Μπορεί η ελληνική οικονομία να καταγράφει ισχυρή ανάκαμψη μετά την πολυετή κρίση της περιόδου 2009-2018, καθώς οι ρυθμοί ανάπτυξης ξεπερνούν τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, η χώρα αποπληρώνει πρόωρα τα δάνειά της και οι τουριστικές ροές σημειώνουν ιστορικό υψηλό, ωστόσο, πίσω από τους θετικούς δείκτες, ένα σημαντικό μέρος των πολιτών ζει στο περιθώριο.
Η ραγδαία αύξηση των ενοικίων και η υστέρηση των εισοδημάτων αναγκάζουν, σύμφωνα με ένα νέο δημοσίευμα του ειδησεογραφικού πρακτορείου Reuters, τα νοικοκυριά σε περικοπές βασικών δαπανών, όπως η θέρμανση και η ψυχαγωγία, οδηγώντας τα παράλληλα σε περαιτέρω δανεισμό. Σύμφωνα με ειδικούς, η κατάσταση αυτή λειτουργεί ως τροχοπέδη στην αναπτυξιακή πορεία της χώρας.
Στα πρόθυρα εξάντλησης τα εισοδήματα
Σύμφωνα με έκθεση του Ινστιτούτου Μικρών Επιχειρήσεων (ΙΜΕ) της ΓΣΕΒΕΕ, η επάρκεια εισοδήματος βρίσκεται σε ιστορικό χαμηλό. Έξι στα δέκα νοικοκυριά δηλώνουν ότι οι μηνιαίες απολαβές τους εξαντλούνται πριν από το τέλος του μήνα.
Οι οικονομικές δυσχέρειες δεν περιορίζονται πλέον μόνο στα χαμηλά στρώματα, αλλά πλήττουν πλέον και τη μεσαία τάξη.
Η «ρίζα» του στεγαστικού προβλήματος
Το έλλειμμα προσφοράς ακινήτων ανάγεται στα χρόνια της κρίσης, όταν η οικοδομική δραστηριότητα «πάγωσε». Έκθεση της Τράπεζας Πειραιώς καταγράφει έλλειψη 180.000 κατοικιών προς ενοικίαση ή πώληση στα μεγάλα αστικά κέντρα.
Η κατάσταση επιδεινώθηκε, σύμφωνα με το Reuters, από το πρόγραμμα της Golden Visa. Από τα μέσα της προηγούμενης δεκαετίας, περίπου 20.000 ακίνητα -κυρίως στην Αθήνα- πέρασαν σε ξένα χέρια, ενώ επιπλέον 150.000 κατοικίες μετατράπηκαν σε καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης.
«Η ζήτηση είναι τόσο έντονη, που εκατοντάδες άτομα συνωστίζονται για μία και μόνο υπόδειξη ακινήτου», αναφέρει ο Θεμιστοκλής Μπάκας, πρόεδρος του δικτύου E-Real Estate. «Θυμίζει τις ουρές της δεκαετίας του ’40 για είδη πρώτης ανάγκης. Σήμερα, η Ελλάδα περιμένει στην ουρά για μια στέγη».
Η ιδιοκατοίκηση υποχώρησε το 2024 κάτω από το 70%, το χαμηλότερο ποσοστό που έχει καταγραφεί ποτέ, έναντι 77% το 2009.
Πρωταθλήτρια κόστους στην Ευρώπη η Ελλάδα
Αν και η αύξηση των ενοικίων πλήττει όλη την Ευρώπη, η περίπτωση της Ελλάδας είναι ακραία. Την περίοδο 2019-2024, οι τιμές των ενοικίων στην Αθήνα εκτινάχθηκαν κατά 50% κατά μέσο όρο, τη στιγμή που στη Μαδρίτη η αύξηση περιορίστηκε στο 26% και στο Παρίσι στο 14%.
Παράλληλα, τα στοιχεία της Eurostat δείχνουν ότι οι Έλληνες δαπανούν το μεγαλύτερο ποσοστό του εισοδήματός τους για στέγαση σε σύγκριση με κάθε άλλο κράτος-μέλος της ΕΕ. Παρά τις κρατικές επιδοτήσεις, το 83% των πολιτών δηλώνει αδυναμία αποταμίευσης.
Η αλλαγή του ιδιοκτησιακού καθεστώτος οδηγεί πολλούς κατοίκους εκτός των παραδοσιακών τους γειτονιών. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση 52χρονης εκπαιδευτικού, η οποία ενημερώθηκε λίγες ήμερες πριν από τα Χριστούγεννα πως έπρεπε να εγκαταλείψει το διαμέρισμα που ενοικίαζε στην Αθήνα, επειδή είχε αγοραστεί από ξένους επενδυτές.
Η αναζήτηση νέας στέγης την οδήγησε στα προάστια, με το ενοίκιο να ανέρχεται πλέον στα 1.500 ευρώ. «Αισθάνομαι ξεριζωμένη», δηλώνει η ίδια, περιγράφοντας το κοινωνικό κόστος της στεγαστικής κρίσης.