Μια προβλήτα σε λιμάνι των Ηνωμένων Πολιτειών, δύο κινηματογράφοι σε Αθήνα και Βόλο, διαμερίσματα στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, μια εγκαταλελειμμένη μονοκατοικία στην Εκάλη και δεκάδες κατοικίες στο κέντρο της πρωτεύουσας συνθέτουν ένα μικρό μόνο μέρος της τεράστιας ακίνητης περιουσίας που έχει στην κατοχή του το ελληνικό Δημόσιο μέσω υπουργείων, νοσοκομείων και άλλων φορέων. Σε αρκετές περιπτώσεις, μάλιστα, οι αρμόδιες υπηρεσίες δεν γνωρίζουν με ακρίβεια την κατάσταση των ακινήτων, ενώ ορισμένα παραμένουν αναξιοποίητα και εγκαταλελειμμένα εδώ και δεκαετίες, χωρίς να προσφέρουν οικονομικό όφελος.
Πιο χαρακτηριστική θεωρείται η ιστορία μιας προβλήτας σε λιμάνι της Δυτικής Ακτής των ΗΠΑ, την οποία μια γυναίκα, πρώην ασθενής ελληνικού νοσοκομείου, κληροδότησε με τη διαθήκη της στο υπουργείο Υγείας. Ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης έφερε στο φως την ασυνήθιστη κληρονομιά στα τέλη Αυγούστου, παρουσιάζοντας το σχέδιο για την καταγραφή της ακίνητης περιουσίας που εποπτεύεται από το υπουργείο.
Για τη συγκεκριμένη προβλήτα, πάντως, δεν φαίνεται να υπάρχει σήμερα σαφής εικόνα. Ο πλήρης φάκελος της ιδιοκτησίας δεν είναι διαθέσιμος, ενώ άγνωστα παραμένουν τόσο ο φορέας διαχείρισης όσο και το αν το ακίνητο εξακολουθεί να χρησιμοποιείται. Έτσι, ένα περιουσιακό στοιχείο στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού εξακολουθεί ουσιαστικά να μην είναι γνωστό στις ελληνικές αρχές, οι οποίες θα έπρεπε να εξετάσουν την αξιοποίησή του.
Η προβλήτα αποτελεί μόνο μία από τις παράδοξες ιδιοκτησίες που έχουν περάσει, με τα χρόνια, στην περιουσία δημόσιων νοσοκομείων. Όπως αναφέρουν πληροφορίες που δημοσιεύουν σήμερα «Τα Νέα», η καταγραφή περιλαμβάνει ακόμη και ακίνητα που στεγάζουν κινηματογραφικές αίθουσες.
Κινηματογράφοι και ακίνητα νοσοκομείων σε Αθήνα και Βόλο
Στην Αθήνα, χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του ιστορικού θερινού κινηματογράφου «Θησείον», στο κέντρο της πόλης, που ανήκει στο Νοσοκομείο «Σωτηρία». Στον κατάλογο των ιδιοκτησιών δημόσιου νοσοκομείου περιλαμβάνεται επίσης ο πρώην κινηματογράφος «Τιτάνια» στον Βόλο, ιδιοκτησίας του Γενικού Νοσοκομείου της πόλης. Πρόκειται για ακίνητα που δεν παραπέμπουν εύκολα στη λειτουργία νοσηλευτικών ιδρυμάτων, καθώς δεν συνδέονται άμεσα με την παροχή υπηρεσιών υγείας.
Ακόμη πιο ιδιαίτερη περίπτωση αποτελεί η ιδιοκτησία ελληνικού νοσοκομείου στην Αίγυπτο. Το «Σωτηρία» διαθέτει στην Αλεξάνδρεια οικόπεδο με κτίριο, όπου υπάρχουν διαμερίσματα αλλά και χώροι για επαγγελματική χρήση. Έτσι, το αθηναϊκό νοσοκομείο εμφανίζεται να έχει στην κατοχή του κατοικίες και επαγγελματικά ακίνητα σε πόλη της βόρειας Αφρικής, χωρίς τα διαθέσιμα στοιχεία να ξεκαθαρίζουν τον τρόπο με τον οποίο αξιοποιούνται σήμερα.
Στη λίστα βρίσκονται επίσης ακίνητα σε κεντρικά σημεία της Αθήνας. Περίπου 30 διαμερίσματα στην οδό Αγίου Κωνσταντίνου 2, κοντά στην πλατεία Ομονοίας, ανήκουν στο Γενικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης «Άγιος Δημήτριος». Παρότι βρίσκονται σε περιοχή με έντονη εμπορική και οικιστική δραστηριότητα, τα περισσότερα από αυτά φέρονται να έχουν εγκαταλειφθεί.
Τρία ακόμη διαμερίσματα στην οδό Χαριλάου Τρικούπη, στο κέντρο της Αθήνας, ανήκουν στο Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης ΑΧΕΠΑ. Οι συγκεκριμένες ιδιοκτησίες εντάσσονται σε ένα ευρύτερο ζήτημα, καθώς δημόσια νοσοκομεία διαθέτουν ακίνητα με σημαντική δυνητική αξία, χωρίς να έχουν πάντα πλήρη στοιχεία για την κατάστασή τους ή για τους τρόπους αξιοποίησής τους.
Δωρεές και κληροδοτήματα δημιούργησαν την ακίνητη περιουσία
Οι περισσότερες από αυτές τις ιδιοκτησίες πέρασαν στα δημόσια νοσοκομεία μέσω δωρεών και κληροδοτημάτων. Σε παλαιότερες εποχές, πολίτες άφηναν συχνά μέρος ή ολόκληρη την περιουσία τους σε νοσηλευτικά ιδρύματα, θέλοντας να εκφράσουν την ευγνωμοσύνη τους για τη φροντίδα και τη νοσηλεία που είχαν λάβει. Η καταγραφή και η διαχείριση, ωστόσο, παρουσίασαν σημαντικές ελλείψεις με την πάροδο των δεκαετιών. Όπως παραδέχονται αρμόδιες πηγές του υπουργείου Υγείας, «υπάρχουν ακίνητα που δεν γνωρίζουμε, άλλα για τα οποία έχουμε ακούσει, αλλά δεν έχουμε διαθέσιμους επίσημους φακέλους ή έχουμε ημιτελείς φακέλους, αλλά και περιπτώσεις που πίσω από ένα ακίνητο “κρύβονται” περισσότερα ΚΑΕΚ».
Στο Ελληνικό Κτηματολόγιο, τα ακίνητα ταυτοποιούνται μέσω των μοναδικών αριθμών ΚΑΕΚ. Όταν μια ιδιοκτησία αντιστοιχεί σε περισσότερες κτηματολογικές εγγραφές, η συνολική καταγραφή της δημόσιας περιουσίας γίνεται ακόμη δυσκολότερη. Παράλληλα, έχουν καταγραφεί περιπτώσεις όπου ένα ακίνητο έχει κληροδοτηθεί κανονικά σε φορέα του Δημοσίου, όμως δεν έχει παραδοθεί στην πράξη, παρότι στα έγγραφα οι σχετικές διαδικασίες εμφανίζονται ολοκληρωμένες.
Για την καταγραφή της περιουσίας του ελληνικού Δημοσίου, το υπουργείο Υγείας έχει ξεκινήσει διαδικασία που αφορά περίπου 4.000 έως 5.000 ακίνητα, με συνολική αξία η οποία υπολογίζεται σε πολλά εκατομμύρια ευρώ. Η ολοκλήρωση του έργου εκτιμάται ότι θα απαιτήσει δύο έως τρία χρόνια, ενώ το κόστος του αναμένεται να ανέλθει τουλάχιστον στα 10 εκατομμύρια ευρώ. Όπως έχει αναφέρει ο Άδωνις Γεωργιάδης, επιδίωξη είναι τα ακίνητα να αξιοποιηθούν «προς όφελος των πολιτών».
Παρόμοια εικόνα καταγράφεται και στα ακίνητα που υπάγονται στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας. Πέρα από στρατόπεδα, φυλάκια και πεδία βολής, οι αρμόδιοι φορείς των Ενόπλων Δυνάμεων διαχειρίζονται κατοικίες, διαμερίσματα, καταστήματα και άλλα κτίρια, αρκετά εκ των οποίων περιήλθαν στην κατοχή τους μέσω κληροδοτημάτων. Στους σχετικούς καταλόγους περιλαμβάνεται και μια εγκαταλελειμμένη διώροφη μονοκατοικία στην Εκάλη, ιδιοκτησίας του Μετοχικού Ταμείου Ναυτικού. Η παραμονή ενός τέτοιου ακινήτου χωρίς αξιοποίηση, σε μία από τις ακριβότερες οικιστικές ζώνες της Αττικής, δημιουργεί εύλογα ερωτήματα.
Το χαρτοφυλάκιο των στρατιωτικών φορέων περιλαμβάνει ακόμη διαμερίσματα και καταστήματα ισογείου σε κεντρικές αθηναϊκές αρτηρίες, μεταξύ άλλων στην Πατησίων, την Αχαρνών και την Ακαδημίας. Τα ακίνητα διαφέρουν ως προς τα χαρακτηριστικά τους και τις ενδεχόμενες χρήσεις τους, διευρύνοντας το ήδη εκτεταμένο σύνολο ιδιοκτησιών που έχουν υπό τη διαχείρισή τους οι αρμόδιες υπηρεσίες του υπουργείου Εθνικής Άμυνας.
