Σαν σήμερα, το 1943, στις 8 Οκτωβρίου, ο Καλλικράτης Σφακίων βρέθηκε στο επίκεντρο μίας από τις αγριότερες επιχειρήσεις αντιποίνων της γερμανικής Κατοχής στην Κρήτη. Γερμανικές δυνάμεις και η διαβόητη «Καταδιωκτική Ομάδα Σούμπερτ» σκότωσαν αμάχους, λεηλάτησαν κατοικίες και έκαψαν μεγάλο τμήμα του χωριού.
Η συγκεκριμένη μονάδα, με την ονομασία Jagdkommando Schubert, είχε δημιουργηθεί για να καταδιώκει αντάρτες και να καταστέλλει την κρητική Αντίσταση. Διοικητής της ήταν ο Φριτς Σούμπερτ, Γερμανός υπαξιωματικός με γνώση της ελληνικής γλώσσας, που είχε γίνει διαβόητος για την αγριότητα της δράσης του.
Ιδιαίτερα σκοτεινή πλευρά αποτελούσε η παρουσία, στο πλευρό των Γερμανών, Ελλήνων συνεργατών των κατοχικών δυνάμεων, των αποκαλούμενων «Σουμπεριτών». Στην πράξη επρόκειτο για δοσίλογους, οι οποίοι έπαιρναν μέρος τόσο σε επιχειρήσεις εναντίον ανταρτών όσο και σε βασανισμούς, λεηλασίες και φόνους αμάχων.
Ο Καλλικράτης διατηρούσε στενή σχέση με την Αντίσταση. Άνδρες του Μανόλη Μπαντουβά είχαν βρει καταφύγιο στην περιοχή, ενώ λίγες ημέρες πριν είχε προηγηθεί σύγκρουση στον Τσιλίβδικα, με απώλειες Γερμανών στρατιωτών. Οι κατοχικές αρχές απάντησαν με συλλογική τιμωρία.
Στις 8 Οκτωβρίου, οι Γερμανοί και οι δυνάμεις του Σούμπερτ εισήλθαν στον Καλλικράτη. Κάτοικοι εκτελέστηκαν μπροστά από τα σπίτια τους, ενώ 13 άνδρες οδηγήθηκαν σε εγκαταλελειμμένο σπίτι στη συνοικία Πιπιλίδα και τουφεκίστηκαν. Οι καταγραφές δεν συμπίπτουν για τον ακριβή αριθμό των θυμάτων, ωστόσο οι νεκροί υπολογίζονται περίπου στους 30.
Στη συνέχεια σημειώθηκαν λεηλασίες και εμπρησμοί. Δεκάδες σπίτια καταστράφηκαν, ενώ γυναίκες συνελήφθησαν και μεταφέρθηκαν στις φυλακές της Αγιάς Χανίων.
Η αγριότητα επεκτάθηκε και πέρα από τον Καλλικράτη. Δύο ημέρες νωρίτερα, στην Καλή Συκιά, μέλη της ίδιας μονάδας μαζί με γερμανικές δυνάμεις είχαν κάψει ζωντανές γυναίκες στα σπίτια τους, επειδή δεν αποκάλυψαν το σημείο όπου κρύβονταν οι άνδρες του χωριού.
Αργότερα ο Σούμπερτ συνέχισε τη δράση του στη Μακεδονία. Μετά τον πόλεμο συνελήφθη, δικάστηκε στην Ελλάδα για εγκλήματα πολέμου και καταδικάστηκε για εκατοντάδες δολοφονίες. Εκτελέστηκε το 1947 στη Θεσσαλονίκη.
Η σφαγή του Καλλικράτη έμεινε ως ακόμη μία υπενθύμιση πως η ιστορία της Κατοχής δεν καταγράφηκε μόνο από τη βία των κατακτητών, αλλά και από τη δράση όσων επέλεξαν να συνεργαστούν μαζί τους.
Άλλα γεγονότα που συνέβησαν στις 8 Οκτωβρίου
1822: Στη Ναυμαχία των Σπετσών, ο ελληνικός στόλος με επικεφαλής τον Ανδρέα Μιαούλη συγκρούεται με τον οθωμανικό και αποτρέπει τον ανεφοδιασμό του πολιορκημένου Ναυπλίου.
1838: Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης εκφωνεί στην Πνύκα την περίφημη ομιλία του «Παραινέσεις προς τη νέα γενιά», απευθυνόμενος στους μαθητές του Γυμνασίου Αθηνών.
1871: Αρχίζει η Μεγάλη Πυρκαγιά του Σικάγο, η οποία επί δύο ημέρες καταστρέφει την πόλη, αφήνοντας περίπου 300 νεκρούς, 100.000 ανθρώπους άστεγους και χιλιάδες κτίρια κατεστραμμένα.
1912: Ο ελληνικός στόλος, υπό τον ναύαρχο Παύλο Κουντουριώτη, απελευθερώνει τη Λήμνο, εξασφαλίζοντας στρατηγική βάση για τις επιχειρήσεις στο Αιγαίο στη διάρκεια του Α΄ Βαλκανικού Πολέμου.
1912: Το Μαυροβούνιο κηρύσσει τον πόλεμο στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, σηματοδοτώντας την έναρξη των εχθροπραξιών του Α΄ Βαλκανικού Πολέμου.
1944: Οι κάτοικοι της Ολύμπου Καρπάθου εξεγείρονται κατά των ιταλικών αρχών και ανακηρύσσουν την ελευθερία τους, σε μία από τις πρώτες ενέργειες απελευθέρωσης στα Δωδεκάνησα.
1967: Ο Τσε Γκεβάρα συλλαμβάνεται τραυματισμένος στη Βολιβία, ύστερα από μάχη με τον στρατό. Την επόμενη ημέρα πρόκειται να εκτελεστεί στο χωριό Λα Ιγκέρα.
1973: Ο δικτάτορας Γεώργιος Παπαδόπουλος διορίζει τον Σπύρο Μαρκεζίνη πρωθυπουργό, στο πλαίσιο του αποτυχημένου «πειράματος Μαρκεζίνη» για ελεγχόμενη φιλελευθεροποίηση της χούντας.
1982: Το κομμουνιστικό καθεστώς της Πολωνίας απαγορεύει την Αλληλεγγύη (Solidarność), το ανεξάρτητο συνδικαλιστικό κίνημα που είχε αναδειχθεί σε κύριο αντίπαλο της εξουσίας.
1987: Γίνεται η θεμελίωση του Ωνάσειου Καρδιοχειρουργικού Κέντρου, το οποίο επρόκειτο να εξελιχθεί σε ένα από τα σπουδαιότερα εξειδικευμένα νοσοκομεία της Ελλάδας.
1998: Το Νόμπελ Λογοτεχνίας απονέμεται στον Ζοζέ Σαραμάγκου, που γίνεται ο πρώτος συγγραφέας πορτογαλικής γλώσσας ο οποίος λαμβάνει το βραβείο.
2005: Ισχυρός σεισμός μεγέθους 7,6 πλήττει το Κασμίρ, κυρίως στο Πακιστάν, με περισσότερους από 80.000 νεκρούς και εκατομμύρια ανθρώπους να μένουν χωρίς στέγη.
Γεννήσεις
1895 – Χουάν Περόν (Juan Perón), Αργεντινός στρατιωτικός και πολιτικός, τρεις φορές πρόεδρος της Αργεντινής και ιδρυτής του περονισμού, του μαζικότερου πολιτικού κινήματος στη χώρα. Γεννημένος στο Λομπός, αναδείχθηκε μετά το πραξικόπημα του 1943 και το 1946 εξελέγη πρόεδρος, προωθώντας κοινωνικές μεταρρυθμίσεις, ενίσχυση των εργατικών δικαιωμάτων και εκβιομηχάνιση. Η σύζυγός του, Εύα Περόν (Εβίτα), έγινε εθνικό σύμβολο. Αν και η διακυβέρνησή του συνδύασε λαϊκή απήχηση με αυταρχικές πρακτικές, η πολιτική του κληρονομιά σημάδεψε ανεξίτηλα την Αργεντινή. Επανήλθε στην εξουσία το 1973, αλλά πέθανε το 1974, αφήνοντας ένα βαθιά διχαστικό αλλά και εμβληματικό αποτύπωμα.
1927 – Κώστας Ταχτσής, Έλληνας συγγραφέας, ποιητής και μεταφραστής, από τις πιο ιδιαίτερες φωνές της μεταπολεμικής λογοτεχνίας. Γεννημένος στη Θεσσαλονίκη, έγινε γνωστός με το εμβληματικό μυθιστόρημα «Το τρίτο στεφάνι» (1962), που θεωρείται σταθμός στα ελληνικά γράμματα για τον ρεαλισμό, το γλωσσικό του ύφος και την κοινωνική του διεισδυτικότητα. Παράλληλα έγραψε ποίηση και ασχολήθηκε με μεταφράσεις. Η εκκεντρική προσωπικότητά του και η ανοιχτά ομοφυλοφιλική του ταυτότητα τον κατέστησαν αμφιλεγόμενο για την εποχή του. Δολοφονήθηκε το 1988 στο σπίτι του στην Αθήνα, υπόθεση που παραμένει ανεξιχνίαστη, αφήνοντας πίσω του μια βαριά λογοτεχνική κληρονομιά.
1958 – Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν (Ursula von der Leyen), Γερμανίδα πολιτικός, πρώτη γυναίκα που ανέλαβε την προεδρία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (2019). Γεννημένη στις Βρυξέλλες, σπούδασε ιατρική και οικονομικά και εντάχθηκε στη Χριστιανοδημοκρατική Ένωση (CDU). Υπηρέτησε σε καίρια υπουργεία στη Γερμανία, μεταξύ άλλων ως υπουργός Άμυνας (2013–2019), όντας η πρώτη γυναίκα σε αυτή τη θέση. Ως επικεφαλής της Κομισιόν χειρίστηκε μεγάλες κρίσεις, όπως την πανδημία COVID-19, την ενεργειακή και γεωπολιτική αστάθεια λόγω του πολέμου στην Ουκρανία, και προώθησε την Πράσινη Συμφωνία της ΕΕ. Ηγετική μορφή της ευρωπαϊκής πολιτικής σκηνής, συνδέεται με την προσπάθεια ενίσχυσης της ενότητας και της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης.
1970 – Ματ Ντέιμον (Matt Damon), Αμερικανός ηθοποιός, σεναριογράφος και παραγωγός, από τα πιο γνωστά και αγαπητά πρόσωπα του Χόλιγουντ. Γεννημένος στη Βοστώνη, καθιερώθηκε με το σενάριο και τον πρωταγωνιστικό ρόλο στο «Good Will Hunting» (1997), που του χάρισε Όσκαρ Σεναρίου μαζί με τον φίλο του Μπεν Άφλεκ. Έκτοτε πρωταγωνείστησε σε μεγάλες επιτυχίες όπως η σειρά ταινιών «Jason Bourne», το «Saving Private Ryan» (1998) και ο «The Martian» (2015), που του απέφερε Χρυσή Σφαίρα. Διακρίνεται για τη φυσικότητα και το εύρος των ερμηνειών του, ενώ είναι ενεργός και σε κοινωνικά ζητήματα, ιδρύοντας οργανισμούς για την πρόσβαση σε καθαρό νερό και την κοινωνική ισότητα.
1985 – Bruno Mars (Μπρούνο Μαρς), Αμερικανός τραγουδιστής, συνθέτης και παραγωγός, ένας από τους πιο επιτυχημένους καλλιτέχνες της ποπ και R&B μουσικής. Γεννημένος στη Χονολουλού της Χαβάης ως Πίτερ Τζιν Χερνάντεζ, ξεχώρισε για τη μοναδική σκηνική του ενέργεια, τη χαρακτηριστική φωνή και τις εκρηκτικές live εμφανίσεις του. Με επιτυχίες όπως «Just the Way You Are», «Locked Out of Heaven» και «Uptown Funk», κατέκτησε τα διεθνή charts και απέσπασε πολυάριθμα βραβεία Grammy. Οι μουσικές του επιρροές αντλούν από φανκ, σόουλ, ρέγκε και ροκ, δημιουργώντας ένα ξεχωριστό στυλ που τον καθιέρωσε ως έναν από τους κορυφαίους καλλιτέχνες της σύγχρονης ποπ σκηνής.
Θάνατοι
1987 – Κωνσταντίνος Τσάτσος, Έλληνας πολιτικός, διπλωμάτης, συγγραφέας και ακαδημαϊκός, που διετέλεσε Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας (1975–1980). Γεννημένος το 1899 στην Αθήνα, σπούδασε νομικά και φιλοσοφία και ακολούθησε καριέρα πανεπιστημιακού δασκάλου και διπλωμάτη. Υπήρξε στενός συνεργάτης του Κωνσταντίνου Καραμανλή και διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στη μεταπολεμική πολιτική ζωή. Ως Πρόεδρος της Δημοκρατίας, στην πρώτη θητεία μετά τη Μεταπολίτευση, συνέβαλε στην εδραίωση της δημοκρατίας και των θεσμών. Παράλληλα υπήρξε συγγραφέας φιλοσοφικών και πολιτικών έργων, αφήνοντας πίσω του σημαντική πνευματική και πολιτική παρακαταθήκη.
Εορτολόγιο της 8ης Οκτωβρίου
Λωτ, Αβραάμ
