Με μεγάλη χαρά, το Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων (ΦΒΧ), που πραγματοποιείται από τον Δήμο Χανίων σε συνδιοργάνωση με την Περιφέρεια Κρήτης, υποδέχεται στα Χανιά τον νομπελίστα συγγραφέα, Ορχάν Παμούκ, για μία ξεχωριστή προφεστιβαλική εκδήλωση.
Συγκεκριμένα, τη Δευτέρα 18 Μαΐου 2026, στις 20:00, στο Θέατρο «Μίκης Θεοδωράκης», ο πολυβραβευμένος Τούρκος συγγραφέας θα συνομιλήσει με τον δημοσιογράφο, Παύλο Τσίμα, και τη μεταφράστρια των βιβλίων του στα ελληνικά, Στέλλα Βρετού.
Ο Ορχάν Παμούκ, προσκεκλημένος του Δήμου Χανίων και του Φεστιβάλ Βιβλίου, παρευρέθηκε σε Συνέντευξη Τύπου για την καθιερωμένη προφεστιβαλική εκδήλωση του Φεστιβάλ, τη Δευτέρα 18 Μαΐου στα Χανιά, στην Αίθουσα Συνεδριάσεων του Δημοτικού Συμβουλίου. Ο διάσημος Τούρκος συγγραφέας δήλωσε ευγνώμων για την πρόσκληση κι ευχαρίστησε προσωπικά τον Δήμαρχο Χανίων, Παναγιώτη Σημανδηράκη, και τον Διευθυντή του Φεστιβάλ, Μανώλη Πιμπλή.
Κατά την παρουσίαση, ο Δήμαρχος Χανίων, Παναγιώτης Σημανδηράκης, ως κεντρικός οικοδεσπότης, επεσήμανε ότι είναι μια ξεχωριστή μέρα και μια εξαιρετική τιμή, που τα Χανιά υποδέχονται έναν από τους σημαντικότερους συγγραφείς της εποχής μας, αναφέροντας ότι ο Ορχάν Παμούκ δεν είναι ένας «ξένος» αλλά ένας «φίλος της Κρήτης και των Χανίων», καθώς «ένα κομμάτι του νησιού ήδη ζει στην παγκόσμια λογοτεχνία χάρη στη δική του πένα» (αναφερόμενος στο βιβλίο του «Νύχτες πανούκλας»). Ακόμη, σημείωσε τον ισχυρό συμβολισμό του γεγονότος ότι ο Παμούκ θα μιλήσει απόψε στο Θέατρο «Μίκης Θεοδωράκης», που φέρει το όνομα ενός άλλου σπουδαίου δημιουργού, που όπως κι εκείνος υπερασπίστηκε τη μνήμη και τον διάλογο των πολιτισμών.
Παίρνοντας στη συνέχεια τον λόγο, ο Αντιπεριφερειάρχης Χανίων, Νίκος Καλογερής, δήλωσε ότι νιώθει ευτυχής, βλέποντας το Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων να «ανθίζει» και να υποδέχεται «όχι μόνο έναν Νομπελίστα, αλλά κι έναν γενναίο άνθρωπο που υπερασπίζεται τα πιστεύω του». Και συμπλήρωσε ότι δεν μπορούσε να υπάρχει πιο κατάλληλος δημιουργός για να εγκαινιάσει το φετινό ΦΒΧ, που έχει ως κεντρικό του θέμα «Κόσμοι και σύγκρουση».
Και ο Μανώλης Πιμπλής, Διευθυντής του Φεστιβάλ τόνισε ότι το ΦΒΧ έχει ήδη κάνει πράξη τις περισσότερες από τις σημαντικές φιλοδοξίες του, «χάρις στην αποφασιστικότητα του Δήμου Χανίων και της Περιφέρειας Κρήτης που ανανέωσαν την ιδέα που έχουμε για το τι σημαίνει δημόσια πολιτική στο βιβλίο και στον πολιτισμό». Επίσης, ότι έχει πετύχει κι έναν άλλο στόχο του, να ενημερώνει ουσιαστικά το ελληνικό κοινό για τη διεθνή πραγματικότητα του βιβλίου, καθώς «είναι αυτό που φιλοξενεί τους περισσότερους και σημαντικότερους ξένους και ξένες συγγραφείς από οποιοδήποτε άλλο φεστιβάλ ή έκθεση στην Ελλάδα, στον τομέα της πεζογραφίας και όχι μόνο». Και έκλεισε, λέγοντας ότι «ελπίζει η εμπειρία της παρουσίας του Παμούκ στα Χανιά και την Κρήτη να είναι ξεχωριστή, να τον εμπνεύσει, να τον ανανεώσει».
Από την πλευρά του ο πολυβραβευμένος Τούρκος συγγραφέας εξέφρασε μεταξύ άλλων τη χαρά και την ιδιαίτερη τιμή, που βρέθηκε στα Χανιά. «Δεν είναι η πρώτη φορά, που επισκέπτομαι την Κρήτη, είχα ξανάρθει το 2018 για να πάρω έμπνευση για τις “Νύχτες Πανούκλας”», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Παμούκ, ευχαριστώντας ιδιαίτερα τη μεταφράστρια των έργων του στα ελληνικά, Στέλλα Βρετού.
Ο Τούρκος συγγραφέας συμπλήρωσε ότι θεωρεί τον εαυτό του «πολίτη της Μεσογείου», ορίζοντάς την, σύμφωνα με τον Φερνάν Μπροντέλ, ως «τον γεωγραφικό χώρο, όπου υπάρχουν ελιές και συκιές».
Απαντώντας με χαρά σε ερωτήσεις, που τέθηκαν, ο ίδιος μεταξύ άλλων ανέφερε:
• Όταν ξεκίνησα να γράφω πριν 55 χρόνια η βασική σύγκρουση ήταν μεταξύ δύσης και ανατολής, τώρα με τη ραγδαία ανάπτυξη της ψηφιακής επικοινωνίας ο κόσμος άλλαξε. Είμαστε λιγότερο «φυλακισμένοι» στα εθνικά κράτη.
• Δεν είμαι τόσο απαισιόδοξος για την ελευθερία του λόγου. Είμαι χαρούμενος, που ο Μακρόν έχει την εξουσία στη Γαλλία, όπως και που άλλαξε το καθεστώς στην Ουγγαρία – όσο για τον Τραμπ θα έχει εξαφανιστεί σε 2-3 χρόνια.
• Ανά περιόδους αυξομειώνεται το ενδιαφέρον του κοινού για τη λογοτεχνία. Η λογοτεχνία δίνει ελευθερία – αρκεί μόνο ένα χαρτί, ένα μολύβι και φαντασία.
• Το χιούμορ είναι ένα ισχυρό εργαλείο απέναντι στην εξουσία, το είδαμε αυτό να συμβαίνει στη Σοβιετική Ένωση (απαντώντας σε ερώτηση δημοσιογράφου, για τον φίλο του, σατιρικό συγγραφέα, Αζίζ Νεσίν).
Ακολούθησε ξενάγηση στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Χανίων και στην προσωπική Βιβλιοθήκη του, Ελευθερίου Βενιζέλου. Στο περιθώριο της ξενάγησης ο συγγραφέας είχε τη δυνατότητα να υπογράψει βιβλία του για τους αναγνώστες της Βιβλιοθήκης.
Με την παρουσία του Ορχάν Παμούκ, το έργο του οποίου συνομιλεί καίρια με το φετινό κεντρικό θέμα του ΦΒΧ «Κόσμοι σε σύγκρουση», εγκαινιάζεται ουσιαστικά ο δημόσιος διάλογος του Φεστιβάλ. Και η ίδια η Κρήτη, εξάλλου, έχει εμπνεύσει το έργο του, ειδικότερα το φανταστικό νησί Μίνγκερ –τοποθετημένο κάπου ανάμεσα στην Κρήτη και την Κύπρο– που «πρωταγωνιστεί» στο βιβλίο του, Νύχτες πανούκλας (Εκδόσεις Πατάκη, 2022).
Με τα βιβλία του να έχουν μεταφραστεί σε 63 γλώσσες, ο Ορχάν Παμούκ, που τους τελευταίους μήνες βλέπουμε και στο #Netflix να υποδύεται… τον εαυτό του, στην τηλεοπτική μεταφορά του μυθιστορήματός του «Το Μουσείο της Αθωότητας» (εκδ. Πατάκη, 2023), έχει τιμηθεί με πολυάριθμα βραβεία, ανάμεσα στα οποία το Βραβείο Μυθιστορήµατος των Εκδόσεων Μιλιέτ, το Βραβείο Μυθιστορήµατος Ορχάν Κεµάλ, το Prix de la Decouverte Europeenne, το France Culture, το Prix du Meilleur livre etranger, το Grinzane Cavour, το IMPAC-Dublin. το Le Prix Medicis Etranger, το Βραβείο Ειρήνης του Γερµανικού Συνδέσµου Εκδοτών, τα τουρκικά βραβεία των ιδρυµάτων Αϊντίν Ντογάν και Ερντάλ Οζ, και το 2006 µε το βραβείο Νόµπελ για το σύνολο του έργου του. Είναι επίτιµο µέλος της Αµερικανικής Ακαδηµίας Τεχνών και Γραµµάτων και της Κινεζικής Ακαδηµίας Κοινωνικών Επιστηµών.
Στα ελληνικά, τα βιβλία του Ορχάν Παμούκ κυκλοφορούν από τις Εκδόσεις Πατάκη. Το πιο πρόσφατο μυθιστόρημά του «Η καινούρια ζωή» κυκλοφόρησε τον Νοέμβριο του 2023. Υπό έκδοση βρίσκονται τα βιβλία του «Άλλα χρώματα» καθώς και η νέα έκδοση του «Λευκού κάστρου». Ο Ορχάν Παμούκ γεννήθηκε το 1952 στην Κωνσταντινούπολη όπου και συνεχίζει να ζει, ενώ διδάσκει, για συγκεκριµένο χρονικό διάστηµα, µία φορά τον χρόνο στο Πανεπιστήµιο Columbia.
Περισσότερα για τον συγγραφέα: https://www.patakis.gr/person/person-12258/
Το Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων (ΦΒΧ) πραγματοποιείται από τον Δήμο Χανίων, σε συνδιοργάνωση με την Περιφέρεια Κρήτης και συγκαταλέγεται στα σημαντικότερα γεγονότα για το βιβλίο στη χώρα, τοποθετώντας δυναμικά τα Χανιά στον ελληνικό και διεθνή πολιτιστικό χάρτη. Κάθε χρόνο φιλοξενεί διακεκριμένους Έλληνες και ξένους συγγραφείς, πανεπιστημιακούς, διανοουμένους και καλλιτέχνες, με περισσότερες από 300 συμμετοχές μέχρι σήμερα. Στόχος του είναι η ανάδειξη της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας και διανόησης, η στήριξη νέων λογοτεχνικών φωνών και η ενίσχυση του διεθνούς του χαρακτήρα, φιλοδοξώντας να ενταχθεί δυναμικά στον χάρτη των ευρωπαϊκών φεστιβάλ βιβλίου. Τον σχεδιασμό και την υλοποίησή του έχει η ΑΜΚΕ «Σχέδιο Πολιτισμού».