Νομοσχέδιο για οφειλέτες και servicers σε δημόσια διαβούλευση – Τι αλλάζει σε crypto, courier και επιστροφές φόρου

Σε δημόσια διαβούλευση τίθεται το νέο νομοσχέδιο που προωθεί το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, με τις κύριες ρυθμίσεις του να αφορούν τα δικαιώματα των δανειοληπτών και την αυστηρότερη εποπτεία της λειτουργίας των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων.

Το σχέδιο νόμου περιλαμβάνει, πάντως, παρεμβάσεις σε ένα ευρύ φάσμα οικονομικών ζητημάτων. Προβλέπονται, μεταξύ άλλων, τροποποιήσεις στη φορολόγηση των κρυπτοστοιχείων, στους κανόνες για τις τράπεζες και την κεφαλαιαγορά, στο αγροτικό πετρέλαιο και στις ψηφιακές συναλλαγές. Ρυθμίσεις προβλέπονται ακόμη για την αγορά καυσίμων και για τη λογιστική καταγραφή της Γενικής Κυβέρνησης.

Νέες ρυθμίσεις για οφειλέτες και εταιρείες servicers

Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει συνολικά 16 αλλαγές που αφορούν το ιδιωτικό χρέος. Οι μισές στοχεύουν στην προστασία των οφειλετών και στη βελτίωση των ρυθμίσεων, ενώ οι υπόλοιπες αφορούν τη διαφάνεια, τον έλεγχο και τη λογοδοσία των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων.

Κεντρική μεταβολή αποτελεί η καθιέρωση νέας, αυτοτελούς και τυποποιημένης διαδικασίας για διμερείς ρυθμίσεις, η οποία αντικαθιστά τον Κώδικα Δεοντολογίας. Η διαδικασία αποκτά πλέον συγκεκριμένα χρονικά όρια: ο πιστωτής θα πρέπει να απαντά μέσα σε τρεις μήνες και η συνολική διαδικασία να έχει κλείσει το αργότερο σε έξι μήνες.

Ο πιστωτής θα πρέπει, τρεις μήνες πριν από τη διενέργεια πλειστηριασμού, να καταθέτει πρόταση ρύθμισης που θα είναι κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη, λαμβάνοντας υπόψη την αποπληρωτική δυνατότητα, τα εισοδήματα και την περιουσία του οφειλέτη. Οι προτάσεις θα υποβάλλονται γραπτώς και, εφόσον υπάρχουν δύο εναλλακτικές, θα παρέχονται και οι δύο. Κάθε απόρριψη θα πρέπει να συνοδεύεται από έγγραφη αιτιολόγηση. Παράλληλα, θα υπάρχει δυνατότητα προσφυγής σε διαμεσολάβηση μέσω του Ελληνικού Χρηματοοικονομικού Μεσολαβητή.

Για την απευθείας διμερή ρύθμιση καθορίζεται πλαφόν 15% στην προκαταβολή που θα μπορεί να απαιτεί ο πιστωτής. Έως σήμερα το ποσό της προκαταβολής συμφωνούνταν κατά περίπτωση και συχνά υπερέβαινε το 30%, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις έφθανε ακόμη και το 50% της συνολικής οφειλής.

Οι βασικές προβλέψεις είναι οι εξής:

• Ενισχύεται η προστασία των συνεπών οφειλετών

Όταν ο οφειλέτης τηρεί τους όρους ενεργής ρύθμισης, δεν επιτρέπονται η καταγγελία της, η έκδοση ή η εκτέλεση διαταγής πληρωμής, η επιβολή κατάσχεσης ούτε η συνέχιση της διαδικασίας πλειστηριασμού.

Σε περίπτωση παραβίασης, η σχετική πράξη καθίσταται αυτοδικαίως άκυρη. Επιπλέον, στον οφειλέτη πιστώνεται ποσό που αντιστοιχεί σε πέντε μηνιαίες δόσεις, η ρύθμιση επεκτείνεται για πέντε μήνες χωρίς πρόσθετη επιβάρυνση και επιβάλλεται διοικητικό πρόστιμο από 50.000 έως 500.000 ευρώ. Σε περίπτωση επανάληψης προβλέπονται και αυστηρότερες εποπτικές κυρώσεις.

Κατοχυρώνεται ακόμη το δικαίωμα του οφειλέτη να ζητά χωρίς κόστος πλήρη αναλυτική ενημέρωση για την οφειλή του. Η ενημέρωση θα περιλαμβάνει τις συμβάσεις, το ιστορικό καταβολών, τον τρόπο υπολογισμού του επιτοκίου, το κεφάλαιο, τους τόκους, τις προμήθειες και κάθε άλλη χρέωση. Τα στοιχεία πρέπει να παραδίδονται μέσα σε 45 ημέρες· διαφορετικά, η τοκοφορία αναστέλλεται έως την πλήρη χορήγησή τους.

Επαναφέρεται, χωρίς καταληκτική ημερομηνία για την υποβολή αίτησης, η προστατευτική διάταξη του άρθρου 39 του ν. 3259/2004 για παλαιές ληξιπρόθεσμες οφειλές. Τράπεζες και servicers θα πρέπει να προσαρμόσουν ανάλογα τις απαιτήσεις τους. Παράλληλα, η προστασία που προβλέπεται για τα ΑμεΑ επεκτείνεται στους γονείς και στους νόμιμους φροντιστές εξαρτώμενων τέκνων με πιστοποιημένη αναπηρία τουλάχιστον 67%.

• Περισσότερος έλεγχος και λογοδοσία για τους servicers

Οι οκτώ προβλεπόμενες παρεμβάσεις για τους servicers περιλαμβάνουν υποχρέωση ετήσιας δημοσιοποίησης στοιχείων για τα οικονομικά μεγέθη, την εταιρική διακυβέρνηση, τα χαρτοφυλάκια υπό διαχείριση, τα αποτελέσματα της δραστηριότητας και τον τρόπο αντιμετώπισης των παραπόνων των δανειοληπτών.

Σε ετήσια βάση, κάθε servicer θα καταθέτει στην Τράπεζα της Ελλάδος σχέδιο στρατηγικής για τη διαχείριση των απαιτήσεων. Το σχέδιο θα περιλαμβάνει εκτιμήσεις για τις εισπράξεις, την προσέγγιση ανά κατηγορία απαίτησης, τους διαθέσιμους πόρους, το κόστος, τους κινδύνους και τους δείκτες απόδοσης.

Για τιτλοποιήσεις που συνδέονται με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου καθιερώνεται ανεξάρτητος ετήσιος διαχειριστικός έλεγχος, ο οποίος θα εξετάζει και τις αμοιβές και τις δαπάνες των εμπλεκόμενων πλευρών. Τα πορίσματα θα δημοσιοποιούνται σε περίληψη, ενώ η πλήρης έκθεση θα διαβιβάζεται στις αρμόδιες αρχές και στην Τράπεζα της Ελλάδος.

Παράλληλα, διευρύνεται το σύστημα κυρώσεων της Τράπεζας της Ελλάδος και προβλέπεται η δημοσίευσή τους. Το νομοσχέδιο αναγνωρίζει επίσης ρητά την εποπτική αρμοδιότητα του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για τα δεδομένα που αναρτούν οι servicers στην Ηλεκτρονική Πλατφόρμα Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων.

Το νέο φορολογικό καθεστώς για τα κρυπτοστοιχεία

Στο νομοσχέδιο που βρίσκεται σε διαβούλευση περιλαμβάνεται και το νέο φορολογικό πλαίσιο για τα κρυπτοστοιχεία, με στόχο να καλυφθεί το νομοθετικό κενό σχετικά με τη φορολογική τους μεταχείριση και να ενισχυθεί η φορολογική βεβαιότητα.

Για τα φυσικά πρόσωπα προτείνεται φορολόγηση 10% στην υπεραξία που προκύπτει από τη μεταβίβαση κρυπτοστοιχείων. Ο υπολογισμός θα γίνεται, κατά βάση, από τη διαφορά ανάμεσα στην τιμή αγοράς και την τιμή πώλησης, ενώ προβλέπονται ειδικοί κανόνες για την απόδειξη των συναλλαγών και τον καθορισμό της μέσης τιμής κτήσης όταν έχουν προηγηθεί διαδοχικές αποκτήσεις. Ποσό υπεραξίας μέχρι 500 ευρώ ανά φορολογικό έτος θα απαλλάσσεται από φόρο, ενώ η ανταλλαγή μεταξύ διαφορετικών κρυπτοστοιχείων δεν θα θεωρείται φορολογητέα υπεραξία.

Ρυθμίζεται ακόμη η αποτίμηση κρυπτοστοιχείων που παρέχονται ως παροχή σε είδος σε εργαζομένους, εταίρους ή μετόχους, με κριτήριο την αξία τους σε ευρώ κατά την ημερομηνία απόκτησης. Ταυτόχρονα, η δαπάνη για την αγορά κρυπτοστοιχείων θα συνυπολογίζεται στις δαπάνες απόκτησης περιουσιακών στοιχείων για την εφαρμογή των τεκμηρίων.

Έσοδα που προέρχονται από δανεισμό, παροχή ρευστότητας ή δέσμευση κρυπτοστοιχείων για την επικύρωση συναλλαγών, δηλαδή μέσω staking, θα αντιμετωπίζονται φορολογικά ως τόκοι και θα επιβαρύνονται με συντελεστή 10%.

Στο πλαίσιο της φορολογίας κληρονομιών, δωρεών και γονικών παροχών, τα κρυπτοστοιχεία κατατάσσονται στην ασώματη κινητή περιουσία που βρίσκεται στην αλλοδαπή. Για τον προσδιορισμό της αξίας τους θα λαμβάνεται υπόψη η αξία σε ευρώ κατά την προηγούμενη ημέρα από εκείνη κατά την οποία γεννάται η φορολογική υποχρέωση.

Η πώληση κρυπτοστοιχείων δεν θα επιβαρύνεται με Ψηφιακό Τέλος Συναλλαγής. Παράλληλα, προβλέπεται δυνατότητα οικειοθελούς δήλωσης υπεραξιών από μεταβιβάσεις που πραγματοποιήθηκαν στο παρελθόν, μέσα σε 12 μήνες από τη δημοσίευση του νόμου και χωρίς την επιβολή προστίμων ή τόκων, εφόσον τηρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις.

Αγροτικό πετρέλαιο: Επιστροφή ΕΦΚ μέχρι τις 31 Οκτωβρίου

Η επιστροφή του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης για το αγροτικό πετρέλαιο στους δικαιούχους αγρότες θα πραγματοποιείται απευθείας έως τις 31 Οκτωβρίου 2026.

Από τον Νοέμβριο, η έκπτωση θα περνά ψηφιακά κατευθείαν στο τιμολόγιο αγοράς. Το ποσό της επιστροφής, μαζί με τον ΦΠΑ που αναλογεί, θα αποδίδεται στους πρατηριούχους ως ακατάσχετο και δεν θα συμψηφίζεται με χρέη προς το Δημόσιο, τα ασφαλιστικά ταμεία ή τις τράπεζες.

Ηλεκτρονικές πληρωμές θα απαιτούνται στις παραδόσεις από εταιρείες courier

Για την παράδοση αγαθών από εταιρείες courier θα είναι υποχρεωτική η χρήση ηλεκτρονικών μέσων πληρωμής, χωρίς να παίζει ρόλο το ύψος της συναλλαγής.

Σε περίπτωση που εταιρεία ταχυμεταφορών εισπράξει χρήματα σε μετρητά, θα επιβάλλεται πρόστιμο που θα αντιστοιχεί στο διπλάσιο της αξίας της συγκεκριμένης συναλλαγής.

Με υπουργική απόφαση, η οποία θα εκδοθεί πριν ενεργοποιηθεί η ρύθμιση, θα προσδιοριστούν οι κατηγορίες φυσικών προσώπων που θα απαλλάσσονται από την υποχρέωση. Η διαδικασία θα ακολουθεί το πρότυπο των εξαιρέσεων που προβλέπονται για τις ηλεκτρονικές δαπάνες οι οποίες απαιτούνται για τη συμπλήρωση του αναγκαίου ποσού και το «χτίσιμο» αφορολόγητου.

Νέα ρύθμιση για τα καύσιμα σε σφραγισμένα πρατήρια

Με το νομοσχέδιο καθορίζεται ο τρόπος διαχείρισης των καυσίμων που βρίσκονται σε πρατήρια τα οποία σφραγίζονται για διάστημα δύο ετών εξαιτίας παραβάσεων.

Καύσιμα τα οποία, σύμφωνα με το Γενικό Χημείο του Κράτους, έχουν σύνθεση εντός προδιαγραφών και δεν συνδέονται με λαθρεμπόριο θα απαντλούνται για λόγους ασφάλειας και θα μπορούν να διατεθούν στην αγορά από τον υπόχρεο φορέα. Όσα κριθούν μη κανονικά ή νοθευμένα θα οδηγούνται σε κατάσχεση.

Διευκρινίζεται επίσης πως οι υποχρεώσεις δέουσας επιμέλειας των εταιρειών εμπορίας και των διυλιστηρίων καλύπτουν τόσο τα πρατήρια δημόσιας χρήσης όσο και εκείνα ιδιωτικής χρήσης. Παράλληλα, προβλέπεται προθεσμία για τη διακοπή διακίνησης καυσίμων και ρυθμίζεται ποιος θα πραγματοποιεί την απάντληση όταν δεν υπάρχει εταιρεία που να έχει εφοδιάσει το πρατήριο κατά τις πέντε προηγούμενες εργάσιμες ημέρες.

Τράπεζες, επενδυτικές δραστηριότητες και κεφαλαιαγορά

Σημαντικό τμήμα των προτεινόμενων διατάξεων επικεντρώνεται στην ανανέωση του θεσμικού πλαισίου για τον χρηματοπιστωτικό τομέα, καθώς και στην ενσωμάτωση ευρωπαϊκών Οδηγιών.

Οι ρυθμίσεις περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την εποπτεία των πιστωτικών ιδρυμάτων, την τραπεζική ένωση, τους κανόνες εξυγίανσης και αντιμετώπισης τραπεζικών κρίσεων, τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, αλλά και την επικαιροποίηση του πλαισίου για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και τις αγορές.

Ειδικό βάρος δίνεται στην ενίσχυση της εποπτείας των τραπεζών και των υποκαταστημάτων τρίτων χωρών, όπως και στην αντιμετώπιση κινδύνων που σχετίζονται με το περιβάλλον, την κοινωνία και τη διακυβέρνηση. Παράλληλα, αναθεωρούνται οι κανόνες για τη διαχείριση επενδυτικών κεφαλαίων, τους ΔΟΕΕ και τους ΟΣΕΚΑ, με επιδίωξη περισσότερης διαφάνειας, ισχυρότερης προστασίας των επενδυτών και αποτελεσματικότερου ελέγχου των κινδύνων.

Η Ελλάδα θα συμμετέχει πλήρως στο Ευρωπαϊκό Ενιαίο Σημείο Πρόσβασης (ESAP), διευκολύνοντας επενδυτές και επιχειρήσεις να εντοπίζουν συγκρίσιμα εταιρικά και χρηματοοικονομικά στοιχεία σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Τροποποιούνται ακόμη οι κανόνες που διέπουν τους πολυμερείς μηχανισμούς διαπραγμάτευσης και τις αγορές ανάπτυξης ΜμΕ. Στόχος είναι να καταστεί απλούστερη και ελκυστικότερη η άντληση κεφαλαίων μέσω των δημόσιων αγορών, κυρίως για μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.

Νέο λογιστικό πλαίσιο για τη λειτουργία του Δημοσίου

Οι διατάξεις ανοίγουν τον δρόμο για την εφαρμογή, από την 1η Ιανουαρίου 2027, του νέου Λογιστικού Πλαισίου Γενικής Κυβέρνησης στο σύνολο των οντοτήτων που εντάσσονται στη Γενική Κυβέρνηση.

Η μεταρρύθμιση στηρίζεται στη λογιστική του δεδουλευμένου, καθώς και στην εφαρμογή των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων για τον Δημόσιο Τομέα (IPSAS). Βασικό εργαλείο για την υλοποίησή της αποτελεί το gov-ERP.

Στο πλαίσιο των αλλαγών αναμορφώνονται οι διαδικασίες που αφορούν την ανάληψη, τον έλεγχο και την εκκαθάριση των δημόσιων δαπανών. Παράλληλα, επικαιροποιούνται οι αρμοδιότητες του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους και των οικονομικών υπηρεσιών των φορέων, ενώ παράλληλα ενισχύονται η λογοδοσία, ο προγραμματισμός και ο έλεγχος των δημόσιων οικονομικών.

Η διαβούλευση για το νομοσχέδιο με τίτλο «Ενίσχυση εποπτείας των υπό διαχείριση απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις – Προστασία συνεπών οφειλετών – Ενίσχυση των συλλογικών επενδύσεων και της κεφαλαιαγοράς καθώς και της διαχείρισης κινδύνων και της εποπτείας του χρηματοπιστωτικού συστήματος – Ενσωμάτωση των Οδηγιών (ΕΕ) 2024/1619, (ΕΕ) 2024/1640, (ΕΕ) 2024/2994, (ΕΕ) 2024/927, (ΕΕ) 2023/2864 και (ΕΕ) 2024/2811, διατάξεις αρμοδιότητας της Γενικής Γραμματείας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους – Συνταξιοδοτική ρύθμιση – και λοιπές διατάξεις» θα παραμείνει ανοικτή έως τις 22.10.2026, στις 10:00 π.μ. Στόχος είναι η εισαγωγή του στη Βουλή και η ψήφισή του κατά την πρώτη εβδομάδα του Νοεμβρίου.