Με επιστολή του προς τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, το Αμερικανικό Ελληνικό Ινστιτούτο (AHI) παρεμβαίνει ενόψει της επίσκεψής του στην Αθήνα για τον 6ο Στρατηγικό Διάλογο Ελλάδας – Ηνωμένων Πολιτειών.
Την επιστολή υπογράφει, υπό την ιδιότητά του ως προέδρου του Ινστιτούτου, ο Νικ Λαρυγκάκης. Στο κείμενο αναδεικνύεται η στρατηγική βαρύτητα των σχέσεων Ελλάδας και ΗΠΑ, ενώ απευθύνεται κάλεσμα στην Ουάσιγκτον για ξεκάθαρη στάση έναντι των τουρκικών ενεργειών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο πρόεδρος του AHI εκφράζει την ικανοποίησή του για την επιλογή του επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας να τεθεί επικεφαλής της αντιπροσωπείας των ΗΠΑ στον Στρατηγικό Διάλογο. Υπενθυμίζει ότι ο θεσμός, από την έναρξή του το 2018, έχει καταστεί κεντρικό πλαίσιο συντονισμού των δύο πλευρών για την άμυνα, την ενέργεια, το εμπόριο και την ασφάλεια στην περιοχή.
Για το AHI, η Ελλάδα αποτελεί «πιστό, αξιόπιστο και σταθερό σύμμαχο» των Ηνωμένων Πολιτειών . Τονίζεται ακόμη πως η Αθήνα υπερκαλύπτει τις νατοϊκές υποχρεώσεις της στις αμυντικές δαπάνες και, παράλληλα, τηρεί σταθερά τις δεσμεύσεις που απορρέουν από τη Συμφωνία Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας Ελλάδας και ΗΠΑ.
Η στρατιωτική συμβολή της Ελλάδας στη συνεργασία με τις ΗΠΑ
Ξεχωριστή θέση στην επιστολή κατέχει η Σούδα, την οποία το AHI περιγράφει ως κομβικής σημασίας εγκατάσταση για τη στρατιωτική παρουσία και τις επιχειρήσεις των ΗΠΑ στην ευρύτερη γεωγραφική ζώνη. Όπως αναφέρεται, στην περίοδο της κρίσης στη Μέση Ανατολή, οι υποδομές της Σούδας αξιοποιήθηκαν επανειλημμένα από αμερικανικά μαχητικά, αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού και μεταγωγικά, αλλά και από μέσα ειδικών επιχειρήσεων.
Το AHI αναφέρεται επίσης στην επιλογή της Ελλάδας να ενισχύσει την ασφάλεια της βάσης, μεταφέροντας συστοιχία Patriot στην Κρήτη. Με τον τρόπο αυτόν, υποστηρίζει ότι η Αθήνα επωμίζεται απτό κόστος και κινδύνους στο πλαίσιο της στρατηγικής σχέσης της με την Ουάσιγκτον.
Ως προς την ενέργεια, η επιστολή παρουσιάζει την Ελλάδα ως πύλη για την είσοδο αμερικανικού LNG στην Ευρώπη. Η διαδρομή αυτή στηρίζεται στις εγκαταστάσεις της Ρεβυθούσας και της Αλεξανδρούπολης, καθώς και στον Κάθετο Διάδρομο με κατεύθυνση την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη και την Ουκρανία.
Κατά το AHI, αυτή η ανάπτυξη υπηρετεί ταυτόχρονα στρατηγικούς στόχους των Ηνωμένων Πολιτειών, καθώς περιορίζει την ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης από τη Ρωσία. Επιπλέον, ενδυναμώνει τη θέση της Ελλάδας ως περιφερειακού ενεργειακού κόμβου.
Η ενεργειακή συνεργασία 3+1 στην Ανατολική Μεσόγειο
Το Ινστιτούτο κάνει ακόμη μνεία στη συνεργασία 3+1 των Ηνωμένων Πολιτειών με την Ελλάδα, την Κυπριακή Δημοκρατία και το Ισραήλ, όπως και στην ίδρυση του U.S. Eastern Mediterranean Energy Center. Ζητεί δε από την αμερικανική κυβέρνηση να εξασφαλίσει για τον νέο φορέα την απαραίτητη πολιτική υποστήριξη και τους αναγκαίους πόρους.
Σημαντικό μέρος της επιστολής αφορά την Τουρκία και τη θέση της στις ενεργειακές και γεωπολιτικές διεργασίες της Ανατολικής Μεσογείου.
Ως ενδεικτική περίπτωση το AHI παραθέτει τον Great Sea Interconnector, το ευρωπαϊκό σχέδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ. Πρόκειται για έργο που έχει λάβει σημαντική χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και επιδιώκει, μεταξύ άλλων, να άρει την ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου.
Στο κείμενο αναφέρεται ότι η Άγκυρα υποστηρίζει πως απαιτείται η συγκατάθεσή της για εργασίες σε θαλάσσιες περιοχές μεταξύ Κρήτης και Κύπρου. Παράλληλα, γίνεται ειδική μνεία σε περιστατικό στα ανοικτά της Κάσου, καθώς και στις τουρκικές αξιώσεις για προγενέστερη ενημέρωση πριν από νέες έρευνες.
Οι τουρκικές διεκδικήσεις και το casus belli στο Αιγαίο
Ο Νικ Λαρυγκάκης αποδίδει αυτές τις κινήσεις στο δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» και στη διαρκή τουρκική απειλή casus belli σε βάρος της Ελλάδας, εκτιμώντας πως, σύμφωνα με το AHI, οι ενέργειες αυτές συγκρούονται τόσο με το διεθνές δίκαιο όσο και με τα στρατηγικά συμφέροντα των ΗΠΑ στην περιοχή.
Παράλληλα, το AHI δηλώνει την ανησυχία του για τη στρατιωτική δραστηριότητα της Τουρκίας στο Αιγαίο. Καλεί, επίσης, την αμερικανική κυβέρνηση να μην άρει τις κυρώσεις CAATSA που επιβλήθηκαν στην Τουρκία εξαιτίας της προμήθειας του ρωσικού συστήματος S-400.
Το Ινστιτούτο τοποθετείται ρητά και για τα F-35, σημειώνοντας ότι η Τουρκία δεν θα πρέπει να επανενταχθεί στο πρόγραμμα ούτε να αποκτήσει προηγμένα αμερικανικά οπλικά συστήματα όσο συνεχίζει να απειλεί έναν σύμμαχο του ΝΑΤΟ και να θέτει υπό αμφισβήτηση την κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Κλείνοντας, ο Νικ Λαρυγκάκης προτρέπει τον Μάρκο Ρούμπιο να αξιοποιήσει την επίσκεψή του στην Αθήνα ώστε να διατυπώσει εκ νέου, με σαφή τρόπο, τη στήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών προς την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία για την υπεράσπιση της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων τους, στη βάση του διεθνούς δικαίου.
