Sharenting: Οι γονείς εκθέτουν τη ζωή των παιδιών στα social media – Νέα εφαρμογή προστασίας έρχεται στην Ελλάδα
Η δωρεάν εφαρμογή FantomApp, που αναπτύχθηκε από τη γαλλική Αρχή Προστασίας Δεδομένων, αναμένεται μέσα στο 2026 και θα βοηθά παιδιά και εφήβους να θωρακίζουν τους λογαριασμούς τους

ΣΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ
Μια φωτογραφία από τα πρώτα γενέθλια, ένα στιγμιότυπο από τη σχολική γιορτή ή ακόμη και ένα ξέσπασμα που οι γονείς βρίσκουν χαριτωμένο: εικόνες και βίντεο από την καθημερινότητα των παιδιών αποτελούν πλέον μέρος της διαδικτυακής παρουσίας πολλών οικογενειών. Συχνά, η ψηφιακή ιστορία ενός παιδιού ξεκινά πριν ακόμη αποκτήσει δικό του λογαριασμό στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Με τον όρο sharenting, που προκύπτει από τις αγγλικές λέξεις sharing και parenting, περιγράφεται η πρακτική των γονιών να αναρτούν φωτογραφίες, βίντεο και πληροφορίες για τα παιδιά τους. Παρότι συνήθως η αφετηρία είναι η αγάπη, η συνήθεια αυτή εγείρει ζητήματα τόσο για την ασφάλεια στο διαδίκτυο όσο και για την ανάπτυξη του ίδιου του παιδιού.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Δικαιωμάτων του Παιδιού, στις 20 Νοεμβρίου, το Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων έθεσε ερωτήματα στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, στον Συνήγορο του Παιδιού και στην ψυχολόγο MSc, PhD(c) – ψυχοθεραπεύτρια Γεωργία Βασιλείου. Στο επίκεντρο βρέθηκαν τα δικαιώματα των παιδιών, οι επιπτώσεις της έκθεσής τους στο διαδίκτυο και τα όρια που χρειάζεται να θέτουν οι γονείς.
Αυξανόμενη προσοχή στο φαινόμενο στρέφουν και οι ευρωπαϊκές Αρχές Προστασίας Δεδομένων. Η ιρλανδική Αρχή, σε συνεργασία με τη Γαλλία, υλοποίησε την καμπάνια ενημέρωσης «Pause Before You Post» («Στάσου πριν δημοσιεύσεις»), επισημαίνοντας πόσα στοιχεία για ένα παιδί μπορεί να φανερώσουν αναρτήσεις που φαίνονται αθώες και αφορούν την οικογένεια.
Μέσα στο 2026 αναμένεται, σύμφωνα με πληροφορίες του ΑΠΕ-ΜΠΕ, να κυκλοφορήσει στην Ελλάδα η ελληνική έκδοση του FantomApp. Πρόκειται για δωρεάν εφαρμογή προστασίας των προσωπικών δεδομένων των νέων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, την οποία δημιούργησε η γαλλική Αρχή Προστασίας Δεδομένων (CNIL). Η πρόσβαση θα είναι δυνατή από το App Store και το Google Play, καθώς και μέσω διαδικτυακής έκδοσης.
Παιδιά και έφηβοι αποτελούν το βασικό κοινό του FantomApp, το οποίο προσφέρει εργαλεία για ασφαλέστερη διαδικτυακή παρουσία. Η εφαρμογή επιτρέπει στους νέους, μεταξύ άλλων, να διαμορφώνουν τις ρυθμίσεις ιδιωτικότητας των λογαριασμών τους, να μειώνουν τη δημοσιοποίηση προσωπικών στοιχείων, να ελέγχουν την ασφάλεια των κωδικών τους και να αιτούνται την αφαίρεση περιεχομένου που τους αφορά.
Η προστασία των δεδομένων όσων χρησιμοποιούν την εφαρμογή βρίσκεται επίσης στο επίκεντρο. Ο δρ Γιώργος Ρουσόπουλος, αναπληρωτής προϊστάμενος της Γενικής Διεύθυνσης Γραμματείας της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι το FantomApp έχει σχεδιαστεί ώστε να μην καταγράφει προσωπικά στοιχεία, με εξαίρεση τη διεύθυνση IP που απαιτείται για τη λειτουργία του και τον τύπο της συσκευής.
Τι προβλέπεται για τις φωτογραφίες παιδιών που αναρτούν οι γονείς στα social media
Η ελληνική νομοθεσία δεν απαγορεύει συνολικά και χωρίς εξαιρέσεις τη δημοσίευση φωτογραφιών παιδιών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Αυτό όμως δεν δίνει στους γονείς το δικαίωμα να κοινοποιούν κάθε πλευρά της ζωής τους χωρίς όρια.
Η εικόνα, η προσωπικότητα και η ιδιωτική ζωή ανήκουν στα δικαιώματα του ίδιου του παιδιού, τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Ισαβέλλα Μονιούδη-Πικρού, Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη για τα Δικαιώματα του Παιδιού. Οι γονείς χρειάζεται να σταθμίζουν ότι κάθε ανάρτηση διαμορφώνει ένα ψηφιακό αποτύπωμα, το οποίο μπορεί να συνοδεύει το παιδί επί χρόνια.
Η διαγραφή μιας φωτογραφίας από τον λογαριασμό όπου αναρτήθηκε δεν εγγυάται ότι αυτή έπαψε να υπάρχει στο διαδίκτυο: τρίτοι μπορεί να έχουν αποθηκεύσει ή αναπαράγει το υλικό, ή να το έχουν χρησιμοποιήσει.
Η κα Μονιούδη-Πικρού θεωρεί ιδιαίτερα ανησυχητικές τις αναρτήσεις προσωπικών ή οικογενειακών στιγμών, τις πληροφορίες που μπορούν να επιτρέψουν τον εντοπισμό ενός παιδιού, καθώς και εικόνες ή βίντεο που ενδέχεται να το εκθέσουν. Το θέμα γίνεται ακόμη πιο σημαντικό καθώς το παιδί μεγαλώνει και διαμορφώνει τη δική του στάση απέναντι στην ιδιωτικότητα. Μια εικόνα που φαίνεται αθώα στους γονείς, για παράδειγμα, μπορεί να το φέρει σε αμηχανία ή να προκαλέσει σχόλια από συνομηλίκους.
Ο Συνήγορος του Παιδιού καλεί τους γονείς να λαμβάνουν τη συναίνεση του ανηλίκου, με βάση την ηλικία και την ωριμότητά του, και να μην αναρτούν στοιχεία όπως το σχολείο, τη διεύθυνση κατοικίας, τις καθημερινές δραστηριότητες ή ευαίσθητες πληροφορίες για την υγεία του. Αν το παιδί αντιτίθεται σε κάποια δημοσίευση, μπορεί πρώτα να το συζητήσει με τους γονείς και να ζητήσει να αφαιρεθεί. Εφόσον το επιτρέπουν η ηλικία και η ωριμότητά του, μπορεί ακόμη να απευθυνθεί στην πλατφόρμα όπου βρίσκεται το περιεχόμενο ή να ζητήσει συμβουλές από τον Συνήγορο του Παιδιού.
Οι καταγγελίες στην Ελλάδα και τα όρια των γονικών αναρτήσεων
Στην Ελλάδα, οι αναφορές για αναρτήσεις φωτογραφιών παιδιών στα social media αφορούν κατά κύριο λόγο γονείς που έχουν χωρίσει ή βρίσκονται σε διάσταση. Ο δρ Γιώργος Ρουσόπουλος, αναπληρωτής προϊστάμενος της Γενικής Διεύθυνσης Γραμματείας της Αρχής Προστασίας Δεδομένων, επισημαίνει ότι δεν έχουν υποβληθεί στην Αρχή καταγγελίες για sharenting πέρα από περιπτώσεις γονικών διαφορών, ενώ δεν έχουν εκδοθεί και σχετικές αποφάσεις. Οι υποθέσεις που εξετάστηκαν προέκυψαν από καταγγελίες του ενός γονέα κατά του άλλου για δημοσίευση φωτογραφιών του παιδιού.
Παρόμοια είναι η εικόνα που μεταφέρει και ο Συνήγορος του Παιδιού. Σε σχέση με άλλες θεματικές, οι σχετικές αναφορές είναι ελάχιστες και προέρχονται κυρίως από γονείς που έχουν χωρίσει, οι οποίοι καταγγέλλουν ότι ο άλλος γονέας δημοσιεύει φωτογραφίες του παιδιού τους, πολλές φορές στο πλαίσιο των μεταξύ τους συγκρούσεων. Υπάρχουν ακόμη λίγες αναφορές από τρίτα πρόσωπα.
Κατά την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, η δημοσίευση εικόνας ή βίντεο ανηλίκου ενδέχεται να υπάγεται στον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων, εφόσον δεν γίνεται αποκλειστικά για προσωπικούς ή οικιακούς λόγους, όπως στην περίπτωση μιας δημόσιας ανάρτησης. Η αξιολόγηση δεν εξαρτάται μόνο από το αν ο λογαριασμός ανήκει σε ιδιώτη: λαμβάνονται υπόψη ο πραγματικός χαρακτήρας της δημοσίευσης, οι αποδέκτες της και ο σκοπός της.
Η Αρχή επισημαίνει ακόμη ότι η προστασία των παιδιών δεν διασφαλίζεται μόνο δίνοντάς τους τη δυνατότητα να αντιδράσουν σε επιλογές των γονιών τους. Χρειάζεται οι ενήλικες να ευαισθητοποιηθούν και να ενισχυθεί η ψηφιακή παιδεία, ώστε τα παιδιά να αναπτύσσουν σταδιακά κριτική σκέψη και αυτονομία, καθώς και την ικανότητα να διαφυλάσσουν τα προσωπικά τους δεδομένα.
Οι ψυχολογικές επιπτώσεις της έκθεσης των παιδιών στο διαδίκτυο
Η επαναλαμβανόμενη παρουσία των παιδιών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι δυνατόν να επηρεάσει την ψυχοσυναισθηματική τους ανάπτυξη, με τις συνέπειες να διαφοροποιούνται ανάλογα με την ηλικία.
Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η ψυχολόγος Γεωργία Βασιλείου σημειώνει ότι μια φωτογραφία που κοινοποιείται περιστασιακά σε φίλους και συγγενείς δεν προκαλεί από μόνη της βλάβη στο παιδί. Αν, όμως, η καθημερινότητά του εκτίθεται δημόσια σε σταθερή βάση, ενδέχεται να διαμορφωθεί διαφορετικά ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβάνεται τον εαυτό του.
«Στα πρώτα χρόνια το παιδί γνωρίζει τον εαυτό του μέσα από το βλέμμα των γονιών του. Ο Βρετανός παιδίατρος και ψυχαναλυτής Donald Winnicott έλεγε ότι το πρόσωπο της μητέρας είναι ο πρώτος καθρέφτης του μωρού. Όταν αυτό το πρόσωπο το κοιτάζει με τρυφερότητα, το παιδί μαθαίνει ότι αγαπιέται όπως είναι». Η ψυχολόγος αναφέρει ότι η σχέση αυτή βοηθά το παιδί να μάθει, βήμα βήμα, να διαχειρίζεται τα δύσκολα συναισθήματά του. «Αν σε τέτοιες στιγμές βρίσκει συχνά μπροστά του μια κάμερα, χάνει κάτι από αυτή την εμπειρία. Μπορεί να νιώσει ότι ο πόνος του έγινε θέαμα και να του μείνει ντροπή».
Κατά τη σχολική ηλικία, το παιδί αρχίζει να αναγνωρίζει τι ευχαριστεί τους άλλους και με ποιους τρόπους μπορεί να αποσπάσει την αποδοχή τους, οπότε οι επιπτώσεις μπορεί να είναι διαφορετικές. «Η φράση “άλλη μια φορά να το τραβήξω, και μετά θα πάρεις αυτό που θέλεις” ακούγεται σε πολλά σπίτια. Μέσα από αυτήν το παιδί μαθαίνει ότι η επιβράβευση έρχεται όταν παίζει καλά τον ρόλο του». Η κα Βασιλείου προειδοποιεί ότι έτσι η αυτοεκτίμηση μπορεί να συνδεθεί με εξωτερικές αντιδράσεις, όπως τα likes και τα σχόλια, ενώ το παιδί ενδέχεται να χάσει μέρος του αυθορμητισμού του.
Τα πράγματα περιπλέκονται περισσότερο στην εφηβεία: ο έφηβος επιχειρεί να διαμορφώσει τη δική του εικόνα, αλλά ενδέχεται να διαπιστώσει ότι άλλοι έχουν ήδη δημοσιοποιήσει σημαντικό μέρος της παιδικής του ηλικίας.
Τι οδηγεί τους γονείς να δημοσιοποιούν τη ζωή των παιδιών τους
Οι γονείς ανεβάζουν συνήθως φωτογραφίες των παιδιών τους από αγάπη και περηφάνια, ωστόσο, όπως αναφέρει η Γεωργία Βασιλείου, μπορεί να αναζητούν μέσα από αυτή την πρακτική και αναγνώριση ή θαυμασμό. Η ψυχολόγος επικαλείται τον «πατέρα της ψυχανάλυσης» Σίγκμουντ Φρόιντ, ο οποίος είχε επισημάνει ότι η αγάπη προς τα παιδιά συχνά αναζωπυρώνει τις παιδικές ανάγκες των γονιών να γίνουν αντικείμενο θαυμασμού, καθώς και την επιθυμία τους να δουν τα παιδιά να πετυχαίνουν όσα οι ίδιοι δεν μπόρεσαν. «Στα social media αυτή η ανάγκη βρίσκει μεγάλη σκηνή. Το παιδί μπορεί τότε να γίνει, χωρίς να το θέλει κανείς, κάτι σαν βιτρίνα του γονιού, η απόδειξη ότι τα πάει καλά». Η κα Βασιλείου διευκρινίζει ότι ακόμη και εικόνες που μοιάζουν να αποτυπώνουν τη σχέση γονιού και παιδιού ενδέχεται στην ουσία να λένε περισσότερο την ιστορία του ενήλικα.
Κατά την ψυχολόγο, το ζήτημα δεν βρίσκεται στην ύπαρξη αυτών των αναγκών στους γονείς, αλλά στο ενδεχόμενο τα παιδιά να τις αντιληφθούν και να νιώσουν υποχρεωμένα να ανταποκριθούν. «Όλες αυτές οι ανάγκες είναι βαθιά ανθρώπινες και αξίζουν κατανόηση. Τα παιδιά όμως τις διαισθάνονται και συχνά αναλαμβάνουν, χωρίς να το καταλάβουν, το βάρος να τις καλύπτουν». Όπως τονίζει, ένα παιδί μπορεί ήδη να σηκώνει τις προσδοκίες της οικογένειάς του, ενώ στα social media συχνά καλείται επιπλέον να ενσαρκώσει την αφήγηση που θέλει να προβάλει η οικογένεια για τον εαυτό της. Γι’ αυτό, καταλήγει: «Ένα παιδί χρειάζεται πάνω απ’ όλα το βλέμμα του γονιού του, τη στιγμή που ζουν κάτι μαζί, χωρίς οθόνη ανάμεσα».





