Η εμφραγματική εικόνα της Αθήνας ιδίως την περίοδο του καλοκαιριού επαυξάνει τον προβληματισμό για τη δημιουργία πλαφόν στις κλίνες φιλοξενίας τουριστών, αρχικά σε συγκεκριμένες περιοχές.
Μετά την απαγόρευση νέων κλινών τύπου Airbnb στο ιστορικό κέντρο της Αθήνας υπάρχουν σκέψεις για αντίστοιχο περιορισμό και σε νέα ξενοδοχεία.
Η προφητική πρόταση του Σπύρου Διβάνη, τότε προέδρου της Ένωσης Ξενοδόχων Αθηνών, λίγο πριν τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας για τη μη κινητροδότηση ανέγερσης νέων ξενοδοχείων στην πρωτεύουσα, δικαιώνει το γνωστό ξενοδόχο 22 έτη μετά. Βέβαια τότε δεν υπήρχαν ούτε ως σκέψη οι βραχυχρόνιες μισθώσεις τύπου Airbnb.
Ο Matteo Sarzana, Country Manager της Airbnb στην Ιταλία και τη Νότια Ευρώπη, ανέφερε χαρακτηριστικά στο 11oDelphi FORUM : «Μια επιτυχημένη τουριστική στρατηγική και μια αποτελεσματική ρύθμιση πρέπει να βασίζονται σε δεδομένα. Οι πολιτικές που στηρίζονται σε τεκμηριωμένα δεδομένα διασφαλίζουν ότι τα μέτρα είναι αναλογικά, στοχευμένα και ευθυγραμμισμένα με τις πραγματικές δυναμικές της αγοράς, αντί να υιοθετούν οριζόντιες προσεγγίσεις ενιαίας εφαρμογής. Η συνεχής παρακολούθηση είναι εξίσου απαραίτητη. Ο τουρισμός εξελίσσεται ταχύτατα και μόνο μέσω της διαρκούς ανάλυσης δεδομένων, οι αρμόδιες αρχές μπορούν να παρεμβαίνουν όπου απαιτείται και να αποφεύγουν την υπερβολική ρύθμιση σε περιπτώσεις όπου οι περιορισμοί δεν δικαιολογούνται».
Ο κ. Sarzana, αναφέρθηκε, σε στοιχεία της Eurostat για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, σύμφωνα με τα οποία η Ελλάδα κατατάσσεται στην πέμπτη θέση στην Ευρώπη ως προορισμός, με 52 εκατομμύρια διανυκτερεύσεις επισκεπτών στη χώρα για το 2025, στοιχείο που αναδεικνύει τη δυναμική του ελληνικού τουριστικού προϊόντος.
Στη λογική του ελέγχου δημιουργίας νέων κλινών, επανέρχεται η συζήτηση στην Αθήνα, με τη δημοτική αρχή να ανοίγει εκ νέου το θέμα της διαχείρισης της τουριστικής ανάπτυξης και της ανάγκης για όρια, καθώς οι πιέσεις σε επιμέρους περιοχές της πόλης εντείνονται.
Ενδείξεις κορεσμού σε συγκεκριμένες ζώνες του ιστορικού κέντρου
Το ζήτημα τέθηκε εκ νέου από τον δήμαρχο Αθηναίων Χάρη Δούκα, στο πλαίσιο της διοργάνωσης This is Athens – Agora 2026, με αιχμή τα ευρήματα της επικαιροποιημένης Μελέτης Φέρουσας Ικανότητας του δήμου, η οποία καταγράφει σαφείς ενδείξεις κορεσμού σε συγκεκριμένες ζώνες του ιστορικού κέντρου.
«Πρέπει να δράσουμε σαν να είμαστε Βαρκελώνη. Υπάρχουν περιοχές όπου καταγράφεται κορεσμός και χρειάζεται να εξετάσουμε ακόμη και την επιβολή ορίων στα καταλύματα», τόνισε ο δήμαρχος, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο επιβολής πλαφόν τόσο στις ξενοδοχειακές κλίνες όσο και σε άλλες μορφές τουριστικής φιλοξενίας.
Η αναφορά στη Βαρκελώνη δεν είναι τυχαία. Ο δήμαρχος της πόλης, Jaume Collboni, έχει ήδη προχωρήσει σε μια ριζική πολιτική περιορισμού της τουριστικής δραστηριότητας, ανακοινώνοντας την πλήρη κατάργηση των τουριστικών μισθώσεων έως το 2028, στο πλαίσιο της αντιμετώπισης της στεγαστικής κρίσης. Όπως έχει επισημάνει, η στέγαση εξελίσσεται στη μεγαλύτερη πηγή ανισότητας στις σύγχρονες πόλεις, ενώ τα πρώτα μέτρα ελέγχου οδήγησαν ήδη σε μείωση των ενοικίων κατά περίπου 9%.
Τα μεγέθη
Στην Αθήνα, η πίεση αποτυπώνεται στα μεγέθη. Η πρωτεύουσα έχει καθιερωθεί ως προορισμός όλο τον χρόνο, προσελκύοντας επενδύσεις άνω των 600 εκατ. ευρώ, ενώ οι περίπου 700.000 κάτοικοι του δήμου Αθηναίων υποδέχονται σχεδόν 7 εκατομμύρια επισκέπτες ετησίως.
Ωστόσο, η δυναμική αυτή ανάπτυξη φέρνει στο προσκήνιο τα όρια αντοχής της πόλης. Οι χρήσεις γης, η λειτουργία των γειτονιών και η πίεση στις υποδομές αποτελούν πλέον βασικές προκλήσεις, με περιοχές όπως η Πλάκα να καταγράφουν έντονη μετατροπή κατοικιών σε τουριστικά καταλύματα.
«Δεν είμαστε Ντουμπάι. Η αυθεντικότητα της πόλης, οι γειτονιές και οι κάτοικοι είναι το βασικό στοιχείο του τουριστικού προϊόντος», σημείωσε ο κ. Δούκας, υπογραμμίζοντας ότι η απώλεια αυτών των χαρακτηριστικών μπορεί να οδηγήσει σε υποβάθμιση της εμπειρίας των επισκεπτών.
Η βραχυχρόνια μίσθωση
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται και η βραχυχρόνια μίσθωση, καθώς, παρά τους περιορισμούς που έχουν ήδη θεσπιστεί, δεν έχει καταγραφεί ουσιαστική μείωση των καταλυμάτων. Ο δήμαρχος επανέλαβε την ανάγκη για σαφές θεσμικό πλαίσιο και πολεοδομική αντιμετώπιση της δραστηριότητας, ώστε να περιοριστεί η άναρχη ανάπτυξη που ασκεί πίεση στις τοπικές κοινωνίες.
Παράλληλα, ανοίγει η συζήτηση και για το ενδεχόμενο «παγώματος» έκδοσης νέων αδειών για ξενοδοχεία σε περιοχές όπου έχει διαπιστωθεί κορεσμός, καθώς και για την ανακατεύθυνση μεγάλων επενδύσεων προς άλλες ζώνες της πόλης.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στο ζήτημα της ανταποδοτικότητας. Παρά τα σημαντικά έσοδα που δημιουργεί η τουριστική δραστηριότητα, οι δήμοι δεν απολαμβάνουν αντίστοιχα οφέλη για την ενίσχυση των υποδομών. «Διεκδικούμε τη δίκαιη απόδοση πόρων ώστε να μπορούμε να επενδύουμε στην ποιότητα ζωής και στις υποδομές που απαιτεί η αυξημένη επισκεψιμότητα», ανέφερε ο δήμαρχος.
Το κυκλοφοριακό
Την ίδια στιγμή, το κυκλοφοριακό, η στάθμευση και η διαχείριση των τουριστικών λεωφορείων καταγράφονται ως βασικά προβλήματα, με τη δημοτική αρχή να εξετάζει λύσεις όπως η ενίσχυση των μέσων μαζικής μεταφοράς και η ανάπτυξη δικτύου δημοτικής συγκοινωνίας που θα συνδέει τις γειτονιές.
Σε αυτό το πλαίσιο, η συζήτηση για πλαφόν στις τουριστικές κλίνες δεν αποτελεί μεμονωμένο μέτρο, αλλά εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική για μια πιο ισορροπημένη και βιώσιμη ανάπτυξη του τουρισμού στην Αθήνα, πριν η πόλη βρεθεί αντιμέτωπη με φαινόμενα υπερκορεσμού αντίστοιχα άλλων ευρωπαϊκών προορισμών.