημαίνουμε ότι οι Δήμοι είναι ο μόνος θεσμός του Κράτους που υπάγεται σε διαρκείς ελέγχους πολλών επιπέδων. Το πλαίσιο αυτό προβλέπεται στο άρθρο 102 του Συντάγματος και καθορίζεται ειδικότερα από την ισχύουσα νομοθεσία. Ο έλεγχος των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης πραγματοποιείται σε τέσσερα επίπεδα:
1. Έλεγχος της νομιμότητας σε διοικητικό επίπεδο.
2. Δημοσιονομικός έλεγχος και προσυμβατικός έλεγχος από το Ελεγκτικό Συνέδριο.
3. Εσωτερικός έλεγχος και διασφάλιση της διαφάνειας, καθώς οι ΟΤΑ οφείλουν να έχουν Μονάδες Εσωτερικού Ελέγχου και Επιτροπές Ελέγχου. Επιθεωρήσεις, τακτικές ή έκτακτες, για ζητήματα κακοδιοίκησης ή διαφθοράς πραγματοποιεί και η Εθνική Αρχή Διαφάνειας. Επιπλέον, όλες οι διοικητικές πράξεις και δαπάνες αναρτώνται υποχρεωτικά στη «Διαύγεια» και στο ΚΗΜΔΗΣ.
4. Δικαστικός και κοινωνικός έλεγχος. Δημότες ή φορείς που έχουν έννομο συμφέρον δικαιούνται να προσφύγουν κατά αποφάσεων των ΟΤΑ στα διοικητικά δικαστήρια ή στο Συμβούλιο της Επικρατείας, ενώ ασκείται και πολιτικός έλεγχος από την αντιπολίτευση και τους πολίτες.
Η ΚΕΔΕ απαντά στον λαϊκισμό για τις απευθείας αναθέσεις, παραθέτοντας 8 αλήθειες για το ζήτημα.





