Στη Νέα Υόρκη των late 60s, το να είσαι «έντιμος αστυνομικός» θεωρούνταν εξαίρεση και, για κάποιους από τους συναδέλφους του Φρανκ Σέρπικο, σχεδόν «προδοσία». Ο χαρακτηρισμός «έντιμος αστυνομικός» (“honest cop”), που χρησιμοποιήθηκε εμβληματικά από τον Τύπο και το άρθρο «Portrait of an Honest Cop» και στη συνέχεια από τη βιογραφία του Peter Maas, αποτύπωνε το παράδοξο για έναν αστυνομικό να αρνείται τις δωροδοκίες και να επιμένει να κάνει τη δουλειά του έντιμα.
Ο Φρανκ Σέρπικο γεννήθηκε στις 14 Απριλίου 1936 στο Μπρούκλιν της Νέας Υόρκης, σε οικογένεια Ιταλών μεταναστών. Από μικρός ονειρευόταν να υπηρετήσει τον νόμο και όταν μπήκε στο Αστυνομικό Τμήμα της Νέας Υόρκης το 1959, πίστευε ότι αυτό θα έκανε. Αυτό που βρήκε όμως ήταν ένα σύστημα γεμάτο δωροδοκίες, «φακελάκια» και υπόγειες σχέσεις με τον υπόκοσμο. Η άρνησή του να δεχτεί χρήματα τον έκανε γρήγορα «μαύρο πρόβατο» μέσα στο σώμα.
Υπηρετώντας σε περιοχές του Μπρονξ, του Μπρούκλιν και του Χάρλεμ, άλλοτε με στολή και άλλοτε με πολιτικά, ο Σέρπικο έβλεπε όλο και πιο καθαρά ότι το πρόβλημα ήταν βαθιά ριζωμένο. Από το 1967 άρχισε να καταγγέλλει στους ανωτέρους του όσα γνώριζε, όμως συνάντησε σιωπή, αδιαφορία και εχθρικότητα ενώ όσο μάζευε στοιχεία, τόσο απομονωνόταν.
Χαρακατηριστικά, το 1971, σε έφοδο για ναρκωτικά στο Μπρούκλιν, δέχτηκε σφαίρα στο πρόσωπο και οι συνάδελφοί του δεν κάλεσαν ποτέ βοήθεια, αφήνοντάς τον αιμόφυρτο. Ο Σέρπικο επέζησε οριακά, με μόνιμους τραυματισμούς, ανάμεσά τους και απώλεια ακοής από το ένα αυτί. Στη συνέχεια κατέθεσε στην Επιτροπή Knapp, συμβάλλοντας καταλυτικά στην αποκάλυψη και αντιμετώπιση της διαφθοράς στο NYPD.
Με την κατάθεσή του, ο Σέρπικο έγινε η πιο εμβληματική μορφή αυτής της μάχης και το πρόσωπο που ταυτίστηκε όσο λίγοι με την προσπάθεια κάθαρσης στην αμερικανική αστυνομία.
«Δεν υπάρχει ακόμη ένα κλίμα μέσα στο οποίο να μπορεί ένας έντιμος αστυνομικός να ενεργεί χωρίς τον φόβο γελοιοποίησης ή αντιποίνων από τους συναδέλφους του», είπε ο ίδιος στην κατάθεσή του.
Mίλησε ανοιχτά για ένα σύστημα χρηματισμού με κυκλώματα προστασίας, πορνείας και οίκων ανοχής, περιγράφοντας ένα οργανωμένο δίκτυο διαφθοράς μέσα στο NYPD.
Τι κάνει σήμερα ο Φρανκ Σέρπικο
Μετά την αποχώρησή του από το NYPD το 1972, ο Σέρπικο έφυγε για την Ευρώπη, ζώντας για χρόνια στην Ελβετία, στην Ολλανδία και σε διάφορες πόλεις της Δυτικής Ευρώπης, προτού επιστρέψει στη Νέα Υόρκη στις αρχές της δεκαετίας του ’80. Σήμερα γίνεται 90 ετών και ζει ήσυχα σε περιοχή της upstate Νέας Υόρκης, όμως παραμένει ενεργός: μιλά δημόσια για αστυνομική βία και διαφθορά, στηρίζει άλλους «λαμπαδηφόρους» – όπως ο ίδιος αποκαλεί τους whistleblowers – και συμμετέχει σε καμπάνιες και βραβεύσεις που αφορούν την αστυνομική αυθαιρεσία και τα δικαιώματα των πολιτών.
Η ταινία «Serpico» με τον Αλ Πατσίνο και η ιστορία πίσω από τη συνεργασία με τον Μίκη Θεοδωράκη
Το Χόλιγουντ δεν άργησε να κάνει την ιστορία του ταινία. Το 1973, ο Σίντνεϊ Λούμετ σκηνοθέτησε το «Serpico», βασισμένος στο βιβλίο του Peter Maas. Ο ίδιος επέλεξε τον Αλ Πατσίνο για τον πρωταγωνιστικό ρόλο, σε μία από τις πιο χαρακτηριστικές ερμηνείες της καριέρας του, που του χάρισε Χρυσή Σφαίρα Α΄ Ανδρικού Ρόλου σε δραματική ταινία, υποψηφιότητα για Όσκαρ Α΄ Ανδρικού Ρόλου και άλλες διακρίσεις.
Σύμφωνα με την περιγραφή της πρόσφατης επανέκδοσης του soundtrack, η μουσική του Μίκη Θεοδωράκη για το «Serpico» προέκυψε έπειτα από αρκετές δυσκολίες, καθώς ο Σίντνεϊ Λούμετ αρχικά δεν ήθελε καθόλου μουσική στην ταινία. Τελικά, ύστερα από πίεση του παραγωγού Ντίνο ντε Λαουρέντις, στράφηκε στον Μίκη Θεοδωράκη, ο οποίος, παρότι μόλις είχε βγει από τη φυλακή στην Ελλάδα και ετοιμαζόταν για περιοδεία στη Βόρεια Αμερική, δέχθηκε να γράψει τη μουσική, χωρίς όμως να συμμετάσχει στην εκτέλεσή της. Την ενορχήστρωση και την ηχογράφηση ανέλαβε ο Μπομπ Τζέιμς, έπειτα από πρόταση του Κουίνσι Τζόουνς, με αποτέλεσμα ένα soundtrack που συνδυάζει χαρακτηριστικά θέματα του Θεοδωράκη με στοιχεία τζαζ και funk.
Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο
966: Ο ηγεμόνας των Πολωνών Μιέσκο Α΄ ασπάζεται επίσημα τον χριστιανισμό, σε μια βάπτιση που θεωρείται το ιδρυτικό γεγονός του πολωνικού κράτους. Η επιλογή του να ενταχθεί στη σφαίρα επιρροής της Δυτικής Εκκλησίας συνδέει την Πολωνία με τον λατινικό κόσμο και σηματοδοτεί τη σταδιακή εγκατάλειψη των παγανιστικών λατρειών. Το γεγονός αυτό μνημονεύεται έκτοτε στην Πολωνία ως μια από τις σημαντικότερες στιγμές της εθνικής της ιστορίας.
1205: Στη μάχη της Αδριανούπολης, οι Βούλγαροι υπό τον Τσάρο Καλογιάννη συντρίβουν τις δυνάμεις των Σταυροφόρων της Λατινικής Αυτοκρατορίας, που έχει μόλις ιδρυθεί μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης από την Δ΄ Σταυροφορία. Ο Λατίνος αυτοκράτορας Βαλδουίνος Α΄ αιχμαλωτίζεται και αργότερα πεθαίνει στην αιχμαλωσία, γεγονός που αποδυναμώνει σοβαρά το νέο λατινικό κράτος. Η νίκη αυτή ενισχύει το δεύτερο βουλγαρικό βασίλειο και αλλάζει τις ισορροπίες στα βαλκανικά εδάφη.
1528: Ο Θεόδωρος, γνωστός και ως Theodoros Griego, Έλληνας ναυτικός σε ισπανική αποστολή, αποβιβάζεται στις ακτές της Φλόριντα, κοντά στη σημερινή περιοχή του Κλίαργουοτερ. Θεωρείται ο πρώτος Έλληνας που πατά το πόδι του στην Αμερική, συμμετέχοντας στην αποστολή του Πάνφιλo ντε Ναρβάεθ προς τις κτήσεις της Ισπανίας στον Νέο Κόσμο. Σήμερα, στο Κλίαργουοτερ υπάρχει άγαλμα προς τιμήν του, με επιγραφή που τονίζει ότι από εκεί «ξεκινά η ιστορία των Ελλήνων στην Αμερική».
1821: Διεξάγεται η Μάχη στο Λεβίδι Αρκαδίας, μία από τις πρώτες σημαντικές συγκρούσεις της Ελληνικής Επανάστασης, όπου οι Έλληνες σημειώνουν νίκη κατά των οθωμανικών δυνάμεων. Ο Αναγνώστης Στριφτόμπολας και οι άνδρες του οχυρώνονται στα σπίτια του χωριού, κρατώντας τους Τούρκους μέχρι να φθάσουν ενισχύσεις υπό τον Δημήτριο Πλαπούτα και τον Σταύρο Δημητρακόπουλο. Η επιτυχία στο Λεβίδι ανεβάζει το ηθικό των επαναστατών και συμβάλλει στο σχέδιο περικύκλωσης της Τριπολιτσάς.
1837: Με βασιλικό διάταγμα του βασιλιά Όθωνα ιδρύεται το Πανεπιστήμιο Αθηνών, το πρώτο πανεπιστήμιο του νεοσύστατου ελληνικού κράτους και της ευρύτερης περιοχής της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Αρχικά φέρει την ονομασία «Οθώνειον Πανεπιστήμιον» και περιλαμβάνει τέσσερις σχολές: Θεολογίας, Νομικής, Ιατρικής και Φιλοσοφίας. Η ίδρυσή του αποτελεί κομβικό βήμα για τη συγκρότηση της ελληνικής ανώτατης εκπαίδευσης και τη διαμόρφωση νέας μορφωμένης ελίτ στο ανεξάρτητο ελληνικό κράτος.
1865: Στο Θέατρο Φορντ της Ουάσινγκτον, ο ηθοποιός και υποστηρικτής των Νοτίων Τζον Γουίλκς Μπουθ πυροβολεί τον πρόεδρο των ΗΠΑ Αβραάμ Λίνκολν, κατά τη διάρκεια θεατρικής παράστασης. Ο Λίνκολν υποκύπτει στα τραύματά του το πρωί της επόμενης ημέρας, σε παρακείμενο σπίτι, και γίνεται ο πρώτος δολοφονημένος πρόεδρος στην ιστορία των ΗΠΑ. Η δολοφονία του, λίγο μετά τη λήξη του Εμφυλίου, συγκλονίζει τη χώρα και επηρεάζει δραματικά την πορεία της Ανασυγκρότησης στον αμερικανικό Νότο.
1912: Το υπερωκεάνειο «Τιτανικός», στο παρθενικό του ταξίδι από το Σαουθάμπτον προς τη Νέα Υόρκη, προσκρούει σε παγόβουνο στον Βόρειο Ατλαντικό, λίγο πριν τα μεσάνυχτα. Το πλοίο βυθίζεται περίπου δυόμισι ώρες αργότερα, παρασύροντας στον θάνατο γύρω στους 1.500 ανθρώπους, ενώ περίπου 700 διασώζονται σε σωσίβιες λέμβους. Η καταστροφή ανέδειξε τις ελλείψεις σε σωστικά μέσα και κανόνες ασφαλείας και οδήγησε σε σημαντικές μεταρρυθμίσεις στη διεθνή ναυσιπλοΐα.
1941: Στο χωριό Σκαρίνου της Κύπρου ιδρύεται το Ανορθωτικό Κόμμα του Εργαζόμενου Λαού (ΑΚΕΛ), ως νόμιμη πολιτική συνέχεια του παράνομου Κομμουνιστικού Κόμματος Κύπρου. Στην ίδρυσή του συμμετέχουν κομμουνιστές και προοδευτικοί αστοί, με στόχο την εκπροσώπηση των εργαζομένων και της κυπριακής Αριστεράς υπό βρετανική αποικιοκρατία. Το ΑΚΕΛ θα διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στους κοινωνικούς αγώνες, στο αντιαποικιακό κίνημα και στη μετέπειτα πολιτική ζωή της Κύπρου.
1970: Ο αγωνιστής της αντίστασης κατά της χούντας Αλέξανδρος Παναγούλης μεταφέρεται στο νοσοκομείο, μετά από σοβαρό επεισόδιο στο κελί του, όπου –σύμφωνα με την επίσημη εκδοχή των Αρχών– έβαλε φωτιά στο στρώμα του και εισέπνευσε καπνούς. Ο Παναγούλης κρατείται και βασανίζεται για την απόπειρα δολοφονίας κατά του Γεωργίου Παπαδόπουλου το 1968, και κάθε τέτοιο περιστατικό πυροδοτεί διεθνή κατακραυγή για το καθεστώς. Το γεγονός φωτίζει ξανά τις σκληρές συνθήκες κράτησης των πολιτικών κρατουμένων υπό τη δικτατορία.
1981: Το διαστημικό λεωφορείο «Columbia» ολοκληρώνει επιτυχώς την πρώτη διαστημική αποστολή του προγράμματος των διαστημικών λεωφορείων και προσγειώνεται στη Βάση Έντουαρντς στην Καλιφόρνια. Η πτήση STS-1, διάρκειας περίπου 54,5 ωρών, αποδεικνύει στην πράξη τη δυνατότητα επανδρωμένου, μερικώς επαναχρησιμοποιούμενου διαστημικού οχήματος. Ανοίγει έτσι έναν νέο κύκλο για την αμερικανική διαστημική δραστηριότητα σε τροχιά χαμηλής γης.
1986: Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξαπολύουν την αεροπορική επιχείρηση «El Dorado Canyon» εναντίον στόχων στη Λιβύη, ως αντίποινα για την τρομοκρατική επίθεση σε ντισκοτέκ του Δυτικού Βερολίνου, που αποδίδεται στο καθεστώς του Μουαμάρ Καντάφι. Βομβαρδίζονται στρατιωτικές εγκαταστάσεις και υποδομές σε Τρίπολη και Βεγγάζη, με απώλειες σε στρατιωτικούς και αμάχους. Η επιχείρηση κλιμακώνει την ένταση στις σχέσεις ΗΠΑ–Λιβύης και γίνεται σημείο αναφοράς στην αμερικανική πολιτική κατά της τρομοκρατίας.
2003: Ανακοινώνεται η ουσιαστική ολοκλήρωση του Προγράμματος για το Ανθρώπινο Γονιδίωμα, με τη δημοσίευση του τελικού χάρτη αλληλουχίας του ανθρώπινου DNA. Έχει αποκρυπτογραφηθεί περίπου το 99% του ευχρωματικού γονιδιώματος με ακρίβεια που προσεγγίζει το 99,99%, επιτυγχάνοντας έναν από τους κεντρικούς στόχους του προγράμματος. Το επίτευγμα αυτό ανοίγει τον δρόμο για νέες προσεγγίσεις στην ιατρική, τη γενετική διάγνωση και την κατανόηση πολύπλοκων ανθρώπινων νοσημάτων.
2015: Τα οριστικά στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος δείχνουν ότι οι διεθνείς τουριστικές αφίξεις στην Ελλάδα ξεπερνούν τα 26 εκατομμύρια, σημειώνοντας αύξηση 5,6% σε σχέση με το 2014. Τα έσοδα από τον τουρισμό φτάνουν τα 14,1 δισ. ευρώ, επίσης αυξημένα κατά 5,5%, σε μια χρονιά που η χώρα εξακολουθεί να δοκιμάζεται από την οικονομική κρίση. Η επίδοση αυτή αναδεικνύει τον κομβικό ρόλο του τουρισμού ως «βαριάς βιομηχανίας» της ελληνικής οικονομίας.
Γεννήσεις
1936 – Φρανκ Σέρπικο (Frank Serpico), Αμερικανός αστυνομικός, από τις πιο εμβληματικές μορφές καταγγελίας διαφθοράς στις Ηνωμένες Πολιτείες. Υπηρετώντας στο αστυνομικό σώμα της Νέας Υόρκης, έγινε ο πρώτος που κατέθεσε δημόσια για εκτεταμένη διαφθορά, συμβάλλοντας σε μεγάλες θεσμικές αλλαγές. Η ζωή του ενέπνευσε την ταινία «Serpico» του Σίντνεϊ Λιούμετ, με τον Αλ Πατσίνο στον πρωταγωνιστικό ρόλο και μουσική του Μίκη Θεοδωράκη, ενισχύοντας τον θρυλικό χαρακτήρα της ιστορίας του.
1981 – Ραούλ Μπράβο (Raúl Bravo), Ισπανός ποδοσφαιριστής, αριστερός αμυντικός και κεντρικός αμυντικός, που έγινε γνωστός κυρίως από τη θητεία του στη Ρεάλ Μαδρίτης, με την οποία κατέκτησε σημαντικούς τίτλους, ανάμεσά τους και το Champions League του 2002. Αγωνίστηκε επίσης για αρκετά χρόνια στον Ολυμπιακό, με τον οποίο κατέκτησε τρία πρωταθλήματα Ελλάδας, αποκτώντας ισχυρή αναγνωρισιμότητα και στο ελληνικό κοινό. Υπήρξε και διεθνής με την Εθνική Ισπανίας, συμμετέχοντας στο Euro 2004.
Θάνατοι
1986 – Σιμόν ντε Μποβουάρ (Simone de Beauvoir) (9 Ιανουαρίου 1908 – 14 Απριλίου 1986), Γαλλίδα συγγραφέας και φιλόσοφος, από τις πιο επιδραστικές μορφές του 20ού αιώνα. Κεντρική φυσιογνωμία του υπαρξισμού και του φεμινιστικού κινήματος, άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα με το έργο «Το Δεύτερο Φύλο», που αποτέλεσε θεμελιώδες κείμενο για τη θέση της γυναίκας στη σύγχρονη κοινωνία. Η σκέψη και το έργο της επηρέασαν βαθιά τη φιλοσοφία, τη λογοτεχνία και τις κοινωνικές επιστήμες.
Εορτολόγιο
Αρίσταρχος, Ραφαήλ, Ραφαέλα, Τρόφιμος
Παγκόσμιες Ημέρες / Επέτειοι
Παγκόσμια Ημέρα για τη νόσο Τσάγκας