Σταδιακά προς κατάργηση οδεύει η προσωρινή σύνταξη, αρχικά για τους συνταξιούχους του Δημοσίου, καθώς οι χρόνοι απονομής της οριστικής σύνταξης μειώνονται θεαματικά. Οι αλλαγές που φέρνει η ψηφιοποίηση των ενσήμων και η αυτοματοποίηση των διαδικασιών στον e-ΕΦΚΑ δημιουργούν νέα δεδομένα, με στόχο οι ασφαλισμένοι να λαμβάνουν απευθείας την τελική τους σύνταξη χωρίς ενδιάμεσες λύσεις.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, όσοι έχουν ολοκληρώσει όλο τον ασφαλιστικό τους βίο αποκλειστικά στο Δημόσιο – χωρίς διαδοχική ή παράλληλη ασφάλιση – θα λαμβάνουν πλέον κατευθείαν την οριστική κύρια σύνταξη. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η προσωρινή σύνταξη, που μέχρι σήμερα λειτουργούσε ως «γέφυρα» μέχρι την έκδοση της τελικής απόφασης, παύει να είναι απαραίτητη σε πολλές περιπτώσεις.
Η εξέλιξη αυτή δεν είναι τυχαία. Η ψηφιοποίηση των ασφαλιστικών δεδομένων έχει επιταχύνει σημαντικά τις διαδικασίες, μειώνοντας δραστικά τους χρόνους αναμονής. Ειδικά στο Δημόσιο, σχεδόν 8 στις 10 συντάξεις εκδίδονται πλέον μέσω αυτοματοποιημένης διαδικασίας σε λιγότερο από δύο μήνες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως στις συντάξεις θανάτου, η μεταβίβαση γίνεται ακόμη και αυθημερόν, με την υποβολή της αίτησης.
Μέχρι σήμερα, οι δημόσιοι υπάλληλοι που αποχωρούν λόγω γήρατος λαμβάνουν προσωρινή σύνταξη ίση με το 50% των αποδοχών που προκύπτουν βάσει του μισθολογίου του 2011. Το ποσό αυτό είναι σημαντικά χαμηλότερο από την τελική σύνταξη και καταβάλλεται για περιορισμένο χρονικό διάστημα, συνήθως έως τρεις μήνες, μέχρι να εκδοθεί η οριστική απόφαση. Με τους χρόνους να έχουν πλέον μειωθεί δραστικά, η ανάγκη αυτής της «ενδιάμεσης» παροχής εξασθενεί.
Ωστόσο, η πλήρης κατάργηση της προσωρινής σύνταξης δεν θα είναι οριζόντια. Υπάρχουν κατηγορίες ασφαλισμένων όπου οι καθυστερήσεις παραμένουν σημαντικές. Πρόκειται κυρίως για περιπτώσεις διαδοχικής ή παράλληλης ασφάλισης, για ασφαλισμένους με ελλιπή δικαιολογητικά ή για όσους έχουν οφειλές προς τα ταμεία. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο χρόνος αναμονής μπορεί να ξεπεράσει ακόμη και τον έναν χρόνο, γεγονός που καθιστά πιθανή τη διατήρηση της προσωρινής σύνταξης.
Την ίδια στιγμή, ο e-ΕΦΚΑ θέτει ακόμη πιο φιλόδοξους στόχους. Στο άμεσο μέλλον επιδιώκεται η έκδοση κύριων συντάξεων μέσα σε έναν μήνα από την υποβολή της αίτησης. Το μεγάλο «στοίχημα» είναι η πλήρης ένταξη των παλαιών ενσήμων στο σύστημα «ΑΤΛΑΣ», κάτι που θα επιτρέψει την πλήρη αυτοματοποίηση της διαδικασίας.
Η ψηφιοποίηση των ενσήμων προχωρά με ταχείς ρυθμούς, καλύπτοντας κυρίως την περίοδο πριν από το 1998. Σε αρκετά ταμεία η διαδικασία έχει ήδη ολοκληρωθεί, ενώ σε άλλα βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο. Στα ταμεία επιστημόνων, τα ποσοστά ψηφιοποίησης αγγίζουν ακόμη και το 98%, ενώ σε μεγαλύτερους φορείς όπως το ΙΚΑ και ο ΟΑΕΕ τα ποσοστά κινούνται χαμηλότερα, στο 60% και 45% αντίστοιχα.
Συνολικά, έχει ψηφιοποιηθεί περίπου το 55% των ενσήμων από μεγάλα ταμεία και επικουρικούς φορείς, καλύπτοντας την ασφαλιστική ιστορία δεκαετιών. Η διαδικασία αφορά τόσο την κύρια όσο και την επικουρική ασφάλιση, δημιουργώντας ένα πλήρως ψηφιακό προφίλ για κάθε ασφαλισμένο.
Το επόμενο βήμα είναι η αυτόματη ανάγνωση αυτών των δεδομένων από τα πληροφοριακά συστήματα του ΕΦΚΑ. Όταν ολοκληρωθεί – κάτι που αναμένεται έως το τέλος του 2026 – θα ανοίξει ο δρόμος για την απονομή συντάξεων ακόμη και μέσα σε λίγες ώρες.
Σε αυτό το νέο περιβάλλον, η προσωρινή σύνταξη δείχνει να χάνει τον ρόλο της. Η μετάβαση σε ένα πλήρως ψηφιακό και ταχύ σύστημα φέρνει πιο κοντά μια πραγματικότητα όπου οι συνταξιούχοι δεν θα περιμένουν – αλλά θα λαμβάνουν άμεσα αυτό που δικαιούνται.