Η επίδραση του πολέμου στο Ιράν στις ενεργειακές αγορές ανατρέπει τις ελπίδες για οικονομική ανάκαμψη στη Γερμανία, με το Βερολίνο να ετοιμάζεται να μειώσει την πρόβλεψη ανάπτυξης από 1% σε 0,5% για το τρέχον έτος. Σύμφωνα με πηγές με γνώση του θέματος, η αναμενόμενη υποβάθμιση φέρνει τη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης στα όρια ενός τέταρτου συνεχόμενου έτους ουσιαστικής στασιμότητας, καθώς η εκτόξευση των τιμών ενέργειας περιορίζει την επίδραση ενός πακέτου δαπανών ύψους 1 τρισ. ευρώ που χρηματοδοτείται μέσω δανεισμού.
Το γερμανικό υπουργείο Οικονομίας προειδοποίησε νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα ότι «η οικονομική εξέλιξη στη Γερμανία έχασε αισθητά δυναμική στο πρώτο τρίμηνο, στο πλαίσιο της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή». Σύμφωνα με κυβερνητική πηγή, η περιορισμένη ανάπτυξη για το 2025 θα προκύψει κυρίως από «την ώθηση των δημόσιων δαπανών», καθώς οι ιδιωτικές επενδύσεις, οι εξαγωγές και η εγχώρια κατανάλωση παραμένουν στάσιμες.
Ο καγκελάριος της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς προειδοποίησε τη Δευτέρα ότι η οικονομία θα αισθανθεί τις επιπτώσεις του πολέμου των ΗΠΑ στο Ιράν «για πολύ καιρό ακόμη», ανακοινώνοντας παράλληλα ένα πακέτο βραχυπρόθεσμων μέτρων ύψους 1,6 δισ. ευρώ για την αντιμετώπιση της αύξησης των τιμών καυσίμων. «Βρισκόμαστε σε μια πολύ δύσκολη οικονομική και πολιτική κατάσταση, δεδομένου του μεγάλου αριθμού κρίσεων και πολέμων σε όλο τον κόσμο», δήλωσε.
Ο επικεφαλής οικονομολόγος της Commerzbank, Γεργκ Κρέμερ, ανέφερε στους Financial Times ότι είναι «ολοένα και πιο πιθανό» το 2026 να αποτελέσει «μία ακόμη χαμένη χρονιά όσον αφορά την ανάπτυξη». Με προσαρμογή στον μεγαλύτερο αριθμό εργάσιμων ημερών φέτος, η επικαιροποιημένη πρόβλεψή του διαμορφώνεται μόλις στο 0,3%, έναντι 0,4% το 2025 σε αντίστοιχη βάση. «Αυτό είναι ουσιαστικά ένα μαύρο μηδέν», σχολίασε.
Παρότι το προηγούμενο έτος καταγράφηκε η πρώτη αύξηση του ΑΕΠ από το 2022, το επίπεδο οικονομικής δραστηριότητας παρέμεινε χαμηλότερο από εκείνο της περιόδου εκείνης και μόλις ελαφρώς υψηλότερο σε σύγκριση με πριν από την έναρξη της πανδημίας Covid-19 στις αρχές του 2020. «Η στασιμότητα είναι η νέα κανονικότητα», δήλωσε ο Κλέμενς Φουέστ, επικεφαλής του ινστιτούτου Ifo με έδρα το Μόναχο, επισημαίνοντας ότι «είχαμε συνηθίσει την προσδοκία ότι η ανάπτυξη θα επανέλθει κάποια στιγμή, αλλά δυστυχώς αυτό δεν μπορεί πλέον να θεωρείται δεδομένο». Ο ίδιος τόνισε ότι το κόστος ενέργειας επιδεινώνει βαθιά ριζωμένα προβλήματα, όπως η συρρίκνωση του εργατικού δυναμικού, η περιορισμένη αύξηση της παραγωγικότητας και η διόγκωση της γραφειοκρατίας.
Κυβερνητικοί κύκλοι εκφράζουν ανησυχία και, σε ορισμένες περιπτώσεις, αίσθημα αδυναμίας απέναντι στα εξωτερικά σοκ, αρχικά οι δασμοί των ΗΠΑ και πλέον οι υψηλές τιμές ενέργειας, που ανατρέπουν επανειλημμένα τα σχέδια για επανεκκίνηση της ανάπτυξης και περιπλέκουν τις δύσκολες μεταρρυθμίσεις του κράτους πρόνοιας. Όπως ανέφερε μία πηγή, το πρόβλημα δεν είναι μόνο η διαρκής αβεβαιότητα αλλά και η απρόβλεπτη φύση των παγκόσμιων εξελίξεων.
Η κατάσταση αυτή επηρεάζει αρνητικά τις αποφάσεις ιδιωτικών επενδύσεων και το καταναλωτικό κλίμα, ενώ εκτιμάται ότι ο πληθωρισμός ενδέχεται, έστω και προσωρινά, να ξεπεράσει τον μεσοπρόθεσμο στόχο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για 2%. Πριν από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, οι οικονομολόγοι εκτιμούσαν ότι το πακέτο δαπανών ύψους 1 τρισ. ευρώ της κυβέρνησης Μερτς για την επόμενη δεκαετία, με στόχο την ενίσχυση των ενόπλων δυνάμεων και των προβληματικών υποδομών, θα μπορούσε να αποτελέσει αφετηρία για ευρύτερη ανάκαμψη.
Ωστόσο, οικονομολόγοι της Goldman Sachs εκτιμούν ότι η αύξηση των κρατικών δαπανών θα ενισχύσει το ΑΕΠ μόλις κατά 0,5 ποσοστιαίες μονάδες φέτος. Ο οικονομολόγος της Goldman Sachs, Σβεν Γιάρι Στεν, δήλωσε στους Financial Times ότι ο πόλεμος στο Ιράν διέψευσε τις ελπίδες πως το δημοσιονομικό πακέτο θα δημιουργούσε «ένα κλίμα αισιοδοξίας» στον ιδιωτικό τομέα που θα οδηγούσε σε διατηρήσιμη οικονομική ανάκαμψη.
Η απότομη αύξηση των τιμών ενέργειας και η οικονομική αβεβαιότητα μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου επιβάρυναν μια οικονομία που ήδη δοκιμαζόταν από το σοκ του 2022 μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, σύμφωνα με τον Φουέστ. «Η ενεργοβόρα βιομηχανία της Γερμανίας παραμένει αποδυναμωμένη από τις προηγούμενες πιέσεις», σημείωσε.
Η παραγωγή στη χημική και φαρμακευτική βιομηχανία, έναν από τους βασικούς πυλώνες της γερμανικής οικονομίας, έχει υποχωρήσει σε επίπεδα που είχαν καταγραφεί τελευταία φορά στα τέλη του 2004 και παραμένει σε καθοδική πορεία τα τελευταία τρία χρόνια, σύμφωνα με στοιχεία της Bundesbank. Ο επικεφαλής οικονομολόγος της Ένωσης Χημικής Βιομηχανίας της Γερμανίας, Χένρικ Μάινκε, δήλωσε στους Financial Times ότι «η κατάσταση είναι σοβαρή και δεν έχει βελτιωθεί από την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή», προσθέτοντας ότι «οι εταιρείες ήδη κλείνουν μονάδες παραγωγής καθώς αντιμετωπίζουν χαμηλή αξιοποίηση δυναμικότητας και υψηλές πιέσεις στα περιθώρια κέρδους».
Κατά το πρώτο τρίμηνο, οι πτωχεύσεις στη Γερμανία εκτινάχθηκαν στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 20 και πλέον ετών, ξεπερνώντας ακόμη και τα επίπεδα της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2009. Σε εποχικά προσαρμοσμένη βάση, ο αριθμός των ανέργων έχει αυξηθεί σε 41 από τους τελευταίους 46 μήνες και είναι κατά 30% υψηλότερος σε σύγκριση με πριν από την πανδημία στις αρχές του 2020.
Ωστόσο, δεν έχουν διαγράψει όλοι οι οικονομολόγοι το 2026. «Εάν η κυβέρνηση καταφέρει να υλοποιήσει το δημοσιονομικό της πακέτο, το μέγεθος της τόνωσης θα είναι τέτοιο που θα αποτυπωθεί σε υψηλότερη κατανάλωση και απασχόληση», δήλωσε ο επικεφαλής οικονομολόγος της Allianz Global Investors, Κρίστιαν Σουλτς.