Η παρατεταμένη ένταση που επικρατεί στη Μέση Ανατολή και η αβεβαιότητα γύρω από το άνοιγμα των στρατηγικής σημασίας Στενών του Ορμούζ διαμορφώνουν ένα ιδιαίτερα ανησυχητικό σκηνικό για την παγκόσμια οικονομία, με τις συνέπειες να φτάνουν άμεσα στην καθημερινότητα πολιτών και επιχειρήσεων. Οι αναλυτές μεγάλων διεθνών επενδυτικών οίκων προειδοποιούν τώρα πως εάν η κρίση δεν αποκλιμακωθεί και η ροή πετρελαίου δεν αποκατασταθεί πλήρως έως τα τέλη Ιουλίου, οι πιέσεις στις τιμές ενέργειας μπορεί να ενταθούν σημαντικά.
Ειδικότερα, σύμφωνα με εκτιμήσεις της Goldman Sachs, στο δυσμενές σενάριο όπου οι εξαγωγές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή, και ειδικά μέσω των Στενών του Ορμούζ, παραμείνουν περιορισμένες και η παραγωγή στον Περσικό Κόλπο μειωθεί αισθητά, η τιμή του αργού θα μπορούσε να εκτοξευθεί ακόμη και στα 120 δολάρια το βαρέλι μέσα στο έτος. Αν και αυτό δεν αποτελεί βέβαια τη βασική πρόβλεψη, αποτυπώνει το μέγεθος του κινδύνου που αντιμετωπίζει η αγορά.
Ακόμη όμως και στο πιο ήπιο σενάριο, οι επιπτώσεις δεν φαίνεται να είναι αμελητέες. Το χρηματοπιστωτικό ίδρυμα της The Goldman Sachs Group, Inc. έχει ήδη αναθεωρήσει προς τα πάνω τις προβλέψεις της για το πετρέλαιο Brent, εκτιμώντας ότι θα κινηθεί κοντά στα 90 δολάρια το βαρέλι στο τελευταίο τρίμηνο του έτους που διανύουμε, υψηλότερα δηλαδή από τις προηγούμενες εκτιμήσεις. Αντίστοιχα, για το αμερικανικό αργό (WTI), οι τιμές τοποθετούνται πλέον γύρω στα 83 δολάρια. Πρόκειται για επίπεδα που μεταφράζονται άμεσα σε αυξημένο κόστος ενέργειας σε όλο το φάσμα της οικονομίας.
Για τα νοικοκυριά, αυτό σημαίνει ακριβότερα καύσιμα, αυξημένους λογαριασμούς ρεύματος και ανατιμήσεις σε βασικά προϊόντα. Όπως αντιλαμβάνεστε αναφερόμαστε σε ανατιμήσεις πάνω στις υπάρχουσες ανατιμήσεις που όλοι διαπιστώνουμε πηγαίνοντας να ψωνίσουμε στο σούπερ μάρκετ. Η ενέργεια βλέπετε αποτελεί βασικό συντελεστή κόστους σε κάθε στάδιο της παραγωγής και της εφοδιαστικής αλυσίδας, με αποτέλεσμα οι αυξήσεις στο πετρέλαιο να περνούν γρήγορα στις τελικές τιμές. Από τα τρόφιμα μέχρι τα μεταφορικά και τις υπηρεσίες, η πίεση στο διαθέσιμο εισόδημα γίνεται όλο και εντονότερη, κάτι που δεν ισχύει μονάχα για τη χώρα μας αλλά για ολόκληρο τον πλανήτη καθώς η οικονομία είναι αν μη τι άλλο παγκοσμιοποιημένη όσο ποτέ άλλοτε στο παρελθόν.
Οι επιχειρήσεις βρίσκονται επίσης αντιμέτωπες με ένα διπλό πλήγμα: από τη μία πλευρά βλέπουν να αυξάνεται το λειτουργικό κόστος (ιδίως σε κλάδους όπως οι μεταφορές, η βιομηχανία και η αγροτική παραγωγή) και από την άλλη περιορίζεται η καταναλωτική ζήτηση, καθώς τα νοικοκυριά αναγκάζονται να περικόψουν δαπάνες. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, τα περιθώρια κέρδους συρρικνώνονται και κατά συνέπεια ενισχύεται όλο και περισσότερο ο κίνδυνος επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί όμως και το ενδεχόμενο ελλείψεων στην αγορά. Όπως επισημαίνουν οι αναλυτές, οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται μονάχα στο επίπεδο των τιμών, αλλά σχετίζονται και με τη διαθεσιμότητα προϊόντων, λόγω της διαταραχής στις θαλάσσιες μεταφορές. Το Στενό του Ορμούζ αποτελεί κομβικό πέρασμα εκτός από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, και για τη διακίνηση λιπασμάτων και άλλων κρίσιμων πρώτων υλών. Οποιαδήποτε παρατεταμένη διακοπή δημιουργεί αλυσιδωτές αντιδράσεις στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα. Παράλληλα, δεν αποκλείονται και πρόσθετοι παράγοντες που θα επιδεινώσουν την κατάσταση, όπως πιθανοί περιορισμοί στις εξαγωγές ενέργειας από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να διευρύνει τη διαφορά τιμών μεταξύ των διεθνών δεικτών πετρελαίου και να ενισχύσει περαιτέρω τη μεταβλητότητα στην αγορά.
Την ίδια ώρα πάντως, άλλοι μεγάλοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί εμφανίζονται πιο αισιόδοξοι ως προς την πορεία των εξελίξεων. Η Morgan Stanley για παράδειγμα, εκτιμά ότι η ροή εμπορευμάτων μέσω των Στενών θα μπορούσε να αποκατασταθεί σχετικά σύντομα, ακόμη και μέχρι τα τέλη Μαΐου. Ωστόσο, ακόμη και σε αυτή την περίπτωση, προβλέπει ότι οι τιμές θα παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα, φτάνοντας έως και τα 110 δολάρια το βαρέλι το δεύτερο τρίμηνο του 2026, πριν αρχίσουν να αποκλιμακώνονται σταδιακά.
Αυτή την ώρα η τιμή του πετρελαίου Brent (στις 12:05 ώρα Ελλάδος) είναι στα 104,59 δολάρια το βαρέλι, σημειώνοντας μια αύξηση της τάξης του +2.83%. Η σημαντική αυτή άνοδος οφείλεται στη διακοπή των διπλωματικών επαφών όσον αφορά τη λήξη του πολέμου στο Ιράν και την επιβολή περιορισμών στη ναυσιπλοΐα της περιοχής. Μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, οι αυξήσεις έχουν ξεπεράσει το 20%, επιβεβαιώνοντας πόσο ευαίσθητη είναι η αγορά σε γεωπολιτικές εξελίξεις.